Argolida (Peloponez) · dzień D7 · opcja
Heraion Argejskie
| Typ | antyk, sanktuarium |
|---|---|
| Czas | 15–30 min |
| Wstęp | bezpłatny; codziennie 8:30–15:30 (stan na 2026-10, źródło: hh.gr) [do sprawdzenia] |
| Bogini | Hera, patronka Argos |
| Pierwsza świątynia | spłonęła w 423 p.n.e. |
| Druga świątynia | ok. 420–410 p.n.e., arch. Eupolemos z Argos |
| Odległość | ok. 8 km od Argos, ok. 5 km od Myken w linii prostej |
Na to Juno wielkiemi oczyma wspaniała.
„Trzy miast kocham, tem sobie nad inne wybrała:
W Argach, w Sparcie, w Micenach, mam roskosz iedyną:
Lecz gdy ci nienawistne będą, niechay zginą.— Homer, „Iliada” IV 50–53 · przeł. Franciszek Ksawery Dmochowski (1804)
Rys historyczny
Heraion było najważniejszym sanktuarium Argos, poświęconym Herze, patronce miasta i opiekunce małżeństwa. Argiwi zbudowali je pod koniec VIII albo na początku VII w. p.n.e. na stoku wzgórza między Mykenami a Mideą, celowo z wielkich bloków przypominających mury mykeńskie, żeby pokazać, że są spadkobiercami dawnych królów. Według tradycji właśnie tutaj greccy wodzowie wybrali Agamemnona na przywódcę wyprawy pod Troję. Co roku z Argos ciągnęła do sanktuarium procesja na święto, w którym obchodzono „święte małżeństwo” Hery i Zeusa.
Z tą procesją wiąże się jedna z najsłynniejszych opowieści starożytności. Herodot (ok. 484–ok. 425 p.n.e.), którego Cyceron nazwał ojcem historii, włożył ją w usta Solona (ok. 640–ok. 560 p.n.e.), ateńskiego prawodawcy, którego reformy położyły podwaliny pod demokrację ateńską. Solon opowiedział ją królowi Lidii Krezusowi, gdy ten pytał, kto jest najszczęśliwszym z ludzi, i postawił braci na drugim miejscu. Według tej opowieści kapłanka Hery Kydippe miała jechać na święto wozem, ale woły nie wróciły z pola. Jej synowie Kleobis i Biton sami zaprzęgli się do wozu i ciągnęli matkę kilka kilometrów pod górę. Matka poprosiła Herę o najlepszy dar dla synów, a ci zasnęli w świątyni i już się nie obudzili. Grecy uważali to za najszczęśliwszą możliwą śmierć: u szczytu sławy i bez cierpień. Morał Solona dla bogacza był prosty: nikogo nie nazywaj szczęśliwym przed jego śmiercią. Argiwi postawili braciom posągi w Delfach, a dwa archaiczne kurosy z ok. 610 r. p.n.e. w tamtejszym muzeum zwykle się z nimi utożsamia.
W 423 r. p.n.e. kapłanka Chryzis zasnęła przy lampie, od której zajęły się girlandy, i stara świątynia spłonęła. Tukidydes (ok. 460–ok. 400 p.n.e.), uważany za pierwszego historyka, który szukał przyczyn wydarzeń bez odwoływania się do bogów, odnotował ten pożar w historii wojny peloponeskiej, dodając, że Chryzis ze strachu przed karą uciekła z Argos. Nową świątynię zaprojektował Eupolemos z Argos, a w jej wnętrzu stanął ogromny posąg siedzącej Hery ze złota i kości słoniowej, przypisywany Poliklejtosowi, z granatem i berłem w dłoniach. Ten rzeźbiarz z Argos (zm. ok. 420 r. p.n.e.) napisał zaginiony traktat „Kanon” o idealnych proporcjach ludzkiego ciała, a starożytni porównywali jego Herę z Zeusem Fidiasza w Olimpii. Posąg zaginął, ale z wystroju nowej świątyni ocalała marmurowa głowa Hery z ok. 420 r. p.n.e., o spokojnej, klasycznej twarzy, dziś w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach. Na miejscu zostały fundamenty, stopnie tarasów i resztki stoi. Teren odkrył w 1831 r. generał Thomas Gordon (ok. 1788–1841), szkocki filhellen, uczestnik powstania greckiego i autor jego historii, a systematycznie przekopali go Amerykanie w latach 90. XIX w.
Na miejscu
- Tarasy z fundamentami starej i nowej świątyni oraz stoi: krótki spacer po stromym stoku.
- Widok z górnego tarasu na całą równinę Argolidy, aż po Argos i zatokę; wiosną łąka między ruinami kwitnie na żółto.
Praktycznie. Sanktuarium leży kilka kilometrów od drogi Mykeny–Nafplio, za wsią Nea Iraia, i prawie nikt tu nie zagląda. Według hh.gr zamykają je o 15:30, więc pasuje tylko przed południem albo wczesnym popołudniem; w lipcu na stoku nie ma cienia.
Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Heraion_of_Argos, commons.wikimedia.org/wiki/File:Head_of_Hera_..., en.wikipedia.org/wiki/Cleobis_and_Biton, en.wikipedia.org/wiki/Herodotus, en.wikipedia.org/wiki/Solon, en.wikipedia.org/wiki/Thucydides, en.wikipedia.org/wiki/Polykleitos, en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Gordon_(general)
37.69194, 22.77472 (wikidata:Q1607754)