La Palma (gmina San Andrés y Sauces)
Los Tilos: las wawrzynowy i wodospad (La Palma)
| Typ | las, wodospad, przyroda |
|---|---|
| Czas | 1–2 h, z trasą Marcos y Cordero cały dzień |
| Wstęp | bez opłat; dojazd do wodospadu zależny od zabezpieczenia skarpy po obrywie z 2023 r. [do sprawdzenia] |
| Rezerwat biosfery | od 1983 r. (Los Tilos), od 2002 r. cała wyspa |
| Las | laurisilwa, relikt lasów trzeciorzędu |
| Marcos y Cordero | 13 tuneli kanału wodnego z początku XX w. |
O miejscu
Los Tilos to głęboki wąwóz Barranco del Agua na północno-wschodnim zboczu La Palmy, zarośnięty laurisilwą, czyli wilgotnym lasem wawrzynowym. Paprocie wyższe od człowieka, omszałe pnie, liany i woda kapiąca ze skał sprawiły, że w internetowych zestawieniach porównuje się go z Amazonią. Takie lasy rosły w trzeciorzędzie w dużej części Europy i wokół Morza Śródziemnego; po zlodowaceniach przetrwały głównie na wyspach Atlantyku, gdzie wilgotne pasaty i chmury dają im stałą wilgoć. Nazwa pochodzi od til, kanaryjskiego drzewa z rodziny wawrzynowatych, nie od europejskiej lipy.
Las Los Tilos był w 1983 r. pierwszym rezerwatem biosfery UNESCO na Wyspach Kanaryjskich. W 1998 r. rezerwat objął północno-wschodnią część wyspy, a 6 listopada 2002 r. całą La Palmę. W głębi wąwozu, przy końcu drogi, spada ze skalnej ściany wąska strużka wodospadu, jedno z najczęściej fotografowanych miejsc na wyspie.
Woda z tych gór od wieków była bogactwem wyspy. Na początku XX w. źródła Marcos i Cordero ujęto w kanał prowadzący wysoko nad Barranco del Agua, a dla niego wykuto w skale 13 tuneli. Wzdłuż kanału biegnie dziś jeden z najsłynniejszych szlaków Kanarów (PR LP 06), z latarką i w przeciwdeszczówce, bo w tunelu nr 12 woda leje się prosto z sufitu. Na początku grudnia 2023 r. obryw skalny nad parkingiem odciął dojazd do lasu i wodospadu; władze zapowiadały budowę zabezpieczającego tunelu.
Na miejscu
- Spacer od końca drogi w wąwozie do wodospadu i krótkie ścieżki w lesie (o ile dojazd jest otwarty).
- Dla wytrwałych trasa Marcos y Cordero od Casa del Monte (ok. 1350 m, dojazd ok. 14 km drogą leśną, zwykle taksówką 4x4); w lipcu 2026 r. otwarta tylko do tunelu nr 12 (stan na 2026-10, źródło: la-palma24.net).
- Punkt widokowy Espigón Atravesado nad wąwozem [dostępność do sprawdzenia].
Praktycznie
- Przed wyjazdem sprawdź, czy dojazd do wodospadu i szlaki są otwarte: po obrywie z 2023 r. dostęp był zamknięty [do sprawdzenia].
- W lesie jest mokro i chłodno nawet przy upale na wybrzeżu: kurtka i buty z dobrą podeszwą.
Źródła: es.wikipedia.org/wiki/Reserva_de_la_biosfera_..., www.la-palma24.net/la-palma-info/en/activ/mar..., rtvc.es/la-construccion-de-un-tunel-la-soluci...
28.78961, -17.80344 (wikidata:Q99461656)