Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Grecja 2027 – z Podziemia na Olimp

30

Argolida (Peloponez) · dzień D8

Epidauros: Asklepiejon i teatr

Epidauros: Asklepiejon i teatr
Fot. Berthold Werner, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Typantyk, kult, unesco
Czas1,5–2 h
Wstęppłatny [do sprawdzenia]
UNESCOod 1988 r.
TeatrIV w. p.n.e., ok. 13–14 tys. miejsc
ArchitektPoliklet Młodszy (wg Pauzaniasza)
WydarzeniaFestiwal Epidauros, przedstawienia antycznych dramatów w piątki i soboty, czerwiec–sierpień [do sprawdzenia]

Spieszno rozkaz woźnemu Taltybowi daie:
„Pódź, niechay tu czémprędzéy boski lekarz staie,
Godny syn Eskulapa: niechay nie odwleka,
Oto Menelay wsparcia z jego ręki czeka:
Z Troian, czy z Lików, zgubną ktoś wypuścił strzałę:
Z czego my rzewnie płaczem, z tego on ma chwałę.„

— Homer, „Iliada” IV 192–197 · przeł. Franciszek Ksawery Dmochowski (1804)

Rys historyczny

Według miejscowego mitu, który przytacza Pauzaniasz, właśnie tu Koronis urodziła Apollinowi syna Asklepiosa. Porzucone niemowlę wykarmiła koza na pobliskiej górze Myrtion. Na wzgórzu nad doliną czczono najpierw Apollina Maleatasa. W VI w. p.n.e. kult jego syna-uzdrowiciela tak się rozrósł, że w dolinie powstało osobne sanktuarium. W epoce klasycznej i hellenistycznej było to najważniejsze miejsce kultu Asklepiosa w świecie greckim, a sławą dorównywało Olimpii i Delfom. Na początku IV w. p.n.e. architekt Teodotos zbudował świątynię boga, a Trazymedes z Paros wyrzeźbił do niej posąg ze złota i kości słoniowej.

Sercem leczenia była enkoimesis, czyli sen w świętym miejscu. Chory składał ofiarę, oczyszczał się w wodzie i kładł się na noc w długim portyku zwanym abatonem. Wierzono, że we śnie przychodzi do niego bóg, czasem z wężem albo psem, i leczy go dotknięciem albo podpowiada kurację, którą rano objaśniali kapłani. Po sanktuarium pełzały oswojone węże, uznawane za święte. Wąż owinięty wokół laski Asklepiosa do dziś jest symbolem medycyny, a tzw. przysięga Hipokratesa, spisana w V–IV w. p.n.e., zaczyna się od wezwania Apollina i Asklepiosa. Gdy w 293 r. p.n.e. Rzym nawiedziła zaraza, senat wysłał poselstwo właśnie do Epidauros. Według legendy święty wąż sam zszedł ze statku na wyspę na Tybrze i tam stanęła świątynia Eskulapa. Na tej wyspie do dziś działa szpital. Nieopodal stał tolos, okrągła budowla o tajemniczym przeznaczeniu z labiryntem korytarzy w fundamentach. Pacjentów i pielgrzymów przyjmował katagogion, zajazd ze 160 pokojami. Była też palestra, łaźnie, stadion i sala bankietowa.

Z IV w. p.n.e. pochodzą stele z „iamata”, czyli spisami cudownych uzdrowień. Pauzaniasz widział jeszcze sześć płyt. Na zachowanych odczytano ok. 70 historii: o niewidomych, którzy odzyskali wzrok, o niemym chłopcu, który przemówił, a nawet o kobiecie, która miała chodzić w ciąży pięć lat i urodzić syna od razu zdolnego do kąpieli w źródle. Kapłani spisywali je trochę jak dzisiejsze reklamy. Sanktuarium splądrował w I w. p.n.e. Sulla. Odbudowało się po wizycie cesarza Hadriana (panował 117–138) w 124 r., a w 395 r. najechali je Goci. Jako ośrodek leczniczy, już chrześcijański, działało jeszcze w V w.

Najlepiej zachował się teatr z drugiej połowy IV w. p.n.e., dzieło Polikleta Młodszego z Argos. Pauzaniasz chwalił go za harmonię. Ma 55 rzędów (21 górnych dodano później) i mieścił ok. 13–14 tys. widzów. Słynie z akustyki: podobno w najwyższym rzędzie słychać monetę upuszczoną na środku orkiestry o średnicy 20 m albo pocieraną tam zapałkę. Pomiary pokazują, że to trochę legenda, bo zwykła mowa nie zawsze dociera wyraźnie. Mimo to teatr nie przestaje działać. W 1938 r. wystawiono tu „Elektrę” Sofoklesa, od 1955 r. co lato trwa festiwal antycznego dramatu, a w 1960 r. w „Normie” śpiewała Maria Callas (1923–1977), sopranistka, która przywróciła scenom zapomniane opery belcanta.

Na miejscu

Praktycznie. Przyjedź na otwarcie, bo D8 to najdłuższy dzień (ok. 280 km), a teatr w samo południe to patelnia bez cienia. Parking jest duży, a motocykl stanie blisko wejścia. W piątkowe i sobotnie wieczory festiwalu dojazd zapychają samochody i autokary widzów, więc rano jest spokojnie.

Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Epidaurus, pl.wikipedia.org/wiki/Teatr_w_Epidauros, en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Theatre_of_Epidaurus, en.wikipedia.org/wiki/Hippocratic_Oath, en.wikipedia.org/wiki/Tiber_Island, en.wikipedia.org/wiki/Maria_Callas

37.59611, 23.07917 (wikidata:Q608198)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium