Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Grecja 2027 – z Podziemia na Olimp

Region · Albania

Shqipëria e Jugut (Albania Południowa)

Shqipëria e Jugut (Albania Południowa)
Fot. Pasztilla aka Attila Terbócs, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Stolica krajuTirana
Albania28 748 km², 2 402 113 mieszkańców (spis 2023)
Językialbański (na południu dialekt toskijski); w Dropull i kilku wsiach Himary grecki
Walutalek (ALL); euro bywa przyjmowane po gorszym kursie
Wysokościprzełęcz Llogara 1027 m, Maja e Çikës ok. 2044 m
UNESCOButrint (1992), albańska izopolifonia ludowa (2008)
Święta28 listopada – Dzień Niepodległości; 14 marca – Dzień Lata (Dita e Verës)

O regionie

Opis obejmuje południe Albanii od Wlory (Vlorë) po granicę grecką, czyli dawną Labërię i albańską część historycznego Epiru; reszta kraju to tylko tło. Zanim trasa tu dotrze, przecina krótko Czarnogórę: Zatokę Kotorską i wybrzeże przez Budvę do Ulcinja. Za Wlorą droga SH8 wspina się w Góry Cerauńskie (Malet e Vetëtimës, „Góry Piorunów”), które spadają prosto w Morze Jońskie. Na przełęczy Llogara (1027 m), w parku narodowym z 1966 r., rosną sosny i jodły, a pod nią zaczyna się Riwiera Albańska: Dhërmi, Himara, Qeparo, Borsh z ok. 7-kilometrową plażą, uważaną za największą nad Morzem Jońskim, i tarasy z oliwkami i cytrusami aż do Sarandy naprzeciw Korfu. Następnego dnia trasa skręca w głąb lądu, w dolinę Drino, i dochodzi do granicy w Kakavii.

W starożytności te ziemie należały do Epiru: mieszkali tu greccy Chaonowie, a Saranda była portem Onchesmos. Dzisiejsza nazwa pochodzi od bizantyjskiego klasztoru Czterdziestu Świętych (Agioi Saranta); Wenecjanie pisali „Santi Quaranta”, a Mussolini przemianował miasto na Porto Edda, na cześć córki. Po wiekach osmańskich niepodległość ogłoszono właśnie na południu, we Wlorze, 28 listopada 1912 r., pod przewodnictwem Ismaila Qemalego. Z pobliskiej Gjirokastry pochodził Enver Hodża (ur. 1908), który rządził krajem od 1944 r. do śmierci w 1985 r. W 1967 r. zakazał praktyk religijnych, zerwał z ZSRR (1961) i z Chinami (1978) i zamknął Albanię przed światem. W 1997 r. po upadku piramid finansowych, w które zainwestowały dwie trzecie mieszkańców, południe z Wlorą na czele ogarnęła rebelia, w której zginęło ponad tysiąc osób. Od 2009 r. Albania jest w NATO, od 2014 r. kandyduje do UE.

Albański jest osobną gałęzią języków indoeuropejskich. Rzeka Szkumbin dzieli go na gegijski północ i toskijskie południe, a na toskijskim opiera się język literacki. Alfabet łaciński przyjęto na kongresie w Monastyrze w 1908 r. Południe jest też wielojęzyczne. W dolinie Drino (Dropull), w okolicach Sarandy i kilku wsiach Himary żyje mniejszość grecka; w spisie z 2023 r. przyznało się do niej 23 485 osób, bo większość wyjechała do Grecji po 1991 r. Z drugiej strony granicy przybyli Czamowie, muzułmańscy Albańczycy z Tesprotii i Prewezy, wypędzeni w latach 1944–1945 przez oddziały EDES Napoleona Zervasa; szacunki mówią o 14–35 tys. osób. Wielu osiadło wokół Wlory, a Albania co roku 27 czerwca wspomina masakrę w Paramythii z 1944 r. Wspólnym znakiem południa jest śpiew izopolifoniczny, wpisany w 2008 r. na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Region żyje dziś z turystyki (w 2024 r. kraj odwiedziło ponad 11 mln gości), z oliwy, cytrusów i ryb oraz z pieniędzy przysyłanych przez emigrantów. Wyjazdy wciąż trwają: między spisami z 2011 i 2023 r. ludność Albanii zmalała o ok. 14%. Odbudowa nadmorskiej drogi SH8 w 2009 r. otworzyła Riwierę dla masowego ruchu i od tego czasu w nadmorskich wsiach przybywa hoteli i pensjonatów.

Kuchnia i zwyczaje

Co widać z siodła

Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Albania, pl.wikipedia.org/wiki/Albania, en.wikipedia.org/wiki/Demographics_of_Albania, en.wikipedia.org/wiki/Albanian_language, en.wikipedia.org/wiki/Albanian_Declaration_of..., en.wikipedia.org/wiki/Enver_Hoxha, en.wikipedia.org/wiki/Bunkers_in_Albania, emerging-europe.com/built-to-ward-off-invader..., en.wikipedia.org/wiki/1997_Albanian_civil_unrest, en.wikipedia.org/wiki/Transport_in_Albania, en.wikipedia.org/wiki/Ceraunian_Mountains, en.wikipedia.org/wiki/Llogara_Pass, en.wikipedia.org/wiki/Llogara_National_Park, en.wikipedia.org/wiki/Albanian_Riviera, en.wikipedia.org/wiki/Sarandë, en.wikipedia.org/wiki/Labëria, en.wikipedia.org/wiki/Greeks_in_Albania, en.wikipedia.org/wiki/Dropull, en.wikipedia.org/wiki/Cham_Albanians, en.wikipedia.org/wiki/Expulsion_of_Cham_Albanians, en.wikipedia.org/wiki/Albanian_iso-polyphony, en.wikipedia.org/wiki/Albanian_cuisine, en.wikipedia.org/wiki/Butrint

Miejsca na etapach przez region

Wszystkie miejsca z rozdziałów podróży, które przejeżdżają przez region – także te poza jego granicami.

Podróże przez ten region

Plik regionu w repozytorium