Lemnos (Północne Egejskie) · D6
Lemnos (Limnos): Hefajstia i Kabirion
| Typ | antyk, mitologia, sanktuarium |
|---|---|
| Czas | 2–3 h (oba stanowiska) |
| Wstęp | płatny [do sprawdzenia] |
| Stolica | Hefajstia, VIII–VI w. p.n.e. |
| Teatr | koniec V / początek IV w. p.n.e., odbudowany 2000–2004 |
| Kabirion | wykopaliska włoskie 1937–1939, od 1982 r. dalsze badania |
| Homer | Iliada I 590–594 (upadek Hefajstosa), II 721–725 (Filoktet) |
Nigdy mi ten przypadek nie wyydzie z pamięci:
Gdym cię raz przeciw iego chciał wesprzeć niechęci,
Porwał za nogę, rzucił z niebieskiego gmachu,
Zaledwie ze mnie dusza nie wyszła z przestrachu:
Leciałem przez dzień, w wieczór upadłem na Lemnie,
Tam Syntyowie ducha obudzili we mnie.— Homer, „Iliada” I 590–594 · przeł. Franciszek Ksawery Dmochowski (1804)
Rys historyczny
W I pieśni „Iliady” Hefajstos opowiada matce, jak Zeus chwycił go za nogę i zrzucił z Olimpu: leciał cały dzień i o zachodzie słońca spadł na Lemnos, ledwie żywy, a podnieśli go Sintejowie, dawni mieszkańcy wyspy. Odtąd Lemnos była wyspą boga kowali. Jego imię nosiło główne miasto na północno-wschodnim wybrzeżu, Hefajstia, stolica wyspy w VIII–VI w. p.n.e. Lemnos pojawia się w „Iliadzie” jeszcze kilka razy: stąd Euneos, syn Jazona i królowej Hypsipyle, posyłał Achajom pod Troję statki z winem, a na samej wyspie Grecy płynący na wojnę zostawili Filokteta z cuchnącą raną od ukąszenia węża. Bez jego łuku, odziedziczonego po Heraklesie, Troi nie dało się zdobyć, więc po dziesięciu latach Odyseusz musiał po niego wrócić.
Historia Hefajstii zmieniła się ok. 500 r. p.n.e. Herodot opowiada, że Pelazgowie z Lemnos obiecali kiedyś oddać wyspę Atenom, jeśli ateński okręt przypłynie do nich z północnym wiatrem w jeden dzień, co uważali za niemożliwe, bo Attyka leży na południu. Miltiades Młodszy przypłynął jednak z Chersonezu Trackiego, który był już w rękach Ateńczyków, i zażądał dotrzymania słowa. Hefajstia się poddała, Myrina broniła się w oblężeniu. Z czasów przed Ateńczykami pochodzi zagadkowa stela z Lemnos (znaleziona w 1885 r. w Kaminii, dziś w Muzeum Narodowym w Atenach) z napisem w języku, który przypomina etruski. Włosi, którzy w 1926 r. zaczęli tu kopać, szukali właśnie śladów tej „etrusko-pelazgijskiej” cywilizacji i odkryli nekropolię z IX–VIII w. p.n.e. z ponad 130 urnami. Dziś najlepiej widać teatr z przełomu V i IV w. p.n.e., odbudowany w latach 2000–2004; w 2010 r. znów grano w nim „Króla Edypa”.
Kilka kilometrów dalej, na przylądku Chloi po drugiej stronie zatoki, leży Kabirion, sanktuarium tych samych tajemniczych bóstw co na Samotrace. Mit łączy je z Hefajstosem: Kabirowie mieli być jego potomkami. Sanktuarium powstało między VIII a VII w. p.n.e.; jego archaiczna sala wtajemniczeń może być najstarszym znanym telesterionem w Grecji, starszym od tego w Eleusis. Spłonęła prawdopodobnie przy najeździe perskim ok. 512 r. p.n.e. Najlepiej zachowany jest hellenistyczny telesterion o wymiarach ok. 33 × 46 m, z portykiem z 12 kolumn od strony morza. Pod klifem jest grota, którą miejscowa tradycja nazywa grotą Filokteta.
Na miejscu
- Teatr Hefajstii z widokiem na morze po obu stronach przesmyku.
- Kabirion: fundamenty sal wtajemniczeń na tarasach nad urwiskiem.
- Grota Filokteta pod Kabirionem: zejście ścieżką po skałach, w pełnych butach.
Praktycznie. Oba stanowiska leżą na północno-wschodnim krańcu wyspy, ok. 30–40 km od Myriny [do sprawdzenia]; ostatnie odcinki to wąskie drogi lokalne. Godziny otwarcia sprawdź przed wyjazdem, małe stanowiska na wyspach bywają czynne krócej niż wielkie. Lemnos jest płaska na wschodzie i górzysta na zachodzie, dobrze się ją objeżdża w jeden dzień.
Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Hephaestia, en.wikipedia.org/wiki/Lemnos, el.wikipedia.org/wiki/Καβείριο_Λήμνου
39.96461, 25.31831 (wikidata:Q5731882)