Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Iberia 2028 – dookoła Półwyspu Iberyjskiego

44

Kordoba (Andaluzja) · dzień A

Medina Azahara (Madinat al-Zahra)

Medina Azahara (Madinat al-Zahra)
Fot. Kent Wang from Barcelona, Spain, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
Typunesco, islamskie, kalifat
Czas2 h
Wstęp[do sprawdzenia]
UNESCOod 2018 r.
Budowaod 936 r.
Zniszczenie1010–1013, wojna domowa (fitna)
Odkopanook. 10% obszaru w murach

Wspominałem cię w az-Zahrze z tęsknotą;
widnokrąg był jasny, a widok ziemi cieszył oko.
Wietrzyk pod wieczór słabł, jakby chorował,
jakby się nade mną rozczulił i zaniemógł z litości.
Ogród uśmiechał się, odsłaniając srebrną wodę,
jak gdy rozetniesz kołnierze i odsłonisz piersi.
Dzień jak tamte dni rozkoszy, które nam minęły,
gdy nocą, kiedy los zasnął, kradliśmy je jak złodzieje.

— Ibn Zajdun, „Kasyda o az-Zahrze” w. 1–4 · przekład własny · tekst oryginalny

إنّي ذكرْتُكِ، بالزّهراء، مشتاقا، ... والأفقُ طلقٌ ومرْأى الأرض قد راقَا
وَللنّسيمِ اعْتِلالٌ، في أصائِلِهِ، ... كأنهُ رَقّ لي، فاعْتَلّ إشْفَاقَا
والرّوضُ، عن مائِه الفضّيّ، مبتسمٌ، ... كما شقَقتَ، عنِ اللَّبّاتِ، أطواقَا
يَوْمٌ، كأيّامِ لَذّاتٍ لَنَا انصرَمتْ، ... بتْنَا لها، حينَ نامَ الدّهرُ، سرّاقَا

Rys historyczny

W 929 r. emir Kordoby Abd ar-Rahman III (890–961), panujący od 912 r., ogłosił się kalifem, rzucając wyzwanie Abbasydom z Bagdadu i Fatymidom z Afryki. Za jego rządów kalifat kordobański był potęgą, z którą liczyła się cała Europa: posłów słali do niego cesarz bizantyjski i król niemiecki Otton I, a w 958 r. hołd złożyli mu w Kordobie król Pampeluny García Sánchez, jego matka królowa Toda i wygnany król León Sancho. Nowy tytuł wymagał nowej stolicy. Pod koniec 936 r. ruszyła budowa pałacowego miasta ok. 8 km na północny zachód od Kordoby, u stóp Sierra Morena. Prace trwały czterdzieści lat, jeszcze za jego syna al-Hakama II (915–976), który jako następca tronu nadzorował budowę. Al-Hakam, kalif od 961 r., zgromadził bibliotekę liczącą według przekazów kilkaset tysięcy tomów; po jego śmierci Almanzor kazał zniszczyć księgi o „naukach starożytnych”. Ludowa legenda mówi, że kalif nazwał miasto na cześć ukochanej nałożnicy imieniem Az-Zahra i postawił jej posąg przy bramie. Historycy w posąg nie wierzą, a nazwę tłumaczą prościej: „miasto lśniące”.

Miasto zbudowano na trzech tarasach, jak schody władzy. Na górze mieszkał kalif, w środku urzędowali dostojnicy i przyjmowano poselstwa, na dole stały meczet, targi i domy rzemieślników. Najwspanialszy był Salón Rico, sala tronowa z lat 953–957, wyłożona rzeźbionym kamieniem w motywy drzewa życia. Al-Makkari (ok. 1577–1632), uczony z Tlemcen, którego XVII-wieczna historia al-Andalus aż do XX w. była podstawą badań nad muzułmańską Hiszpanią, opisał salę z misą pełną rtęci: gdy ją poruszano, światło odbite od rtęci biegało po ścianach jak błyskawice, a goście tracili rachubę. Archeolodzy tej misy nie znaleźli.

Wspaniałość trwała niecałe sto lat. W 1010 r. kalifat pogrążył się w wojnie domowej, a berberyjscy najemnicy złupili i spalili miasto. Miejsce żyło jednak dalej w poezji: kordobański poeta Ibn Zajdun (1003–1071), jeden z największych poetów al-Andalus, w kasydzie o az-Zahrze wspomina z tęsknotą Walladę (ok. 1001–1091), poetkę i córkę kalifa Muhammada III al-Mustakfiego, która prowadziła w Kordobie salon literacki. Potem przez stulecia ruiny były kamieniołomem dla Kordoby i Sewilli, aż zapomniano, gdzie leżały. Wykopaliska zaczął w 1911 r. architekt Ricardo Velázquez Bosco (1843–1923). Do dziś odsłonięto tylko ok. 10% terenu w murach, choć obejmuje to najważniejsze pałace. W 2018 r. miasto wpisano na listę UNESCO.

Na miejscu

Praktycznie

  • Dolina Gwadalkiwiru to w lipcu najgorętsze miejsce w Europie: wejść na otwarcie.
  • Dojazd do stanowiska tylko autobusem z muzeum; motocykl zostaje na parkingu muzeum [do sprawdzenia].

Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Ibn_Zaydun, en.wikipedia.org/wiki/Wallada_bint_al-Mustakfi, es.wikipedia.org/wiki/Madinat_al-Zahra, en.wikipedia.org/wiki/Madinat_al-Zahra, en.wikipedia.org/wiki/Abd_al-Rahman_III, en.wikipedia.org/wiki/Al-Hakam_II, en.wikipedia.org/wiki/Ahmad_al-Maqqari, es.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Velázquez_Bosco

37.88608, -4.86778 (wikidata:Q211252)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium