Typ	miasto, przyroda, jedzenie
Czas	pół dnia, w sobotę rano
Wstęp	targ i miasto bez opłat; łodzie na wyspy płatne [ceny do sprawdzenia]
Targ	dwie hale z czerwonej cegły nad laguną, z 1916 r.: rybna oraz owocowo-warzywna; w soboty targ także na nabrzeżu
1808	16 czerwca rybacy wzniecili pierwsze udane powstanie przeciw Francuzom; dziś święto miasta
Bom Sucesso	kaik, którym 17 rybaków popłynęło z wieścią do Brazylii (dotarł 22 września 1808 r.); replika przy nabrzeżu
Ria Formosa	park przyrodniczy od 1987 r.; ok. 18 400 ha, 60 km od Ancão do Manta Roty; obszar Ramsar
Koniki morskie	w 2000 r. największa znana populacja na świecie; w ciągu ok. 20 lat spadek o ok. 96% (CCMAR)
Wydarzenia	Festival do Marisco, festiwal owoców morza w sierpniu [daty do sprawdzenia]

Na miejscu

• Hale targowe w sobotę rano: ryby, owoce morza, figi, migdały, sery.
• Spacer po starych uliczkach z białymi „kubistycznymi” domami i tarasami na dachach.
• Łódką z Olhão na wyspy Armona albo Culatra: plaże od strony oceanu i rybacka wieś na Culatrze.
• Obiad z owocami morza przy nabrzeżu.

Rys historyczny

Olhão to miasto rybaków nad laguną Ria Formosa, kilka kilometrów na wschód od Faro. Jest młode jak na Algarve: na początku XVII w. rybacy zaczęli stawiać na tutejszej plaży szałasy, mimo że władze Faro próbowały temu zapobiec. W 1654 r. kapituła katedry w Faro domagała się nawet spalenia „chat z Olhão”, bo ich mieszkańcy pierwsi dostrzegali statki kupieckie wchodzące do laguny i, jak skarżono się królowi, pomagali kupcom przemycać towary bez cła. Osada rosła pod ochroną fortu na wyspie przy wejściu do laguny, w 1695 r. stała się parafią, a rybacy uzyskali zgodę na zastąpienie szałasów murowanymi domami.

Najsłynniejszy dzień w dziejach miasta to 16 czerwca 1808 r. Gdy Portugalię okupowały wojska Napoleona, rybacy z Olhão chwycili za broń i wypędzili Francuzów, a ich powstanie rozlało się na całe Algarve. Wkrótce siedemnastu ludzi wypłynęło małym kaikiem Bom Sucesso przez Atlantyk do Brazylii, gdzie przebywał dwór, i 22 września zameldowało księciu regentowi o wyzwoleniu Algarve. W nagrodę osada dostała prawa miejskie i dumną nazwę Vila de Olhão da Restauração. Replika kaiku stoi przy nabrzeżu, a 16 czerwca jest świętem miasta. Stare dzielnice Olhão nazywa się „kubistycznym miasteczkiem”: białe, sześcienne domy z płaskimi tarasami na dachach (açoteias) przypominają miasta Afryki Północnej, z którą rybacy handlowali i do której emigrowali. Tarasy nie służyły wypoczynkowi: suszono na nich figi i migdały i wypatrywano z nich, czy morze pozwala wypłynąć.

Olhão żyje z morza do dziś. Działa tu port rybacki i konserwownie sardynek, a nad laguną stoją dwie hale targowe z czerwonej cegły z narożnymi wieżyczkami, otwarte w 1916 r.: w jednej ryby i owoce morza, w drugiej owoce, warzywa i mięso. W sobotę rano obok, na nabrzeżu, rozkłada się też targ pod gołym niebem. W sierpniu miasto organizuje Festival do Marisco, festiwal owoców morza.

Przed miastem rozciąga się Ria Formosa, park przyrodniczy od 1987 r., wcześniej rezerwat. To system lagun, kanałów, słonych łąk i piaszczystych wysp na 60 km wybrzeża, od plaży Ancão do Manta Roty, połączony z oceanem sześcioma przesmykami, z których jeden, przy Faro i Olhão, wykopano sztucznie. W 2010 r. w głosowaniu publicznym uznano go za jeden z siedmiu cudów natury Portugalii. Laguna jest obszarem Ramsar i ostoją ptaków; zatrzymują się tu dziesiątki tysięcy ptaków wędrownych. Hoduje się w niej małże, zwłaszcza cenione amêijoas. Jeszcze w 2000 r. żyła tu największa znana populacja koników morskich na świecie, ale w ciągu ok. 20 lat zmalała o ok. 96%; naukowcy z uniwersyteckiego centrum CCMAR wypuszczają do laguny koniki wyhodowane w niewoli.

37.02861, -7.84111 (wikidata:Q49287655)