Nazaré ma dwa piętra. Na dole, wzdłuż długiej plaży, leży Praia: dawna wioska rybacka, która przez stulecia nie mogła tu powstać, bo brzeg nękali piraci, i zaczęła zabudowywać się dopiero w XIX w. Na górze, ok. 110 m nad oceanem, stoi Sítio, stara osada pielgrzymów. Według legendy w 1182 r. rycerz Dom Fuas Roupinho polował tu w gęstej mgle na jelenia, który rzucił się w przepaść. Koń pędził za nim prosto ku krawędzi, a rycerz w ostatniej chwili zawołał do Matki Boskiej, której figurka była ukryta w pobliskiej grocie. Koń stanął jak wryty na samym skraju. Na skale przy kaplicy Ermida da Memória, którą Dom Fuas kazał zbudować nad grotą, pokazuje się do dziś odcisk kopyta. Dom Fuas Roupinho (zm. ok. 1184) to postać historyczna, choć znana głównie z późniejszych przekazów: rycerz Alfonsa I i alkaid Porto de Mós, który 29 lipca 1180 r. dowodził flotą w pierwszym znanym zwycięstwie morskim Portugalczyków, nad Maurami pod przylądkiem Espichel. Dlatego nazywa się go pierwszym admirałem Portugalii; zginął prawdopodobnie w kolejnej bitwie morskiej, w pobliżu Ceuty. Figurka Czarnej Madonny, według podania przywieziona z Nazaretu, od którego miasto wzięło nazwę, trafiła w 1377 r. do większego sanktuarium Nossa Senhora da Nazaré z barokowym wnętrzem w azulejos. Przez wieki ciągnęły tu procesje pielgrzymów (círios) z Lizbony, Coimbry i Leirii, czasem z rodziną królewską. Dopiero sława pobliskiej Fátimy odebrała Nazaré część pątników.

Na końcu cypla, na skale otoczonej z trzech stron wodą, stoi Forte de São Miguel Arcanjo. Pierwszy fort kazał zbudować w 1577 r. król Sebastian (1554–1578) do obrony rybaków przed piratami z Algierii, Maroka, Holandii i Normandii. Rok później Sebastian przepadł bez śladu w bitwie pod Alcácer Quibir w Maroku. Nie zostawił dziedzica, więc w 1580 r. tron objął król Hiszpanii Filip II, a wiara, że „ukryty król” kiedyś wróci i ocali kraj, przetrwała w kulturze portugalskiej jako sebastianizm. Obecny kształt nadał fortowi w 1644 r. Jan IV (1604–1656), który cztery lata wcześniej zakończył unię z Hiszpanią. W 1808 r. francuski oddział w forcie dał się nabrać miejscowym studentom, że Portugalczycy dostali posiłki, i skapitulował. Francuzi wrócili jednak, splądrowali sanktuarium i spalili domy oraz łodzie. Od 1903 r. na forcie świeci czerwona latarnia, a od 2014 r. w środku działa muzeum: o podwodnym kanionie, o niemieckim okręcie podwodnym U-963 zatopionym przez własną załogę u wybrzeży Nazaré 20 maja 1945 r. i ściana desek podarowanych przez surferów.

Sławę dały Nazaré fale. Ok. 500 m od brzegu zaczyna się Canhão da Nazaré, uważany za największy podwodny kanion Europy: ma ok. 211 km długości i schodzi do głębokości ok. 5000 m. Kanion działa jak soczewka: fale biegną jego głęboką rynną szybciej i docierają do brzegu prawie bez utraty energii, dlatego na Praia do Norte są wyraźnie wyższe niż gdzie indziej na portugalskim wybrzeżu. W zimowe sztormy powstają tu największe fale świata, na których surferzy jeżdżą holowani przez skutery. W listopadzie 2011 r. Garrett McNamara zjechał po fali 23,8 m, w 2017 r. Rodrigo Koxa po 24,4 m, a w październiku 2020 r. Sebastian Steudtner po 26,2 m, co jest rekordem świata. Kobiecy rekord (22,4 m) należy do Mai Gabeiry. Pod koniec marca 2026 r. 24-letni Adam Warchoł ustanowił tu rekord Polski na fali ponad 15 m. Zimą tłumy oglądają to z murów fortu: w 2017 r. przyszło 174 tys. widzów, ponad dwa razy więcej niż dwa lata wcześniej. Fale są tu też groźne. W styczniu 2023 r. zginął w nich brazylijski surfer Márcio Freire, a 28 stycznia 2026 r. burza Kristin zniszczyła domy i połamała tysiące sosen w okolicznych lasach; fort był czasowo zamknięty, potem znów go otwarto.

W lipcu Atlantyk jest tu zwykle spokojny i wielkich fal nie będzie. Warto jednak przyjechać dla widoku z Sítio i z murów fortu na Praia do Norte, dla legendy i dla samego miasteczka. Nazaré słynęła ze strojów rybackich: kobiety nosiły flanelowe spódnice haftowanych w siedmiu kolorach i chust na głowie. Ten strój nosi się dziś okazjonalnie, a na plaży wciąż można trafić na ryby suszone na słońcu na drewnianych stelażach [do sprawdzenia, czy nadal latem]. Lato bywa tu chłodniejsze niż w głębi lądu: Nazaré ma średnio tylko 2 dni w roku powyżej 30 °C, a rano i wieczorem znad oceanu często napływa mgła.