Bułgaria (Błagojewgrad) · dzień R1
Rupite (Рупите)
| Typ | wyrocznia, antyk, geologia, kapiel |
|---|---|
| Czas | 1 h |
| Wstęp | cerkiew i teren bez opłat, dom Wangi płatny [do sprawdzenia] |
| Źródła | 71–78°C |
| Baba Wanga | 1911–1996, dom w Rupite od 1970 r. |
| Pomnik przyrody | wzgórze Kożuch, od 1962 r. |
| Wydarzenia | Petkowden, 14 października (święto patronki cerkwi) |
Rys historyczny
Nad doliną Strumy, ok. 11 km od Petricza, wznosi się samotne wzgórze Kożuch, resztka wygasłego wulkanu. Nazwa znaczy „kożuch”, od kształtu przypominającego zarzucone futro. Wzgórze jest pomnikiem przyrody od 1962 r. Pod nim z głębi wypływają mineralne źródła o temperaturze 71–78°C, ok. 35 litrów na sekundę. Kotlina Strumy należy do najcieplejszych zakątków Bułgarii, z winnicami i sadami na zboczach.
U południowo-zachodnich stóp Kożucha leżą ruiny Heraklei Sintyki. Założył ją Filip II Macedoński w latach 356–339 p.n.e. i osiedlił tu przybyszów z Heraklei w Mygdonii. Filip (382–336 p.n.e.), ojciec Aleksandra Wielkiego, zrobił z peryferyjnej Macedonii największą potęgę Bałkanów, a po zwycięstwie pod Cheroneą w 338 r. p.n.e. podporządkował sobie miasta greckie i przygotował grunt pod podboje syna. Miasto było głównym ośrodkiem trackiego plemienia Sintów. Długo nie wiedziano, gdzie go szukać. Dopiero w 2002 r. przypadkiem znaleziono łaciński napis z 308 r., list cesarzy Galeriusza i Maksymina, którzy przywracali miastu utracone prawa. Galeriusz (cesarz w latach 305–311) zapisał się w historii czym innym: w 311 r. w Serdyce, dzisiejszej Sofii, wydał edykt tolerancyjny, który zakończył ostatnie wielkie prześladowanie chrześcijan w cesarstwie. Wykopaliska trwają od 2007 r. Ok. 425 r. miasto zniszczyło trzęsienie ziemi, a forum zalała rzeka. W 2024 r. w starożytnym kanale ściekowym znaleziono niemal cały marmurowy posąg Hermesa, najpewniej celowo tam ukryty.
Rupite jest jednak w Bułgarii synonimem Baby Wangi. Wangelija Guszterowa urodziła się w 1911 r. w Strumicy, wtedy w imperium osmańskim. Jako nastolatkę porwała ją trąba powietrzna i od tego czasu stopniowo traciła wzrok. Od 1942 r. mieszkała w Petriczu, a w 1970 r. zbudowała dom w Rupite. Przyjmowała tysiące ludzi szukających rady, uzdrowienia albo przepowiedni, wśród nich także polityków i artystów. Wskazała też miejsce pod cerkiew św. Petki (Paraskewy), konsekrowaną 14 października 1994 r. Malowidła wykonał znany malarz Swetlin Rusew (1933–2018) w stylu odbiegającym od kanonu, więc Święty Synod ich nie zaakceptował. Wanga zmarła w 1996 r. i spoczywa obok cerkwi. Jej dom jest dziś muzeum, a autokary pielgrzymów i ciekawskich przyjeżdżają tu przez cały rok. W jednym miejscu spotykają się wulkan, antyczne miasto i XX-wieczne ludowe jasnowidztwo.
Na miejscu
- Cerkiew św. Petki z obrazami Rusewa i grób Wangi obok.
- Dom Wangi, dziś muzeum.
- Gorące źródła u stóp Kożucha; krótkie wejście na zbocze z widokiem na Strumę i góry Belasica.
- Ruiny Heraklei Sintyki od strony drogi [dostępność wykopalisk do sprawdzenia].
Praktycznie. Ok. 15 km od przejścia Kulata, ale przed tobą jeszcze Sofia i przełęcz Petrochan (R1 to ok. 485 km), więc Rupite to postój najwyżej na godzinę. W lipcu w dolinie Strumy bywa upalnie już przed południem. Cerkiew jest czynna, więc obowiązuje strój jak w każdej świątyni: zakryte ramiona i kolana.
Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Rupite, en.wikipedia.org/wiki/Heraclea_Sintica, en.wikipedia.org/wiki/Galerius, en.wikipedia.org/wiki/Svetlin_Rusev, bg.wikipedia.org/wiki/Рупите_(защитена_местност)
41.45947, 23.26289 (wikidata:Q20498059)