Region · Grecja
Iónia Nisiá / Ιόνια Νησιά (Wyspy Jońskie)
| Stolica | Korfu (Kerkyra) |
|---|---|
| Powierzchnia | ok. 2307 km², 5 jednostek: Korfu, Lefkada, Kefalonia, Itaka, Zakintos |
| Ludność | ok. 204 tys. (2021); Kefalonia 36 064, Itaka 2862 |
| Siedem wysp | Korfu, Paksos, Lefkada, Itaka, Kefalonia, Zakintos, Kithira (ta ostatnia należy dziś do Attyki) |
| Wysokości | Ainos na Kefalonii 1628 m, Nirito na Itace 806 m |
| Święta | 21 maja – rocznica przyłączenia do Grecji (1864); 16 sierpnia i 20 października – św. Gerazym na Kefalonii |
O regionie
Wyspy Jońskie ciągną się wzdłuż zachodniego wybrzeża Grecji, od Korfu naprzeciw Albanii po Zakintos i Kithirę. Tradycyjnie mówi się o nich Heptanez, „Siedem Wysp”. Trasa dotyka trzech: Lefkady (w wariancie), Kefalonii i Itaki. To wapienne góry wyrastające z morza, zieleńsze od wysp Morza Egejskiego, z lasami jodły kefalońskiej na Ainos (1628 m). Pod nimi biegnie uskok kefaloński, jedna z najaktywniejszych stref sejsmicznych Morza Śródziemnego, na którym przesunięcie sięga 2,5–3 cm rocznie. Najbardziej przekonały się o tym wyspy w sierpniu 1953 r.: po serii wstrząsów, z najsilniejszym (6,8) 12 sierpnia, na Kefalonii runęło prawie wszystko poza Fiskardo, w mieście Zakintos ocalały dwa budynki, a zginęło 445–800 osób.
Itaka uchodzi od starożytności za ojczyznę Odyseusza. Wilhelm Dörpfeld szukał jej na Lefkadzie, inni na półwyspie Paliki na Kefalonii, ale większość badaczy przyjmuje, że homerycka Itaka to dzisiejsza wyspa. Od XIII w. wyspy przechodziły w ręce Wenecji, Korfu w 1386 r., a Kefalonia w 1500 r., po krótkich rządach tureckich (1479–1500). Lefkada była turecka aż do 1684 r. Po upadku Wenecji w 1797 r. przyszli Francuzi, potem Republika Siedmiu Wysp (1800–1807) pod opieką Rosji i Turcji, której ministrem był młody Joannis Kapodistrias z Korfu, późniejszy pierwszy przywódca niepodległej Grecji. W październiku 1809 r. Brytyjczycy zajęli Zakintos, Kefalonię i Itakę, a od 1815 r. rządzili wyspami jako protektoratem, Zjednoczonymi Państwami Wysp Jońskich. Kefalonią w latach 1822–1830 zarządzał Charles Napier, a od sierpnia do grudnia 1823 r. mieszkał tu lord Byron przed wyjazdem do Missolungi. W 1849 r. Brytyjczycy stłumili na Kefalonii powstanie za unią z Grecją i powiesili 21 osób. Przyłączenie nastąpiło dopiero w 1864 r.
Cztery wieki Wenecji zostawiły włoski ślad: włoski był językiem urzędowym do 1851 r., a muzyka wysp opiera się na gitarze i mandolinie. W 1815 r. powstała Szkoła Jońska, pierwsza szkoła greckiej muzyki klasycznej. Na Zakintos urodził się w 1798 r. Dionizjos Solomos, który studiował we Włoszech, ale pisał w żywej grece; jego „Hymn do Wolności” (1823, 158 strof) z muzyką Nikolaosa Mantzarosa jest hymnem Grecji i Cypru. We wrześniu 1943 r. na Kefalonii Niemcy rozstrzelali ok. 5 tys. włoskich żołnierzy dywizji Acqui, co opisuje powieść „Kapitan Corelli”.
Wyspy żyją dziś przede wszystkim z turystyki. Na Kefalonii oliwki pokrywają ok. 55% powierzchni, a obok wina i rodzynek, najstarszych towarów eksportowych, liczą się hodowla ryb i wydobycie węglanu wapnia. Emigracja, zwłaszcza po trzęsieniu ziemi, zmniejszyła liczbę mieszkańców o połowę: z ok. 70 tys. w 1896 r. do ok. 36 tys. dziś.
Kuchnia i zwyczaje
- Kreatopita, kefalońska pita z wołowiną, wieprzowiną i koziną, ryżem, pomidorami i cynamonem w domowym cieście; do tego białe wino robola z okolic Omali i mandoles, karmelizowane migdały.
- Itaka ma rovani, deser z ryżu, miodu i oleju, niepodobny do greckiego ciasta ravani z kaszy manny.
- Feta z Kefalonii jest robiona tradycyjnie, ale wyspa została pominięta przy wyznaczaniu obszaru chronionej nazwy „feta”.
- Kantades: romantyczne serenady przy gitarach i mandolinach, na Kefalonii szczególnie żywe.
- Św. Gerazym, patron Kefalonii: 16 sierpnia i 20 października tysiące wiernych zjeżdżają do monasteru w Omali, a w październiku relikwie niesie się w procesji [szczegóły do sprawdzenia].
Co widać z siodła
- Promy: z Astakos do Sami, z Sami przez cieśninę na Itakę i z Itaki do Patras; z pokładu widać, jak blisko leżą Kefalonia i Itaka.
- Nowe wsie: prawie cała zabudowa Kefalonii pochodzi sprzed kilkudziesięciu lat, z odbudowy po 1953 r.; gdzieniegdzie nad nowymi domami stoją ruiny starych wsi, np. Starej Valsamaty.
- Ainos nad Sami: ciemne lasy jodły kefalońskiej i sosny czarnej, na szczycie maszty przekaźników, a w lesie półdzikie kuce.
- Gaje oliwne, cyprysy i kozy na każdej górskiej drodze; na Itace wąski przesmyk pod górą Aetos, którym przejeżdża się z południowej połowy wyspy na północną.
Źródła: www.ww2wrecks.com/?p=14385, en.wikipedia.org/wiki/Ionian_Islands, en.wikipedia.org/wiki/Ionian_Islands_(region), en.wikipedia.org/wiki/Venetian_rule_in_the_Io..., en.wikipedia.org/wiki/Kefalonia, en.wikipedia.org/wiki/Ithaca_(island), en.wikipedia.org/wiki/Lefkada, en.wikipedia.org/wiki/Mount_Ainos, en.wikipedia.org/wiki/United_States_of_the_Io..., en.wikipedia.org/wiki/French_rule_in_the_Ioni..., en.wikipedia.org/wiki/Ioannis_Kapodistrias, en.wikipedia.org/wiki/Charles_James_Napier, omeka.drew.edu/exhibits/show/byron/greece, en.wikipedia.org/wiki/1953_Ionian_earthquake, www.gfz.de/en/section/earth-surface-process-m..., en.wikipedia.org/wiki/Dionysios_Solomos, en.wikipedia.org/wiki/Hymn_to_Liberty, en.wikipedia.org/wiki/Music_of_the_Ionian_Islands, en.wikipedia.org/wiki/Feta, www.visitgreece.gr/en/experiences/gastronomy/..., www.ithaca.gr/en/home/food-drink/tastes-of-th..., www.kefaloniabyanna.com/saint-gerasimos