Leiria (Peniche), Oeste · etap 4 · opcja
Berlengi (Berlengas): wyspa Berlenga Grande i fort São João Baptista
| Typ | przyroda, wyspa, zamek |
|---|---|
| Czas | cały dzień (rejs ok. 30 min w jedną stronę) |
| Wstęp | limit 550 osób dziennie, obowiązkowa rejestracja online (BerlengasPass) i opłata 3 € od osoby (stan na 2025-06, źródło: postal.pt); rejs z Peniche płatny osobno [cena i rozkład do sprawdzenia] |
| Odległość | 10–17 km od Peniche |
| Berlenga Grande | 1,5 × 0,8 km, do 88 m n.p.m. |
| Fort | São João Baptista, z kamieni klasztoru hieronimitów, odparł atak piratów w 1655 r. |
| Latarnia | od 1841 r. |
| UNESCO | rezerwat biosfery od 2011 r. |
O miejscu
Kilkanaście kilometrów od Peniche wystaje z oceanu archipelag różowawych granitowych wysp. Ptolemeusz zapisał go jako Londobris, rzymscy geografowie nazywali wyspę Saturnem, a brytyjscy żeglarze „the Burlings”. Prawdopodobnie już w I tysiącleciu p.n.e. Fenicjanie czcili tu Baala-Melkarta, a później zaglądali tu muzułmanie, wikingowie i korsarze. Jedyną większą wyspą jest Berlenga Grande: 1,5 km długości, 0,8 km szerokości i 88 m wysokości.
W 1513 r., przy wsparciu królowej Leonory, hieronimici założyli na wyspie klasztor, który miał pomagać żeglarzom i rozbitkom licznych tu katastrof. Leonora z Viseu (1458–1525), wdowa po Janie II, słynęła z fundacji dobroczynnych: w 1498 r. założyła w Lizbonie bractwo Santa Casa da Misericórdia, wzór dla bractw zakładanych potem w całej Portugalii i w jej koloniach, a wcześniej szpital przy gorących źródłach, od którego wzięło nazwę miasto Caldas da Rainha. Choroby, brak zaopatrzenia i sztormy odcinające wyspę od lądu wygnały mnichów jeszcze w XVI w. Po wojnie restauracyjnej król Jan IV kazał rozebrać ruiny klasztoru i z ich kamieni postawić fort. Jan IV (1604–1656), wcześniej książę Bragança, został obwołany królem 1 grudnia 1640 r., gdy powstanie w Lizbonie zakończyło sześćdziesiąt lat unii z Hiszpanią; jego ród panował w Portugalii do 1910 r., a w Brazylii do 1889 r. Fort São João Baptista stoi na osobnej skałce, połączonej z wyspą kamiennym mostem na łuku, i jeszcze w trakcie budowy, w 1655 r., odparł atak trzech statków piratów berberyjskich. Najsłynniejszą próbę przeszedł w 1666 r. Pod wyspę podpłynęła hiszpańska eskadra 15 okrętów, a niewiele ponad dwudziestu żołnierzy kaprala António de Avelar Pessoa broniło się przez dwa dni. Według portugalskich relacji napastnicy stracili kilkuset ludzi i okręt Covadonga, a załoga poddała się dopiero bez amunicji i żywności, po zdradzie dezertera. Dziś działa w nim proste schronisko dla turystów. Latarnię na wyspie zbudowano w 1841 r.
Berlengi są rezerwatem przyrody, a od 2011 r. rezerwatem biosfery UNESCO. Na skałach gniazdują ptaki morskie, w wodzie pływają makrele, cefale i miecznik. Woda wokół wyspy jest bardzo przejrzysta, a w skałach wycięte są jaskinie: Gruta Azul (Błękitna Grota) i Furado Grande, naturalny tunel o szerokości 70 m i wysokości 20 m, przecinający całą wyspę. Aby chronić przyrodę, od 2019 r. wpuszcza się na wyspę najwyżej 550 osób dziennie.
Na miejscu
- Ścieżka przez wyspę do latarni i zejście do fortu São João Baptista po kamiennym moście.
- Rejs łodzią do jaskiń: Gruta Azul i tunel Furado Grande [oferta przewoźników do sprawdzenia].
- Kąpiel w przejrzystej, ale zimnej wodzie przy przystani.
Praktycznie
- Opcja tylko przy wariancie przez Nazaré: Peniche leży ok. 70 km na południe od Nazaré (szacunkowo). Wycieczka zajmuje cały dzień, więc to +1 dzień.
- Rejestracja w BerlengasPass przed rejsem i bilet na łódź z wyprzedzeniem: w lipcu limit 550 osób szybko się wyczerpuje.
- Rejs bywa bardzo kołyszący; przy złej pogodzie łodzie nie pływają.
- Motocykl zostaje w Peniche na parkingu przy porcie [parking do sprawdzenia]; na wyspę zabierz wodę i coś do jedzenia.
Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Berlengas, www.wikidata.org/wiki/Q821015, en.wikipedia.org/wiki/Eleanor_of_Viseu, en.wikipedia.org/wiki/John_IV_of_Portugal, pt.wikipedia.org/wiki/Forte_de_São_João_Bapti..., postal.pt/nacional/so-entra-quem-marca-conhec...
39.41562, -9.51004 (wikidata:Q821015)