Typ	zamek, miasteczko, widok
Czas	2–3 h
Wstęp	miasteczko bez opłat; zamek biletowany [cena i godziny do sprawdzenia]
Wys.	ok. 860 m n.p.m., na kwarcytowej skale pasma Serra de São Mamede
Nazwa	od Ibn Marwana, buntownika przeciw emirom Kordoby (IX w.)
Zamek	rozbudowany po 1299 r. za króla Dionizego I; w 1762 r. odparł atak Hiszpanów
Okolica	ruiny rzymskiego miasta Ammaia w São Salvador da Aramenha
Wydarzenia	międzynarodowy festiwal muzyki klasycznej w lipcu (od 2014 r.), Al-Mossassa na początku października, święto kasztanów w listopadzie [daty do sprawdzenia]

Na miejscu

• Spacer po murach i wejście na donżon; cysterna zamkowa i ogród bukszpanowy przy wejściu.
• Zachód słońca z murów – stąd widać pół Alentejo i hiszpańską Estremadurę.
• Ruiny i muzeum rzymskiej Ammai w São Salvador da Aramenha, kilka kilometrów pod miasteczkiem [godziny do sprawdzenia].
• Po drodze z północy: Castelo de Vide z dzielnicą żydowską i źródłami, ok. 12 km.

Rys historyczny

Marvão siedzi na samym czubku granitowo-kwarcytowej skały w paśmie Serra de São Mamede, ok. 860 m n.p.m., kilka kilometrów od granicy z Hiszpanią. Białe domy i mury zajmują cały wierzchołek, a zamek kończy się tam, gdzie zaczyna się przepaść. Z wieży widać na północ dolinę Tagu i daleką Serra da Estrela, na wschód hiszpańską Estremadurę, a na zachód i południe równiny Alentejo. To miejsce było punktem obserwacyjnym od zawsze: w okolicy stoją setki dolmenów i menhirów z IV–III tysiąclecia p.n.e., w tym menhir w Meadzie, uważany za najwyższy na Półwyspie Iberyjskim (ok. 7 m).

Pod skałą, w dolinie rzeki Sever, Rzymianie założyli w I w. miasto Ammaia, z forum, łaźniami i mostem, leżące na szlaku z Lizbony do Eméridy (dziś Mérida). Miasto upadło po najazdach V w., a w VIII w. było już tylko ruiną. Nazwę skale dał Ibn Marwan al-Dżilliki, „Galisyjczyk”, muladi (muzułmanin z rodu chrześcijańskiego), który w 884 r. zbuntował się przeciw emirom Kordoby, założył Badajoz i przez prawie pół wieku rządził z rodem niemal niezależnym państwem. Skała Marvão była jego twierdzą i ostatnim schronieniem: kronikarze zapisali groźbę, że jeśli Kordoba ruszy na niego, porzuci Badajoz i „wróci na swoją górę”.

W XII w. Marvão zdobył pierwszy król Portugalii Alfons I Henryk, w 1190 r. odbili je Almohadzi, a ostatecznie gród wrócił do Portugalii w XIII w. Król Sancho II nadał mu prawa miejskie w 1226 r., a joannici, którym oddano okoliczne ziemie, zasiedlili go osadnikami z północy. Dzisiejszy zamek to głównie dzieło króla Dionizego I (Dinisa) po 1299 r., gdy granica z Kastylią została ustalona i trzeba ją było obsadzić łańcuchem twierdz. Ma wszystko, czego uczyły wyprawy krzyżowe: wysoki donżon z wejściem na piętrze, załamane bramy, wąskie przesmyki między murami i ogromną cysternę na deszczówkę, która pozwalała przetrwać oblężenie. Twierdza sprawdziła się jeszcze w 1762 r., gdy kilkutysięczny oddział hiszpański próbował ją wziąć szturmem i został odparty przez załogę portugalsko-brytyjską.

Dziś w obrębie murów mieszka kilkuset ludzi, a gmina traci mieszkańców z roku na rok. Marvão żyje z turystyki i z kasztanów: na stokach góry rosną kasztanowce, a jesienią odbywa się tu duże święto kasztanów. Na domach widać krzyże maltańskie joannitów, a w dawnym kościele Santa Maria pod zamkiem mieści się muzeum miejskie z wykopaliskami z Ammai i okolicznych dolmenów.

39.39417, -7.37722 (wikidata:Q988863)