Rumunia (Alba, Góry Zachodniorumuńskie) · dzień R3 · opcja
Góra Găina: Târgul de fete (Targ dziewcząt)
| Typ | folklor, swieto, gory |
|---|---|
| Czas | pół dnia |
| Wstęp | bez opłat |
| Wys. | 1486 m (szczyt Găina) |
| Tradycja | znana od 1816 r. [do sprawdzenia] |
| Wydarzenia | Târgul de fete, weekend przy 20 lipca (2026: 18–19 lipca); termin 2027 [do sprawdzenia] |
Każda rodzina, która ma dorosłą córkę, rozbija na górze namiot, w którym układa się posag,
a starsi rodziny czekają na swatów.
Potem przychodzą młodzieńcy w towarzystwie swoich rodzin i przynoszą, co mają najlepszego,
zwłaszcza pas albo przepaskę pełną złota i srebra,
a gdy wybiorą sobie narzeczoną, odbywają się publiczne zaręczyny.— Mihai Eminescu, „Rumuni z Węgier, Siedmiogrodu i Bukowiny” „Timpul”, 10 lipca 1881 · przekład własny · tekst oryginalny
Orice familie care are o fată mare [î]și întinde pe munte cort, în care se așază zestrea,
și fruntașii familiei așteaptă pe pețitori.
Apoi vin junii, însoțiți de familiele lor, și aduc ce au mai bun,
mai ales o cingătoare sau brâu plin de aur și argint,
și, după ce și-au ales o mireasă, se face logodna publică.
Rys historyczny
Găina (1486 m) to najwyższy szczyt masywu o tej samej nazwie w Górach Zachodniorumuńskich (Apuseni), nad gminą Avram Iancu w krainie Moților. Jej rozległy, trawiasty płaskowyż był od wieków miejscem spotkań mieszkańców kilkudziesięciu górskich wsi z obu stron gór. W dniu św. Eliasza (20 lipca) albo w najbliższą niedzielę przychodzili tu handlować bydłem, drewnianymi naczyniami i narzędziami, załatwiać sprawy i bawić się. Tradycja jarmarku sięga co najmniej początku XIX w., źródła podają rok 1816 [do sprawdzenia].
Nazwa „Targ dziewcząt” rozpala wyobraźnię, ale nikt tu dziewcząt nie sprzedawał. W rozproszonych górskich osadach młodzi rzadko mieli okazję się poznać, więc jarmark był świetną okazją do swatów. Rodziny panien na wydaniu przynosiły skrzynie z posagiem i wystawiały je w namiotach, a gdy para się dogadała, wymieniała się chustami i zaczynało się wesele z muzyką. Wierzono, że ślub zawarty na górze przynosi szczęście. Symbolem święta jest tulnic, długa drewniana trąba owinięta korą, na której pasterze i gospodarze dawniej porozumiewali się między wzgórzami. Na Găinie grają na nich zwłaszcza kobiety, tzw. tulnicărese.
Dziś to dwudniowy festyn: w sobotę jarmark rzemieślników i koncerty, w niedzielę rano uroczystość ku czci Avrama Iancu i występy zespołów ludowych w strojach z Alby, Bihoru, Hunedoary i Aradu. Avram Iancu (1824–1872), adwokat z pobliskiej Vidry de Sus (dziś wieś nosi jego imię), w latach 1848–1849 dowodził powstaniem Rumunów z Apuseni przeciw wojskom rewolucyjnych Węgier. Po przeciwnej stronie dowodził wtedy w Siedmiogrodzie Polak, gen. Józef Bem. Górale nazywali Iancu „Crăișorul Munților”, książątkiem gór. Po 1849 r. władze austriackie, którym był wierny, aresztowały go i śledziły, a on resztę życia przewędrował w biedzie po Apuseni. W 2016 r. Rumunia ogłosiła go Bohaterem Narodu Rumuńskiego. Na najwyższym punkcie góry stoi Krzyż Iancu (Crucea Iancului), postawiony w 1924 r. na stulecie jego urodzin i poświęcony podczas jarmarku w obecności króla Ferdynanda I. Według miejscowej tradycji w lipcu 1852 r. na jarmark przybył cesarz Franciszek Józef, licząc na spotkanie z Iancu, ale ten odmówił [do sprawdzenia].
Najlepsze lata święto ma za sobą: dwie, trzy dekady temu na płaskowyż wchodziło nawet 100 tys. ludzi, w 2026 r. mniej niż 10 tys. przez dwa dni. To odpowiednik greckich panigyri, które w ten sam dzień proroka Eliasza odbywają się na szczytach w całej Grecji.
Na miejscu
- Płaskowyż na szczycie: stragany, muzyka, tulnicărese i rozległa panorama Apuseni.
- Rano w niedzielę uroczystości i najwięcej ludzi w strojach ludowych.
- Poza świętem: spokojny, widokowy grzbiet i wieś Avram Iancu w dolinie.
Praktycznie. Ma sens tylko wtedy, gdy termin jarmarku pokrywa się z przejazdem; w 2026 r. był to weekend 18–19 lipca, a termin w 2027 r. trzeba sprawdzić. Na płaskowyż z gminy Avram Iancu prowadzi droga szutrowa, przejezdna dla aut osobowych, ale w dniu święta zatłoczona i po deszczu błotnista; parkuje się tylko w wyznaczonych miejscach. Na górze bywa zimno i wietrznie, a burze w lipcu są częste, więc kurtka przeciwdeszczowa obowiązkowo.
Źródła: ro.wikipedia.org/wiki/Muntele_Găina, en.wikipedia.org/wiki/Avram_Iancu, alba24.ro/foto-targul-de-fete-de-pe-muntele-g...
46.39500, 22.73500 (przyblizone)