Alicante (Walencja) · dzień G
Elche (Elx): Palmeral i L'Alcúdia
| Typ | unesco, ogrod, iberyjskie, rzymskie |
|---|---|
| Czas | pół dnia |
| Wstęp | Ruta del Palmeral bez opłat; Huerto del Cura płatny, bilet na miejscu [do sprawdzenia] |
| UNESCO | Palmeral od 2000 r., Misteri d'Elx od 2001 r. |
| Palmy | 200–300 tys., ok. 500 ha |
| Dama z Elche | odkryta 4 sierpnia 1897 r., V–IV w. p.n.e. |
| Wydarzenia | Misteri d'Elx, 14–15 sierpnia |
Rys historyczny
Elche to miasto, które wrosło w gaj palmowy: ogrody z palmami zaczynają się kilka kroków od centrum. Na ok. 500 ha rośnie 200–300 tys. palm daktylowych, największy taki gaj na kontynencie. Palmy sadzono tu prawdopodobnie już w czasach iberyjskich, ale gaj w dzisiejszej formie stworzyli Arabowie: posadzili palmy w ogrodach-sadach (huertos) otoczonych kanałami, w których cieniu rosły granaty, figi i warzywa. System nawadniania z czasów rzymskich rozbudowano wtedy w sieć kanałów, z której korzysta się do dziś. Palma żyje 250–300 lat, a jeden metr pnia przyrasta przez ok. dziesięć lat. W 2000 r. gaj wpisano na listę UNESCO.
Najsłynniejszym ogrodem jest Huerto del Cura, nazwany od księdza, który był jego właścicielem na początku XX w. Rośnie w nim Palmera Imperial, palma z siedmioma pniami wyrastającymi z jednego, jak świecznik. Nazwano ją na cześć cesarzowej Austrii Elżbiety (1837–1898), czyli Sissi, która odwiedziła Elche w 1894 r. Mieszkańcy mają też własny zwyczaj: na Niedzielę Palmową wiążą liście palm w koronę, by bez światła słonecznego wyrosły białe, i z nich plotą misterne palmy wielkanocne wysyłane do całej Hiszpanii [do sprawdzenia].
Elche ma jeszcze dwa skarby. Pierwszym jest Misteri d'Elx, średniowieczny dramat liturgiczny o zaśnięciu i wniebowzięciu Maryi, śpiewany w bazylice Santa María 14 i 15 sierpnia, z „niebiańską” maszynerią opuszczaną spod kopuły. Od 2001 r. jest na liście arcydzieł dziedzictwa ustnego UNESCO. Drugi skarb to Dama z Elche. 4 sierpnia 1897 r. robotnik rolny przekopujący ziemię na wzgórzu L'Alcúdia, ok. 2 km na południe od miasta, natrafił na kamienne popiersie iberyjskiej kobiety w ogromnych kołach przy skroniach. Właściciel ziemi sprzedał je za 4000 franków do Luwru. Zakup załatwił francuski archeolog Pierre Paris (1859–1931), który przyjechał do Elche na sierpniowe święto i od razu rozpoznał wartość znaleziska. Został potem jednym z pionierów badań nad sztuką Iberów i pierwszym dyrektorem Casa de Velázquez, francuskiego instytutu badań nad Hiszpanią w Madrycie. Wróciło do Hiszpanii w 1941 r. w ramach wymiany z rządem Vichy i jest dziś w Muzeum Archeologicznym w Madrycie. W jamie z tyłu popiersia w 2011 r. znaleziono ślady ludzkich prochów, więc Dama była najpewniej urną.
Na miejscu
- Huerto del Cura z Palmerą Imperial i ogrodem kaktusów.
- Ruta del Palmeral: ok. 2,6 km spaceru wśród palm od Muzeum Palmeralu (Huerto de San Plácido).
- L'Alcúdia: stanowisko iberyjskiego i rzymskiego miasta Ilici z muzeum i miejscem odkrycia Damy (kopia).
- Bazylika Santa María, w której odbywa się Misteri.
Praktycznie
- Cień w najgorętszych godzinach.
Źródła: es.wikipedia.org/wiki/Palmeral_de_Elche, es.wikipedia.org/wiki/Dama_de_Elche, es.wikipedia.org/wiki/Pierre_Paris
38.26944, -0.69833 (wikidata:Q930784)