Serres (Macedonia) · odłożone
Amfipolis: grobowiec Kasta i Lew z Amfipolis
| Typ | antyk, macedonskie, muzeum |
|---|---|
| Czas | 2 h |
| Wstęp | grobowiec Kasta ma być otwarty od początku 2028 r., grupy do 8 osób, 15–20 min (stan na 2026-05, źródło: Ministerstwo Kultury wg Vema) [do sprawdzenia] |
| Założenie | 437 p.n.e., kolonia Aten |
| Kasta | koniec IV w. p.n.e., średnica kurhanu ok. 158 m |
| Lew | IV w. p.n.e., z cokołem ponad 8 m, złożony w 1937 r. |
| Wydarzenia | Anastenaria w Agia Eleni koło Serres, 21–23 maja |
I znowu, w dwudziestym dziewiątym roku, przybyli Ateńczycy, wysławszy jako założyciela Hagnona, syna Nikiasza; wypędzili Edonów i zasiedlili to miejsce, które wcześniej nazywano Dziewięcioma Drogami.
Wyruszyli z Eion, nadmorskiego portu handlowego, który sami mieli u ujścia rzeki, dwadzieścia pięć stadiów od dzisiejszego miasta.
Hagnon nazwał je Amfipolis, bo Strymon opływa je z obu stron: odciął je długim murem od rzeki do rzeki i zbudował miasto widoczne z daleka od morza i od lądu.— Tukidydes, „Wojna peloponeska” IV 102.3–4 · przekład własny · tekst oryginalny
καὶ αὖθις ἑνὸς δέοντι τριακοστῷ ἔτει ἐλθόντες οἱ Ἀθηναῖοι, Ἅγνωνος τοῦ Νικίου οἰκιστοῦ ἐκπεμφθέντος, Ἠδῶνας ἐξελάσαντες ἔκτισαν τὸ χωρίον τοῦτο, ὅπερ πρότερον Ἐννέα ὁδοὶ ἐκαλοῦντο.
ὡρμῶντο δὲ ἐκ τῆς Ἠιόνος, ἣν αὐτοὶ εἶχον ἐμπόριον ἐπὶ τῷ στόματι τοῦ ποταμοῦ ἐπιθαλάσσιον, πέντε καὶ εἴκοσι σταδίους ἀπέχον ἀπὸ τῆς νῦν πόλεως, ἣν Ἀμφίπολιν Ἅγνων ὠνόμασεν, ὅτι ἐπ’ ἀμφότερα περιῤῥέοντος τοῦ Στρυμόνος [διὰ τὸ περιέχειν αὐτὴν] τείχει μακρῷ ἀπολαβὼν ἐκ ποταμοῦ ἐς ποταμὸν περιφανῆ ἐς θάλασσάν τε καὶ τὴν ἤπειρον ᾤκισεν.
Rys historyczny
Amfipolis założyli Ateńczycy w 437 p.n.e. na wzgórzu, które rzeka Strymon opływa z trzech stron. Stąd nazwa: „miasto dookoła”. Miasto pilnowało przeprawy na drodze do Tracji, dostępu do drewna na okręty i do złota z góry Pangajon, więc wszyscy chcieli je mieć. W 424 p.n.e. spartański wódz Brazydas zajął je z zaskoczenia. Ateński strateg, który nie zdążył przypłynąć z odsieczą, został za karę wygnany na 20 lat i w wygnaniu napisał historię wojny peloponeskiej. Nazywał się Tukidydes (ok. 460 – ok. 400 p.n.e.). Przyczyny wojny tłumaczył strachem, ambicją i interesem państw, a nie wolą bogów, dlatego uchodzi za ojca historii krytycznej i szkoły realizmu w polityce, a jego dialog melijski czytają dziś studenci stosunków międzynarodowych. Dwa lata później pod murami miasta zginęli w jednej bitwie obaj główni przeciwnicy, Brazydas i ateński demagog Kleon, co otworzyło drogę do pokoju.
