Nad wioską z wapiennej ściany wypływa woda z jaskini Cueva del Agua i spływa przez sam środek zabudowy, dzieląc wioskę na dwie części. Po drodze wytrąca rozpuszczony w niej węglan wapnia i sama buduje sobie schody: tarasy z martwicy wapiennej (tufy) z turkusowymi basenami, po których kaskady spadają ok. 25 m w stronę Ebro. Źródłem jest wielki zbiornik wód podziemnych pod płaskowyżem Páramo de Bricia; rzeka płynąca w jaskini zaczyna się w ponorze Cueva del Aguanal koło Barrio de Bricia. Speleolodzy badają jaskinię od 1964 r. i szacują jej korytarze na ponad 20 km; dla zwiedzających dostępny jest tylko pierwszy odcinek, dalej wchodzą wyłącznie nurkowie jaskiniowi. Miejscowa legenda mówi o pasterce, której kłębek wełny wpadł do Aguanal: weszła za nim do środka i wyszła dopiero tu, w Orbanei. Bez sprzętu i wiedzy taka wędrówka jest niemożliwa, ale opowieść dobrze oddaje, że to jedna podziemna rzeka.

Wioska powstała w średniowieczu. Nazwa wskazuje na zamek, ale po nim nie zostało śladu, a część opisów wiąże „castillo” raczej z poszarpanym grzbietem skalnym nad wioską, wyciętym przez wiatr i wodę w kształt blanków. Mieszkali tu obok siebie chrześcijanie i mozarabowie przybyli z Al-Andalus, a według części źródeł także muzułmanie i Żydzi; dawną odrębną dzielnicę (aljama) przypominają nazwy ulic. Według miejscowej tradycji przez Orbaneję szedł szlak pielgrzymów do Santiago, nad którym czuwali templariusze, i to oni mieli postawić dla pielgrzymów szpital San Albín [do sprawdzenia]. Pewniejszy jest późniejszy zabytek: Casa de los Pobres, XVI-wieczny przytułek z drewnianym podcieniem i ścianami z tufy. Kościół Santa María z wysmukłą wieżą stanął w średniowieczu na ruinach pustelni San Vicente, ale po wielu przebudowach z pierwotnej świątyni zostały tylko romańskie kroksztyny; inne trafiły na fasadę Casa de los Canes. Woda z jaskini napędzała kiedyś pięć młynów, a na płaskowyżu nad wioską stoją kamienne szałasy (chozos) o okrągłym albo kwadratowym planie, z fałszywym sklepieniem, które służyły jako spichlerze i schronienie przed burzą. Ziemię uprawną na płaskowyżu dzielono nawet na ok. sto wąskich pasów, tak by każdy gospodarz dostał równy kawałek. Od 1993 r. wioska jest chronionym zespołem zabytkowym, a mieszka w niej na stałe ok. 50 osób.

Wokół rozciąga się park przyrodniczy Hoces del Alto Ebro y Rudrón, utworzony w 2008 r. na ok. 46 tys. ha. Ebro, najdłuższa rzeka płynąca w całości przez Hiszpanię, pokonuje tu ok. 150 km północnej części prowincji Burgos, na przemian głębokimi kanionami (hoces) wciętymi w wapienie z górnej kredy i otwartymi dolinami, a nad urwiskami ciągną się płaskie wierzchowiny (páramos). Dopływ Rudrón ginie w ponorze i wypływa dalej na powierzchnię. Na skałach gnieżdżą się sępy płowe i ścierwniki, a w rzekach żyją wydry i desman pirenejski, mały ssak owadożerny spotykany tylko na północy Półwyspu Iberyjskiego i w Pirenejach.