Argolida (Peloponez) · dzień D7 · opcja
Tiryns (Tiryntha)
| Typ | mykenskie, mitologia, unesco |
|---|---|
| Czas | 20–30 min |
| Wstęp | 10 €, ulgowy 5 €; kwiecień–październik 8:30–15:30 (stan na 2026-10, źródło: hh.gr) |
| UNESCO | od 1999 r. (razem z Mykenami) |
| Rozkwit | ok. 1400–1200 p.n.e. |
| Wykopaliska | Schliemann i Dörpfeld, 1884 |
| Koniec | zburzony przez Argos w 468 p.n.e. |
Z Argów, z silnéy Tyrynty przybyłéy młodzieży,
Z Hermiiony, z Azyny, co nad wodą leży;
Także, których oyczyzna Trezena, Egina,
Mazet, Eiony, płodny Epidaur w wina;
Tych szykuie Dyomed, zastępów nadzieia…— Homer, „Iliada” II 559–563 · przeł. Franciszek Ksawery Dmochowski (1804)
Rys historyczny
Homer w „Iliadzie” nazwał to miejsce „Tirynsem o potężnych murach” i wystarczy podjechać pod cytadelę, żeby zrozumieć dlaczego. Stoi na niskim skalnym grzbiecie pośrodku równiny Argolidy, który w epoce brązu leżał znacznie bliżej brzegu morza niż dziś. W latach ok. 1400–1200 p.n.e. była jednym z najważniejszych ośrodków świata mykeńskiego, a wokół pałacu żyło według szacunków około 10 tysięcy ludzi. Jej mury zbudowano z nieociosanych głazów ważących po kilka, a niektóre nawet kilkanaście ton. Mit mówi, że król Projtos sprowadził do ich budowy Cyklopów z Licji. Pauzaniasz w II w. n.e. dziwił się, że Grecy jeżdżą podziwiać egipskie piramidy, a nie zachwycają się murami Tirynsu, które jego zdaniem nie są od nich mniej niezwykłe.
W micie Tiryns był dworem króla Eurysteusza, dla którego Herakles, najsłynniejszy heros Greków, czczony później przez Rzymian jako Herkules, wykonywał swoje dwanaście prac, a według niektórych wersji także miejscem narodzin herosa. Po katastrofie ok. 1200 r. p.n.e. pałac spłonął, ale osada żyła dalej w cieniu Argos, które w 468 r. p.n.e. zdobyło miasto i wysiedliło mieszkańców. W 1884 r. Heinrich Schliemann z architektem Wilhelmem Dörpfeldem (1853–1940) odsłonili plan pałacu z megaronem i salą tronową oraz fragmenty fresków, w tym słynny fresk z akrobatą skaczącym przez byka, który jest dziś w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach. Dörpfeld był jednym z pionierów datowania znalezisk według warstw ziemi. Pracował w Olimpii, po śmierci Schliemanna kierował wykopaliskami w Troi, a pod koniec życia szukał Itaki Odyseusza na Lefkadzie, gdzie jest pochowany.
Największe wrażenie robią korytarze ukryte w grubości murów: galerie o długości ponad 20 m, przykryte sklepieniem z coraz bardziej wysuniętych do środka bloków. Służyły prawdopodobnie jako magazyny. W czasie wojny mogły też służyć za schron dla załogi. Przewodnicy opowiadają, że kamień w galeriach wypolerowały owce, które przez stulecia chowały się tam przed upałem [do sprawdzenia]. Pola wokół cytadeli mają własną historię: w 1829 r. Jan Kapodistrias (1776–1831), pierwszy szef niepodległego państwa greckiego, założył tu pierwszą w Grecji szkołę rolniczą, a dziś obok działa więzienie rolne, którego więźniowie uprawiają okoliczne pola.
Na miejscu
- Obejście murów od zachodu i rampa wejściowa do górnej cytadeli.
- Galeria w murze wschodnim albo południowym, jeśli jest dostępna [do sprawdzenia].
- Fundamenty pałacu z megaronem na szczycie i widok na równinę z gajami pomarańczowymi.
Praktycznie. Cytadela stoi przy drodze z Argos do Nafplio, ok. 4 km przed miastem, z parkingiem przy wejściu. Uwaga na wczesne zamknięcie o 15:30: w dniu z Mykenami Tiryns trzeba zaliczyć przed nimi albo przełożyć na rano dnia następnego.
Źródła: pl.wikipedia.org/wiki/Tyryns, en.wikipedia.org/wiki/Tiryns, en.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_D%C3%B6rpfeld, en.wikipedia.org/wiki/Ioannis_Kapodistrias
37.59944, 22.79972 (wikidata:Q217379)