Sewilla (Andaluzja) · dzień H
Itálica
| Typ | rzymskie |
|---|---|
| Czas | 1,5 h |
| Wstęp | [do sprawdzenia] |
| Założenie | 206 r. p.n.e., Scypion Afrykański |
| Amfiteatr | ok. 25 000 widzów |
| Cesarze | Trajan i Hadrian |
Te, Fabiuszu, o boleści, które widzisz teraz,
pola samotności, zwiędłe wzgórze,
były niegdyś sławną Itáliką.
Tu była zwycięska kolonia Scypiona;
na ziemię strącona leży
groźna niegdyś chwała straszliwego muru
i została z niej tylko żałosna
pamiątka po jej niezwyciężonym ludzie.— Rodrigo Caro, „Pieśń na ruiny Itáliki” w. 1–9 · przekład własny · tekst oryginalny
Estos, Fabio, ¡ay dolor!, que ves ahora
campos de soledad, mustio collado,
fueron un tiempo Itálica famosa.
Aquí de Cipión la vencedora
colonia fue; por tierra derribado
yace el temido honor de la espantosa
muralla, y lastimosa
reliquia es solamente
de su invencible gente.
Tu urodził się ów piorun wojny,
wielki ojciec ojczyzny, chluba Hiszpanii,
pobożny, szczęśliwy, triumfujący Trajan,
przed którym w milczeniu ukorzyła się ziemia,
ta, co widzi kolebkę słońca, i ta, którą obmywa
morze gadytańskie, również przez niego zwyciężone.— Rodrigo Caro, „Pieśń na ruiny Itáliki” w. 35–40 · przekład własny · tekst oryginalny
Aquí nació aquel rayo de la guerra,
gran padre de la patria, honor de España,
pío, felice, triunfador Trajano,
ante quien muda se postró la tierra
que ve del sol la cuna y la que baña
el mar, también vencido, gaditano.
Rys historyczny
W 206 r. p.n.e., po zwycięstwie nad Kartagińczykami pod Ilipą, Publiusz Korneliusz Scypion (236/235 – ok. 183 p.n.e.) zostawił rannych żołnierzy w turdetańskiej osadzie nad Gwadalkiwirem. Cztery lata później ten sam wódz pokonał Hannibala pod Zamą i zakończył drugą wojnę punicką, stąd przydomek Afrykański; jego zwycięstwa przesądziły, że zachodnią częścią Morza Śródziemnego zawładnie Rzym, a nie Kartagina. Tak powstała Itálica, pierwsze rzymskie miasto założone w Hiszpanii i w ogóle poza Italią. Nazwa przypominała osadnikom, skąd przyszli. Z rodzin tych kolonistów wywodzili się dwaj cesarze: Trajan (panował 98–117), urodzony w Itálice, pierwszy cesarz z rodu osiadłego w prowincji, za którego imperium osiągnęło największy zasięg w dziejach, i jego następca Hadrian (panował 117–138), według większości badaczy także urodzony w Itálice. Hadrian kazał wznieść wał w północnej Brytanii, odbudował rzymski Panteon i zbudował willę w Tivoli.
Hadrian odwdzięczył się miastu po cesarsku. Dobudował nową dzielnicę, nova urbs, z szerokimi ulicami, okazałymi domami i wodociągiem w całości wyłożonym cegłą, co w Hiszpanii było luksusem. Mieszkańcy poprosili go też o nadanie miastu rangi kolonii, choć sam cesarz odradzał to w mowie przed senatem, bo dla mieszkańców oznaczało to mniej przywilejów. Prestiż wygrał i miasto przyjęło nazwę Colonia Aelia Augusta Italica. Rozkwit trwał jednak krótko: już pod koniec II w. Itálica podupadła, a stara część opustoszała w czasach muzułmańskich.
Przez wieki ruiny służyły jako kamieniołom. W XVII w. opłakiwał je poeta i antykwariusz z Utrery Rodrigo Caro (1573–1647) w „Pieśni na ruiny Itáliki”, której najbardziej znaną wersję napisał w 1618 r. W 1740 r. rada Sewilli kazała rozebrać mury amfiteatru na tamę na Gwadalkiwirze, a w 1796 r. wysadzono fragmenty miasta pod drogę. Mimo to amfiteatr na ok. 25 000 widzów, kiedyś jeden z największych w Imperium, robi wrażenie do dziś: widać arenę, podziemia dla zwierząt i gladiatorów i trzy poziomy widowni. W 2017 r. posłużył jako Smocza Jama w siódmym sezonie „Gry o tron”. W domach nova urbs zachowały się mozaiki: Neptun w rydwanie zaprzężonym w hipokampy, ptaki w Domu Ptaków i siedem bóstw planet w Domu Planetarium, od których pochodzą nazwy dni tygodnia.
Na miejscu
- Amfiteatr z podziemiami areny.
- Ulice nova urbs i mozaiki w Domu Ptaków, Domu Neptuna i Domu Planetarium.
- Teatr rzymski w miasteczku Santiponce, gdzie latem odbywa się festiwal teatralny [do sprawdzenia terminu].
Praktycznie
- Upał: wejść na otwarcie.
- Tuż przy Sewilli, łatwo połączyć z wjazdem do miasta.
- W stanowisku prawie nie ma cienia: kapelusz i woda.
Źródła: es.wikipedia.org/wiki/Itálica, es.wikipedia.org/wiki/Rodrigo_Caro, es.wikisource.org/wiki/Canción_a_las_ruinas_d..., en.wikipedia.org/wiki/Scipio_Africanus, en.wikipedia.org/wiki/Trajan, en.wikipedia.org/wiki/Hadrian
37.44119, -6.04450 (wikidata:Q658893)