Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Grecja 2027 – z Podziemia na Olimp

25

Argolida (Peloponez) · dzień D7

Mykeny (Mykines)

Mykeny (Mykines)
Fot. Zde, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Typmykenskie, mitologia, unesco
Czas2 h
Wstęp20 €, ulgowy 10 € (cytadela, Skarbiec Atreusza i muzeum); maj–sierpień 8:00–20:00 (stan na 2026-10, źródło: hh.gr)
UNESCOod 1999 r. (razem z Tirynsem)
Rozkwitok. 1350–1200 p.n.e.
Brama Lwówok. 1250 p.n.e.
Skarbiec Atreuszakopuła 14,5 m średnicy, nadproże ok. 120 t
Maska AgamemnonaNarodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach

Których Miceny, Korynt, Kleony stolica,
Tamte moc, ten bogactwa, te zaś kształt zaszczyca:
Męże Aretyrei, roskosznego miasta,
Sycyonu, co piérwszym królem miał Adrasta;
Co w Egium, w Orniiach, w Hiperezie żyli,
Co z wysokiéy Gonessy, z Pelleny przybyli,
Co Helikę i morskie nadbrzeże dziedziczą;
Ci, pod synem Atreia, sto okrętów liczą:
Królem ich Agamemnon, piękny z kształtu ciała,
W miedź świetną przyodziany: lecz naywiększa chwała,
Że wpośród bohatyrów tylu był na czele,
I że z kraiu swoiego ściągnął woysk tak wiele.

— Homer, „Iliada” II 569–580 · przeł. Franciszek Ksawery Dmochowski (1804)

Rys historyczny

Mykeny to miejsce, od którego wzięła nazwę cała epoka. Między XVII a XII w. p.n.e. władcy tej cytadeli, położonej na skalistym wzgórzu między dwiema górami nad równiną Argolidy, kontrolowali szlaki z Zatoki Argolidzkiej do Koryntu. W szczytowym okresie, około 1350 r. p.n.e., w cytadeli i podgrodziu żyło według szacunków kilkadziesiąt tysięcy ludzi. Wtedy otoczono wzgórze murami z bloków tak wielkich, że późniejsi Grecy nie wierzyli, by ułożyli je ludzie, i przypisali je Cyklopom. Stąd nazwa „mury cyklopowe”. Około 1200 r. p.n.e. pałac spłonął w czasie katastrofy, która zniszczyła większość państw epoki brązu we wschodniej części Morza Śródziemnego. Mała osada przetrwała do 468 r. p.n.e., kiedy Argos zdobyło ją i zburzyło umocnienia.

Mit przypisuje założenie Myken Perseuszowi, ale sławę dały im rodzinne zbrodnie Atrydów. Atreusz, walcząc z bratem Tyestesem o tron, podał mu na uczcie mięso jego własnych synów. Syn Atreusza, Agamemnon, poprowadził Greków pod Troję, poświęciwszy wcześniej bogom córkę Ifigenię. Po powrocie zginął w kąpieli z ręki żony Klitajmestry i jej kochanka Ajgistosa, a ich z kolei zabił syn Agamemnona, Orestes. Ajschylos (ok. 525–456 p.n.e.), nazywany ojcem tragedii, zrobił z tej historii trylogię „Oresteja” (458 r. p.n.e.). To jedyna trylogia teatru greckiego, która przetrwała w całości, a klątwa Atrydów stała się w Europie przysłowiowa.

W 1876 r. przyjechał tu Heinrich Schliemann (1822–1890), bogaty kupiec z Meklemburgii, który trzy lata wcześniej odkopał Troję i wierzył w Homera dosłownie. W Kręgu Grobów A, tuż za Bramą Lwów, odsłonił sześć grobów szybowych pełnych złota: diademów, pucharów, broni i złotych masek pośmiertnych. Według anegdoty depeszował do króla Jerzego I, że „spojrzał w twarz Agamemnona”. Dziś wiadomo, że maska pochodzi z XVI w. p.n.e., czyli jest o 300–400 lat starsza od wojny trojańskiej. Niektórzy badacze podejrzewają nawet, że Schliemann ją podrzucił, choć prace nadzorował wtedy urzędnik Greckiego Towarzystwa Archeologicznego, Panagiotis Stamatakis. Oryginał maski leży w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach, a w muzeum przy wykopaliskach jest kopia. Metody Schliemanna były jak na dzisiejsze standardy niszczycielskie, ale to on, kopiąc w Troi, Mykenach i Tirynsie, odkrył dla świata grecką epokę brązu. Przekonał uczonych, że za Homerem stoi prawdziwy świat, a jego śladem poszedł Arthur Evans, który odkopał pałac w Knossos na Krecie.

Na miejscu najważniejsza jest Brama Lwów z ok. 1250 r. p.n.e., jedyna monumentalna rzeźba epoki mykeńskiej, która przetrwała na swoim miejscu. Dwa zwierzęta (lwy albo, jak chcą niektórzy, lwice) opierają przednie łapy o ołtarz z kolumną. Głowy, zapewne zrobione z innego kamienia i doczepione, zaginęły. Wewnątrz murów widać krąg grobów, ruiny pałacu na szczycie i wejście do podziemnej cysterny, do której prowadzi ok. 99 stopni w ciemnym korytarzu. Wodę doprowadzano do niej ze źródła wyżej na zboczu, żeby cytadela przetrwała oblężenie.

Kilkaset metrów niżej stoi tzw. Skarbiec Atreusza, grobowiec kopułowy z XIV–XIII w. p.n.e. Nie ma nic wspólnego ani z Atreuszem, ani ze skarbami, a nazwę nadano mu w XVIII w. Prowadzi do niego korytarz długości 36 m, a nadproże wejścia waży ok. 120 t i jest najcięższym blokiem w architekturze greckiej. Kopuła z 33 warstw kamienia ma 14,5 m średnicy i ponad 13 m wysokości. Przez ponad tysiąc lat była największą kopułą świata, dopóki Rzymianie nie zbudowali Panteonu, i do dziś jest największą kopułą ze wspornikowo układanych kamieni. W 1802 r. lord Elgin, ten od marmurów z Partenonu, kazał wywieźć do Anglii fragmenty półkolumn sprzed wejścia; część z nich jest dziś w British Museum.

Na miejscu

Praktycznie. W lipcu przyjedź na otwarcie o 8:00 albo pod zamknięcie, bo na cytadeli nie ma cienia, a w środku dnia przyjeżdżają wycieczki autokarowe. Skarbiec Atreusza ma własny parking przy drodze i obejmuje go ten sam bilet, więc nie wyrzucaj go po wyjściu z cytadeli.

Źródła: pl.wikipedia.org/wiki/Mykeny, en.wikipedia.org/wiki/Mycenae, en.wikipedia.org/wiki/Treasury_of_Atreus, en.wikipedia.org/wiki/Mask_of_Agamemnon, en.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Schliemann, en.wikipedia.org/wiki/Aeschylus

37.73083, 22.75611 (wikidata:Q132564)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium