León (Kastylia i León) · etap 3 · opcja
Las Médulas, El Bierzo
.jpg){kind=link}
| Typ | rzymskie, unesco, przyroda |
|---|---|
| Czas | pół dnia |
| Wstęp | teren bez opłat, punkty informacyjne płatne [do sprawdzenia] |
| UNESCO | od 1997 r. |
| Wydobycie | od czasów Augusta do przełomu II i III w. |
| Kanały | ponad 400 km |
Gdy praca jest skończona, podcinają filary sklepień, zaczynając od najdalszych.
Znak daje zawał, a rozpoznaje go tylko strażnik na szczycie góry.
Krzykiem i gestem każe odwołać robotników i sam zbiega w dół.
Złamana góra rozpada się sama i wali daleko,
z hukiem, którego ludzki umysł nie zdoła pojąć,
i z równie niewiarygodnym podmuchem.
Zwycięzcy patrzą na ruinę natury.— Pliniusz Starszy o kopalniach złota w Hiszpanii, „Historia naturalna” XXXIII 72–73 · przekład własny · tekst oryginalny
peracto opere cervices fornicum ab ultimo caedunt.
dat signum ruina, eamque solus intellegit in cacumine eius montis vigil.
hic voce, nutu evocari iubet operas pariterque ipse devolat.
mons fractus cadit ab sese longe
fragore qui concipi humana mente non possit,
aeque et flatu incredibili.
spectant victores ruinam naturae.
Niektórzy podali, że w ten sposób Asturia, Gallaecia i Luzytania
dają co roku dwadzieścia tysięcy funtów złota,
a najwięcej z tego Asturia.
W żadnej innej części świata ta urodzajność nie trwa przez tyle wieków.— Pliniusz Starszy, „Historia naturalna” XXXIII 78 · przekład własny · tekst oryginalny
vicena milia pondo ad hunc modum annis singulis
Asturiam atque Callaeciam et Lusitaniam praestare quidam prodiderunt,
ita ut plurimum Asturia gignat.
neque in alia terrarum parte tot saeculis perseverat haec fertilitas.
Rys historyczny
Czerwone iglice i wąwozy Las Médulas wyglądają jak dzieło natury, ale to największa odkrywkowa kopalnia złota Imperium Rzymskiego. Po wojnach kantabryjskich, w których August w latach 26–19 p.n.e. podbił północ Półwyspu, Rzymianie zaczęli tu systematycznie wydobywać złoto ze zlepieńców. Pliniusz Starszy, który jako urzędnik cesarski znał hiszpańskie kopalnie z pierwszej ręki, opisał metodę zwaną ruina montium, „rujnowanie gór”. W zboczach drążono labirynt sztolni, nad kopalnią gromadzono w zbiornikach wodę, a potem spuszczano ją naraz. Ciśnienie rozsadzało górę od środka, a błotna lawina spływała do płuczek, gdzie złoto osiadało na gałązkach wrzosu.
Wodę doprowadzała sieć ponad 400 km kanałów, niektóre długości ponad 100 km, kute w skale ze spadkiem poniżej jednego procenta, aż z masywu Teleno. Pracowały tu tysiące ludzi, w większości miejscowa ludność zmuszona do pracy. Na przełomie II i III w. złoża się wyczerpały i kopalnię porzucono. Zostały iglice, wąwozy i zwałowiska, a woda z płuczek zatamowała dolinę i według tradycji utworzyła pobliskie jezioro Carucedo.
Po Rzymianach wzgórza porosły kasztanowce, z których część ma setki lat; przez wieki kasztany były tu podstawowym pożywieniem. Gdy w 1997 r. Las Médulas wpisywano na listę UNESCO, Tajlandia protestowała, że to krajobraz powstały przez zniszczenie, a nie dziedzictwo. Wpis przeszedł, i dziś to jeden z najbardziej niezwykłych krajobrazów Hiszpanii. Nazwa pochodzi może od meda, stogu siana, albo od góry Mons Medulius znanej z rzymskich kronik.
Na miejscu
- Mirador de Orellán: najlepszy widok na iglice, dojazd od wsi Orellán.
- Galería de Orellán: ok. 100 m rzymskiej sztolni, przez którą przechodzi się na taras widokowy.
- Szlak z wioski Las Médulas między iglicami i kasztanowcami (ok. 1–2 h).
Praktycznie
- Opcja +1 dzień: zjazd z Asturii do Galicji przez Ponferradę, ok. 110 km od Lugo.
- Najlepszy widok z punktu Mirador de Orellán. Mocno polecane.
- Najładniej przy niskim słońcu, rano albo pod wieczór, gdy iglice świecą na czerwono.
Źródła: es.wikipedia.org/wiki/Las_Médulas, en.wikipedia.org/wiki/Ruina_montium, la.wikisource.org/wiki/Naturalis_Historia/Lib...
42.45870, -6.75900 (wikidata:Q696803)