Naksos (Cyklady)
Kuros z Apollonas
| Typ | antyk, kamieniolom, rzezba |
|---|---|
| Czas | 30 min |
| Wstęp | bez opłat |
| Długość | ok. 10,5 m, ok. 80 t |
| Data | VI w. p.n.e. (datowanie sporne) |
| Kogo przedstawia | prawdopodobnie Dionizosa |
Rys historyczny
W starożytnym kamieniołomie nad wioską Apollonas leży największa znana rzeźba archaiczna Grecji: zgrubnie wykuta postać długości ok. 10,5 m i wagi szacowanej na ok. 80 ton. Kamieniołom, eksploatowany od odkrywki, należy do najstarszych w Grecji. Posąg leży na zboczu nachylonym ok. 30°, odcięty od skały z trzech stron, z otworami na plecach, w które wkładano drewnianą belkę do podnoszenia. Widać głowę, uszy, początek włosów i brodę, ręce to jeszcze prostokątne bryły, a stopy dopiero zaczęto obrabiać.
Długo uważano go za Apollina, bo leży koło Apollonas, a przy kamieniołomie wykuto później (V–IV w. p.n.e.) napis „granica świętej ziemi Apollina”. Broda nie pasuje jednak do kurosa, który przedstawia zawsze młodzieńca bez zarostu, a postać miała być ubrana. Dlatego od lat 30. XX w. coraz częściej widzi się w nim Dionizosa, patrona Naksos. Posąg mógł być przeznaczony do jego sanktuarium w Yrii koło Chory; jeśli to Apollo, być może do świątyni z Portarą.
Dlaczego go porzucono? Przewodniki podają pęknięcie, strach przed rozbiciem albo brak zapłaty, ale badacze wskazują przede wszystkim, że był po prostu za ciężki: nie wykuto nawet drogi, którą dałoby się go zwieźć. Inna hipoteza wiąże przerwanie prac z perskim najazdem z 490 r. p.n.e., po którym Naksos została spustoszona. Po drodze z Chory mija się Koronos i Apiranthos, wsie górników szmergla; szmergiel zwożono kolejką linową do zatoki Moutsouna, zbudowaną w latach 1926–1929 i czynną do przełomu lat 70. i 80. (źródła podają 1978 albo 1982 r.), gdy urobek zaczęły wozić ciężarówki nową drogą.
Na miejscu
- Posąg kilka minut pod górę od drogi nad Apollonas, z widokiem na zatokę i wioskę.
- Na dole w Apollonas tawerny nad morzem i niewielka plaża.
- Powrót drugą stroną wyspy, zachodnim wybrzeżem przez Engares do Chory, zamyka pętlę.
Praktycznie. Na żywo to surowy, zgrubnie obrobiony blok bez gładkich rysów z podrasowanych zdjęć; warto wiedzieć, na co patrzeć (broda, ręce, plinta pod stopami). Droga z Chory przez środek wyspy jest kręta i górska, ok. 50 km [do sprawdzenia]; zatankuj w Chorze, na północy wyspy stacji jest mało [do sprawdzenia].
Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Kouros_of_Apollonas, cyclades.culture.gov.gr/en/location/three-col..., www.naxos.gr/the-ancient-quarry-of-apollonas/?lang=en, www.naxos.gr/emery-transportation-cable-railw..., www.aegeanislands.gr/?p=119257, en.wikipedia.org/wiki/Moutsouna
37.17851, 25.54446 (wikidata:Q1167127)