Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Grecja 2027 – z Podziemia na Olimp

19

Lakonia (Mani) · dzień D6

Przylądek Tajnaron (Tenaro, Matapan)

Przylądek Tajnaron (Tenaro, Matapan)
Fot. G Da, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Typmitologia, antyk, wyrocznia, przyroda
Czas30 min – 2 h
Wstępbez opłat
Położenienajdalej na południe wysunięty punkt lądowej Grecji
LatarniaXIX w., odnowiona w 2008 r.
Do latarniok. 30–45 min pieszo w jedną stronę

Rys historyczny

Tajnaron to koniec lądu: najdalej na południe wysunięty punkt kontynentalnej Grecji, ostatni palec Peloponezu, który rozdziela Zatokę Meseńską i Lakońską. Dalej jest już tylko morze aż do Krety i Afryki. Grecy wierzyli, że właśnie tu, obok Acheronu w Epirze, otwiera się brama do Hadesu. W jaskini nad zatoczką widziano wejście do świata zmarłych. Według części poetów tędy Herakles, w ostatniej ze swoich dwunastu prac, wyprowadził na powierzchnię trójgłowego psa Cerbera. Pausanias, który był tu w II w. n.e., zanotował tę opowieść, choć sam wątpił, by pod ziemią istniała jakaś droga. Wergiliusz (70–19 p.n.e.) w „Georgikach” wysyła przez tę samą „tajnaryjską gardziel” Orfeusza po Eurydykę, a Apulejusz każe tędy zejść do podziemi Psyche.

Nad jaskinią stała świątynia Posejdona Asfaliosa, czyli „dającego bezpieczeństwo”, z posągiem boga przed wejściem. Pausanias opisał ją jako świątynię „podobną do jaskini” i widział wśród darów wotywnych brązowy posąg Ariona na delfinie. Według Herodota właśnie na Tajnaronie delfin wyrzucił na brzeg tego śpiewaka, którego żeglarze chcący zagarnąć jego pieniądze zmusili do skoku za burtę. Arion z Metymny na Lesbos, poeta i muzyk z przełomu VII i VI w. p.n.e., żył na dworze tyrana Koryntu Periandra i według Herodota pierwszy ułożył i nazwał dytyramb, chóralną pieśń na cześć Dionizosa. Z dytyrambu, jak pisał Arystoteles, wyrosła ateńska tragedia, więc ta morska legenda dotyka samych początków europejskiego teatru. Pausanias i Plutarch wspominają też nekyomanteion, wyrocznię, w której wywoływano dusze zmarłych. Do świątyni uciekali zbiegli niewolnicy, a w V w. p.n.e. Spartanie wywlekli z niej i zabili helotów szukających azylu. Gdy w 464 r. p.n.e. trzęsienie ziemi zrujnowało Spartę, uznano je za karę Posejdona, a o czymś przeklętym mówiono odtąd „tajnaryjskie zło”.

Przylądek miał też całkiem przyziemne znaczenie. W epoce hellenistycznej był wielkim targiem najemników: przy porcie w Tajnaronie czekali żołnierze gotowi walczyć dla każdego, kto zapłaci. Z okolicznych kamieniołomów wydobywano marmur, który trafiał do Sparty. Wokół zatoczki Kokkinogia zachowały się resztki antycznej osady, a przy ścieżce do latarni widać mozaikę z podłogi rzymskiego domu. Na wzgórzu nad zatoką stoi mała kaplica Asomatos (Bezcielesnych Mocy), wzniesiona na ruinach starszego, bizantyjskiego kościoła, w której murach widać podobno antyczne bloki [do sprawdzenia]. Tradycja umieszcza tu świątynię Posejdona, choć badacze nie są pewni, czy stała dokładnie w tym miejscu.

Na samym końcu przylądka stoi kamienna latarnia z końca XIX w., uszkodzona w czasie II wojny światowej i odnowiona w 2008 r. Matapan to nazwa, pod którą przylądek znają marynarze; greckie przysłowie żeglarskie radzi trzymać się od niego „czterdzieści mil”. W marcu 1941 r. na morzu na południowy zachód od przylądka Royal Navy pokonała flotę włoską w bitwie pod Matapanem. Przylądek leży na trasie wiosennych i jesiennych przelotów ptaków między Afryką a Europą [do sprawdzenia].

Na miejscu

Praktycznie. Ruiny sanktuarium są tuż przy parkingu, więc krótki postój wystarczy, by poczuć miejsce. Marsz do latarni to otwarty, kamienisty teren bez cienia: w lipcu tylko rano albo przed zachodem, z wodą i bez motocyklowych butów, w planie dnia raczej bez niego. Do Sparty wraca się przez Areopoli i Gythio, ok. 120 km i 2–2,5 h jazdy.

Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Cape_Matapan, de.wikipedia.org/wiki/Leuchtturm_am_Kap_Tenaro, en.wikipedia.org/wiki/Arion, en.wikipedia.org/wiki/Dithyramb

36.38609, 22.48294 (wikidata:Q17636581)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium