İzmir (Turcja) · D12
Bergama (Pergamon): akropol i Asklepiejon
| Typ | antyk, unesco, sanktuarium |
|---|---|
| Czas | pół dnia |
| Wstęp | akropol i Asklepiejon płatne, osobne bilety [do sprawdzenia] |
| Attalidzi | 281–133 p.n.e. |
| Teatr | ok. 10 000 miejsc w 78 rzędach, najbardziej stromy w antyku |
| Biblioteka | co najmniej 200 000 zwojów |
| UNESCO | 2014 |
Do anioła Kościoła w Pergamonie napisz:
To mówi Ten, który ma miecz obosieczny i ostry:
Wiem, gdzie mieszkasz – tam, gdzie jest tron szatana;
a jednak trzymasz się mego imienia i nie zaparłeś się wiary we mnie
nawet w dniach, gdy Antypas, mój wierny świadek,
został zabity u was, tam, gdzie mieszka szatan.— Jan z Patmos, „Apokalipsa” 2, 12–13 · przekład własny · tekst oryginalny
Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Περγάμῳ ἐκκλησίας γράψον,
Tάδε λέγει ὁ ἔχων τὴν ῥομφαίαν τὴν δίστομον τὴν ὀξεῖαν·
Οἶδα τὰ ἔργα σου καὶ ποῦ κατοικεῖς, ὅπου ὁ θρόνος τοῦ Σατανᾶ·
καὶ κρατεῖς τὸ ὄνομά μου, καὶ οὐκ ἠρνήσω τὴν πίστιν μου
καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐν αἷς Ἀντίπας ὁ μάρτυς μου, ὁ πιστός,
ὃς ἀπεκτάνθη παρ’ ὑμῖν, ὅπου κατοικεῖ ὁ Σατανᾶς.
Rys historyczny
Pergamon był jednym z wielkich miast hellenistycznego świata, choć przez większość historii dość skromnym. Wszystko zmienił Filetajros, oficer, któremu jeden z następców Aleksandra powierzył tu skarbiec. W 281 p.n.e. zaczął rządzić na własny rachunek i założył dynastię Attalidów. Za Eumenesa II (197–159 p.n.e.) miasto przebudowano z rozmachem na tarasach stromego wzgórza. Gdy Attalos III zmarł w 133 p.n.e. bez dziedzica, zapisał w testamencie całe królestwo Rzymowi, który zrobił z niego prowincję Azja.
Attalidzi wywodzili się mitycznie od Telefosa, syna Heraklesa i króla Myzji, w której leżał Pergamon. Telefos walczył z Achajami, gdy ci po raz pierwszy płynęli pod Troję i przez pomyłkę wylądowali na jego ziemi; jego syna Eurypylosa, sprzymierzeńca Troi, zabija w „Odysei” Neoptolemos. Historię Telefosa opowiadał mniejszy fryz Ołtarza Pergamońskiego, a większy (113 m długości) pokazywał walkę bogów z gigantami. Ołtarz rozkopał w latach 1878–1886 Carl Humann i wywiózł do Berlina, gdzie stoi w Muzeum Pergamońskim. Na wzgórzu został po nim tylko kamienny cokół w cieniu sosen.
Biblioteka Pergamonu miała co najmniej 200 000 zwojów i ustępowała tylko Aleksandrii. Od nazwy miasta pochodzi słowo „pergamin”, ale opowieść, że wymyślono go tu, bo Egipt wstrzymał dostawy papirusu, to legenda: skór do pisania używano w Anatolii już wcześniej. Na zboczu akropolu wykuto teatr na ok. 10 000 widzów w 78 rzędach, o wysokości 36 m, najbardziej stromy w starożytności. Ok. 3 km na południe leży Asklepiejon, sanktuarium boga lekarzy. Tu uczył się i leczył Galen, urodzony w Pergamonie, najsłynniejszy lekarz Rzymu. Chorzy spali w sanktuarium, czekając na sen z poradą od boga: to ta sama praktyka co w Epidauros na głównej wyprawie. Od 2014 r. Pergamon jest na liście UNESCO.
Na miejscu
- Akropol: teatr z widokiem na dolinę, świątynia Trajana, cokół Ołtarza, ruiny biblioteki; na górę kolejka gondolowa albo dojazd drogą [do sprawdzenia].
- Asklepiejon: święta droga z kolumnami, teatrzyk, podziemny korytarz do budynku leczniczego.
- Czerwona Bazylika w mieście, ogromna świątynia egipskich bogów z czasów rzymskich.
Praktycznie. Bergama leży ok. 100 km na północ od İzmiru, przy drodze do Ayvalık, więc pasuje po drodze w dniu 12. Akropol i Asklepiejon to dwa osobne stanowiska po przeciwnych stronach miasta; w lipcu zacznij od akropolu na otwarcie, bo teatr i tarasy są w pełnym słońcu.
Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Pergamon, en.wikipedia.org/wiki/Asclepieion_of_Pergamon
39.12947, 27.18412 (wikidata:Q18986)