Typ	zamek, przyroda, miasteczko
Czas	pół dnia
Wstęp	zamek płatny [ceny i godziny do sprawdzenia]; rezerwat i solniska bez opłat
Zamek	pomnik narodowy (Monumento Nacional) od 1910 r.; naprzeciw Ayamonte po hiszpańskiej stronie rzeki
Zakon Chrystusa	pierwsza siedziba zakonu w latach 1319–1356, zanim przeniósł się do Tomar
Rezerwat	Reserva Natural do Sapal de Castro Marim e Vila Real de Santo António, od 27 marca 1975 r.; ok. 2000 ha, obszar Ramsar
Ptaki	szczudłak (symbol rezerwatu), bociany, szablodzioby; flamingi przez cały rok, w 2021 r. wykluło się ok. 550 piskląt
Muzyka	Paco de Lucía nazwał album „Castro Marín” na pamiątkę matki, która pochodziła z Castro Marim
Wydarzenia	Dias Medievais – jarmark średniowieczny pod koniec sierpnia (2025: 27–31 sierpnia) [termin do sprawdzenia]

Na miejscu

• Zamek: spacer po murach z widokiem na Gwadianę, Ayamonte, solniska i most do Hiszpanii; w środku kościoły i małe muzeum archeologiczne.
• Fort São Sebastião na sąsiednim wzgórzu (z zewnątrz) i reduta Santo António z punktem widokowym.
• Solniska i rezerwat: flamingi, szczudłaki i bociany najlepiej widać rano albo pod wieczór, z drogi i ścieżek wokół solnisk.

Rys historyczny

Castro Marim stoi na wzgórzu nad ujściem Gwadiany, rzeki granicznej, a po drugiej stronie, na hiszpańskim brzegu, odpowiada mu Ayamonte. Wzgórze zamieszkiwano od końca epoki brązu; wykopaliska z lat 80. XX w. i z lat 2000–2003 odsłoniły ślady osady, która handlowała z Fenicjanami i Grekami, a później rzymskiego Baesuris, skąd rozchodziły się drogi do Mértoli, Faro i Huelvy. Rzymianie wyznaczyli na Gwadianie granicę prowincji Betyki i Luzytanii, a rzeka do dziś jest granicą państw. W 1242 r. Castro Marim zdobyli rycerze Zakonu Santiago pod wodzą Paia Peresa Correi, a w 1277 r. król Afonso III nadał mu prawa miejskie i kazał odbudować mury.

Kiedy na mocy traktatu w Alcañices z 1297 r. Ayamonte przypadło Kastylii, król Dinis rozbudował zamek i otoczył osadę drugim pierścieniem murów, „murem zewnętrznym”. Po kasacie templariuszy papież Jan XXII bullą z 14 marca 1319 r. powołał portugalski Zakon Chrystusa, który przejął ich dobra i pierwszą siedzibę założył właśnie tutaj. Zakon przeniósł się do Tomar w 1356 r., a pozbawione znaczenia miasteczko zaczęło pustoszeć. W 1421 r. król João I próbował je zaludnić przywilejem azylu: czterdziestu ściganych przestępców mogło się tu osiedlić bez obawy przed wymiarem sprawiedliwości. W czasie wojny o niepodległość z Hiszpanią po 1640 r. na sąsiednich wzgórzach stanęły fort São Sebastião i reduta Santo António, a Castro Marim stało się najważniejszą twierdzą Algarve.

Wokół zamku rozciągają się płaskie słone łąki i solniska, z których sól wydobywa się od starożytności. Od 27 marca 1975 r. chroni je Reserva Natural do Sapal de Castro Marim e Vila Real de Santo António, pierwszy rezerwat przyrody w Portugalii. Na ok. 2000 ha mokradeł, solnisk i pastwisk zatrzymują się ptaki wędrowne; symbolem rezerwatu jest szczudłak, ptak na długich czerwonych nogach, a w basenach solnisk przez cały rok żerują flamingi. W 2021 r. w jednej z warzelni założyła kolonię gromada ok. 3000 flamingów i wykluło się ok. 550 piskląt, co instytut ochrony przyrody ICNF uznał za dowód udanych lęgów flamingów w Portugalii kontynentalnej. Miejscowi warzelnicy wciąż zbierają ręcznie sól i delikatny „kwiat soli” (flor de sal).

Castro Marim ma też ślad w muzyce: matka Paca de Lucíi, Lúcia Gomes, pochodziła stąd, a gitarzysta nadał na jej cześć tytuł „Castro Marín” jednemu ze swoich albumów. Pod koniec sierpnia miasteczko wraca do średniowiecza w czasie Dias Medievais, kilku dni jarmarku z łucznikami, kuglarzami, muzyką dawną i rzemieślnikami.

37.21852, -7.44194 (wikidata:Q5050374)