Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Śladami Homera – wyspy

10

İzmir (Turcja) · D12

Bergama (Pergamon): akropol i Asklepiejon

Bergama (Pergamon): akropol i Asklepiejon
Fot. Bernard Gagnon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Typantyk, unesco, sanktuarium
Czaspół dnia
Wstępakropol i Asklepiejon płatne, osobne bilety [do sprawdzenia]
Attalidzi281–133 p.n.e.
Teatrok. 10 000 miejsc w 78 rzędach, najbardziej stromy w antyku
Bibliotekaco najmniej 200 000 zwojów
UNESCO2014

Do anioła Kościoła w Pergamonie napisz:
To mówi Ten, który ma miecz obosieczny i ostry:
Wiem, gdzie mieszkasz – tam, gdzie jest tron szatana;
a jednak trzymasz się mego imienia i nie zaparłeś się wiary we mnie
nawet w dniach, gdy Antypas, mój wierny świadek,
został zabity u was, tam, gdzie mieszka szatan.

— Jan z Patmos, „Apokalipsa” 2, 12–13 · przekład własny · tekst oryginalny

Καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Περγάμῳ ἐκκλησίας γράψον,
Tάδε λέγει ὁ ἔχων τὴν ῥομφαίαν τὴν δίστομον τὴν ὀξεῖαν·
Οἶδα τὰ ἔργα σου καὶ ποῦ κατοικεῖς, ὅπου ὁ θρόνος τοῦ Σατανᾶ·
καὶ κρατεῖς τὸ ὄνομά μου, καὶ οὐκ ἠρνήσω τὴν πίστιν μου
καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐν αἷς Ἀντίπας ὁ μάρτυς μου, ὁ πιστός,
ὃς ἀπεκτάνθη παρ’ ὑμῖν, ὅπου κατοικεῖ ὁ Σατανᾶς.

Rys historyczny

Pergamon był jednym z wielkich miast hellenistycznego świata, choć przez większość historii dość skromnym. Wszystko zmienił Filetajros, oficer, któremu jeden z następców Aleksandra powierzył tu skarbiec. W 281 p.n.e. zaczął rządzić na własny rachunek i założył dynastię Attalidów. Za Eumenesa II (197–159 p.n.e.) miasto przebudowano z rozmachem na tarasach stromego wzgórza. Gdy Attalos III zmarł w 133 p.n.e. bez dziedzica, zapisał w testamencie całe królestwo Rzymowi, który zrobił z niego prowincję Azja.

Attalidzi wywodzili się mitycznie od Telefosa, syna Heraklesa i króla Myzji, w której leżał Pergamon. Telefos walczył z Achajami, gdy ci po raz pierwszy płynęli pod Troję i przez pomyłkę wylądowali na jego ziemi; jego syna Eurypylosa, sprzymierzeńca Troi, zabija w „Odysei” Neoptolemos. Historię Telefosa opowiadał mniejszy fryz Ołtarza Pergamońskiego, a większy (113 m długości) pokazywał walkę bogów z gigantami. Ołtarz rozkopał w latach 1878–1886 Carl Humann i wywiózł do Berlina, gdzie stoi w Muzeum Pergamońskim. Na wzgórzu został po nim tylko kamienny cokół w cieniu sosen.

Biblioteka Pergamonu miała co najmniej 200 000 zwojów i ustępowała tylko Aleksandrii. Od nazwy miasta pochodzi słowo „pergamin”, ale opowieść, że wymyślono go tu, bo Egipt wstrzymał dostawy papirusu, to legenda: skór do pisania używano w Anatolii już wcześniej. Na zboczu akropolu wykuto teatr na ok. 10 000 widzów w 78 rzędach, o wysokości 36 m, najbardziej stromy w starożytności. Ok. 3 km na południe leży Asklepiejon, sanktuarium boga lekarzy. Tu uczył się i leczył Galen, urodzony w Pergamonie, najsłynniejszy lekarz Rzymu. Chorzy spali w sanktuarium, czekając na sen z poradą od boga: to ta sama praktyka co w Epidauros na głównej wyprawie. Od 2014 r. Pergamon jest na liście UNESCO.

Na miejscu

Praktycznie. Bergama leży ok. 100 km na północ od İzmiru, przy drodze do Ayvalık, więc pasuje po drodze w dniu 12. Akropol i Asklepiejon to dwa osobne stanowiska po przeciwnych stronach miasta; w lipcu zacznij od akropolu na otwarcie, bo teatr i tarasy są w pełnym słońcu.

Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Pergamon, en.wikipedia.org/wiki/Asclepieion_of_Pergamon

39.12947, 27.18412 (wikidata:Q18986)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium