Koryntia (Peloponez) · dzień D8
Kanał Koryncki
| Typ | inzynieria, widok |
|---|---|
| Czas | 15–30 min |
| Wstęp | bez opłat |
| Długość | ok. 6,4 km, bez śluz |
| Szerokość | 24,6 m przy lustrze wody |
| Ściany | do ok. 90 m wysokości |
| Budowa | 1881–1893 |
Rys historyczny
Przekop przez Przesmyk Koryncki chodził Grekom po głowie od starożytności. Ok. 600 r. p.n.e. tyran Koryntu Periander (rządził ok. 627–585 p.n.e.), przez część starożytnych zaliczany do siedmiu mędrców, zrezygnował z kanału i kazał zbudować diolkos, brukowaną drogę z koleinami, po której przeciągano statki na wozach z jednej zatoki do drugiej. Rozstaw kolein, ok. 1,6 m, jest zbliżony do dzisiejszego toru kolejowego. W czasie wojny peloponeskiej Spartanie przewozili tędy okręty wojenne. Cesarz Neron (panował 54–68) w 67 r. osobiście rozpoczął kopanie kanału, a do pracy zapędzono jeńców żydowskich z wojny w Judei. Po jego śmierci budowę porzucono.
Udało się dopiero w XIX w. Po klęsce francuskiej spółki prace w 1881 r. podjęli Węgrzy István Türr (1825–1908) i Béla Gerster. Türr w 1860 r. dowodził Węgrami w wyprawie Tysiąca Garibaldiego, kluczowej dla zjednoczenia Włoch, a obaj byli wcześniej zaangażowani w wyprawy badające trasę Kanału Panamskiego. Kanał ukończono 25 lipca 1893 r., ale z powodu osuwisk statki popłynęły nim dopiero w listopadzie tego samego roku. Ma ok. 6,4 km i przecina przesmyk w linii prostej między pionowymi ścianami do 90 m wysokości. Przy lustrze wody ma tylko 24,6 m szerokości, więc większe statki holuje się na linach. Jest za wąski dla współczesnych kontenerowców, więc ruch zawsze był dużo mniejszy od prognoz. Dziś służy głównie jachtom i statkom wycieczkowym (ok. 15 tys. przepraw rocznie).
Ściany kanału to warstwowane wapienie i margle, kruche i podatne na erozję od fal. Osuwiska wielokrotnie go zamykały: w 1944 r. wycofujący się Niemcy zasypali go celowo, a ostatnio zamknięto go po obrywie na początku 2021 r.; w czerwcu 2022 r. ruszył, w październiku znów stanął i dopiero od 1 czerwca 2023 r. działa ponownie. Przy obu końcach kanału działają mosty zatapiane, które opuszczają się na dno, gdy przepływa statek. Przy zachodnim końcu, obok takiego mostu w Posidonii, widać odkopany odcinek diolkosu.
Przy wschodnim wylocie kanału, w Isthmii, leżało sanktuarium Posejdona, gdzie odbywały się igrzyska istmijskie, jedne z czterech wielkich igrzysk panhelleńskich obok olimpijskich, pytyjskich i nemejskich. Pierwsze rozegrano ok. 582–581 r. p.n.e., a potem co dwa lata, wiosną w latach sąsiadujących z olimpiadą. Zwycięzca dostawał wieniec z dzikiego selera, później z gałązek sosny. To tu w 196 r. p.n.e. rzymski wódz Tytus Kwinkcjusz Flamininus (ok. 229–174 p.n.e.), który rok wcześniej pobił pod Kynoskefalaj króla Macedonii Filipa V, ogłosił zgromadzonym Grekom, że są wolni od władzy Macedonii i nie będą płacić trybutu. Dla Greków był to triumf, dla historyków początek rzymskiego panowania na Bałkanach.
Na miejscu
- Most dla pieszych przy starej drodze z Koryntu do Aten: widok w głąb wąwozu, czasem z holowanym statkiem.
- Zatapiany most w Isthmii albo Posidonii: jeśli trafisz na przepływ, zobaczysz, jak jezdnia znika pod wodą.
- Diolkos przy zachodnim wylocie kanału, kilka minut od zatapianego mostu w Posidonii.
- Ruiny sanktuarium Posejdona i muzeum w Isthmii przy wschodnim wylocie [godziny do sprawdzenia].
Praktycznie. Krótki postój przy moście na starej drodze, gdzie są parkingi i kawiarnie. Uważaj na ruch przy zjeździe i parkowaniu. Z autostrady kanał widać tylko przez chwilę, więc zjedź na starą drogę.
Źródła: pl.wikipedia.org/wiki/Kanał_Koryncki, en.wikipedia.org/wiki/Corinth_Canal, en.wikipedia.org/wiki/Diolkos, en.wikipedia.org/wiki/Isthmian_Games, en.wikipedia.org/wiki/Periander, en.wikipedia.org/wiki/Istv%C3%A1n_T%C3%BCrr, en.wikipedia.org/wiki/Titus_Quinctius_Flamininus
37.92703, 22.99462 (wikidata:Q182873)