El Torcal to skalne miasto na wysokości ok. 1200 m, ułożone z wapiennych „naleśników”. W jurze, 200–145 mln lat temu, było tu dno morza, na którym osadzały się warstwy wapienia. Ruchy górotwórcze wypchnęły je ponad 1000 m w górę, a skała popękała w dwóch kierunkach, w kratę. Deszcz, mróz i wiatr przez setki tysięcy lat poszerzały pęknięcia, wyrzeźbiły korytarze i zostawiły pomiędzy nimi baszty z warstw różnej twardości, przypominające stosy talerzy albo śruby.

Formy mają swoje imiona. Najsłynniejsza to Tornillo, „Śruba”, która trafiła do logo parku. Są też Kapelusik, Trumna, Lornetka, Kielich i Kostka. W szczelinach rosną paprocie i storczyki, po skałach chodzą koziorożce iberyjskie, a nad płaskowyżem krążą sępy płowe i orły przednie. Pod ziemią kras ciągnie się dalej: przepaść Sima de la Unión ma 225 m głębokości. W jaskini Cueva de El Toro mieszkali ludzie od neolitu do schyłku epoki miedzi.

El Torcal to jeden z najstarszych obszarów chronionych w Andaluzji, uznany już w 1929 r. W 2016 r. trafił na listę UNESCO razem z dolmenami Antequery, bo tolos El Romeral jest zwrócony w jego stronę. Na górze jest wyraźnie chłodniej niż w dolinie, a często także mgliście, kiedy chmury zahaczają o krawędź płaskowyżu. Netflix kręcił tu sceny serialu „Warrior Nun”.