W 357 p.n.e. miasto zdobył Filip II Macedoński (382–336 p.n.e.), który zreformował armię, uzbroił falangę w długie włócznie sarisy i w niecałe ćwierć wieku zrobił z peryferyjnej Macedonii hegemona Grecji. Tutaj jego syn Aleksander Wielki (356–323 p.n.e.) przygotowywał wyprawę do Azji, a z miasta pochodzili trzej jego admirałowie. Po śmierci Aleksandra rozegrał się tu ostatni akt dynastii: ok. 311 p.n.e. zamordowano w Amfipolis jego żonę Roksanę i syna Aleksandra IV. Później miasto leżało przy rzymskiej Via Egnatia, w latach 50. n.e. przeszedł tędy apostoł Paweł. W późnym antyku zbudowano tu kilka wczesnochrześcijańskich bazylik z mozaikami, a w VIII w. miasto opustoszało.
Przy starym moście na Strymonie stoi Lew z Amfipolis, marmurowy posąg nagrobny z IV w. p.n.e., z cokołem wysoki na ponad 8 m. Jego fragmenty wydobyli z rzeki greccy żołnierze w czasie wojny bałkańskiej 1912–1913 i brytyjscy w 1916 r. Lwa złożono w 1937 r. z pomocą m.in. ambasadora USA Lincolna MacVeagha. Archeolodzy łączą go z Laomedonem z Mityleny, jednym z wodzów Aleksandra.
Prawdziwą sensacją stał się w 2014 r. kurhan Kasta, największy starożytny kopiec grobowy w Grecji, otoczony marmurowym murem o średnicy ok. 158 m, dużo większy niż grób Filipa II w Werginie. Ekipa Katerini Peristeri odkopała schody i trzy komory: wejścia strzegły dwa sfinksy, nadproże drugiej komory dźwigają dwie kariatydy, a na posadzce jest mozaika z Hadesem porywającym Persefonę, przed którym biegnie Hermes. Znaleziono szczątki pięciu osób. Grecja żyła wtedy domysłami, czy to grób Olimpias, matki Aleksandra, czy jego przyjaciela Hefajstiona. Spór trwa, a grobowiec ma być otwarty dla zwiedzających dopiero od 2028 r.
Okręg Serres zna też jeden z najbardziej niezwykłych obrzędów Grecji. W Agia Eleni, a także w kilku innych wsiach północnej Grecji i południowej Bułgarii, w dniach 21–23 maja, w święto świętych Konstantyna i Heleny, anastenarides tańczą w transie boso na żarze, trzymając ikony świętych. Obrzęd wpisano w 2009 r. na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Na miejscu
- Lew z Amfipolis przy starej drodze tuż obok mostu na Strymonie, postój 10 minut.
- Muzeum archeologiczne we wsi Amfipoli i ruiny na wzgórzu: mury, bazyliki z mozaikami, gimnazjon.
- Kurhan Kasta widoczny z daleka, wnętrze dopiero od 2028 r.
Praktycznie. Leży przy autostradzie Egnatia (A2) między Salonikami a Kawalą, ok. 100 km na wschód od trasy R1. Odłożone, bo grobowiec ma być otwarty dopiero w 2028 r.; grafiki z Instagrama są podrasowane i pokazują wizualizacje wnętrza, a nie to, co można dziś zobaczyć. W lipcu ruiny na wzgórzu są bez cienia, zwiedzaj rano.
Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Amphipolis, en.wikipedia.org/wiki/Kasta_Tomb, en.wikipedia.org/wiki/Lion_of_Amphipolis, en.wikipedia.org/wiki/Anastenaria, en.wikipedia.org/wiki/Thucydides, en.wikipedia.org/wiki/Philip_II_of_Macedon
40.83944, 23.86278 (wikidata:Q18010006)