Huesca (Aragonia) · dzień C
Valle de Ordesa (Torla-Ordesa)
| Typ | park narodowy, szlak, gory |
|---|---|
| Czas | cały dzień |
| Wstęp | park bez opłat; latem wjazd do doliny tylko autobusem z Torli [do sprawdzenia] |
| Park | od 16 sierpnia 1918 r. |
| UNESCO | od 1997 r. (Pireneje – Monte Perdido, z Francją) |
| Monte Perdido | 3355 m |
| Powierzchnia | 15 608 ha |
O miejscu
Dolina Ordesa to kanion wyrzeźbiony najpierw przez rzekę, a potem przez lodowiec, który wyżłobił go w kształt litery U. Ściany z wapienia i piaskowca wznoszą się pionowo na kilkaset metrów, warstwami w kolorach od szarego po rdzawy, a na dnie rośnie las bukowy i jodłowy. Nad doliną piętrzy się masyw Monte Perdido (3355 m), najwyższy wapienny masyw Europy. Po francuskiej stronie ten sam masyw opada do cyrku Gavarnie z ponad 400-metrowym wodospadem. Obie strony tworzą od 1997 r. wspólny transgraniczny obiekt UNESCO „Pireneje – Monte Perdido”. Na wierzchołek Monte Perdido pierwsi weszli w sierpniu 1802 r. przewodnicy Louisa Ramonda de Carbonnières (1755–1827), a kilka dni później stanął tam on sam. Ten francuski przyrodnik szukał tu odpowiedzi na spór o wiek pirenejskich wapieni, a o jego znaczeniu dla gór mówi zdanie historyka Henriego Beraldiego, że „Pireneje wymyślił Ramond”.
16 sierpnia 1918 r. Hiszpania utworzyła tu park narodowy „Dolina Ordesa”, jeden z dwóch pierwszych w kraju. Wielką rolę odegrał francuski fotograf i podróżnik Lucien Briet (1860–1921), który opisywał i fotografował dolinę i apelował o jej ochronę. W książce „Bellezas del Alto Aragón” (1913) chciał ją bronić przed wyrębem i myśliwymi i proponował park na wzór amerykańskiego Yellowstone; przy wejściu do doliny stoi jego pomnik. Park był też ostatnią ostoją bucardo, pirenejskiego podgatunku koziorożca. Ostatnia samica, Celia, zginęła w 2000 r. W 2003 r. naukowcy sklonowali ją z zachowanych komórek; koźlę żyło tylko kilka minut, ale był to pierwszy w historii „powrót” wymarłego zwierzęcia.
Klasyczny szlak prowadzi dnem doliny od łąki Pradera de Ordesa, obok kaskad Arripas, Estrecho i Gradas de Soaso, aż do wodospadu Cola de Caballo, „Koński Ogon”, na końcu kanionu. Wyżej, pod Monte Perdido, leży Brecha de Rolando, prostokątne wcięcie w grani: według legendy rycerz Roland chciał w nim rozbić o skałę swój miecz Durendal, by nie wpadł w ręce Saracenów, i zamiast miecza pękła góra. Historyczny Roland był prefektem Marchii Bretońskiej w służbie Karola Wielkiego i zginął 15 sierpnia 778 r. w wąwozie Roncesvalles w zasadzce Basków. Jego śmierć opiewa „Pieśń o Rolandzie”, najsłynniejszy francuski epos rycerski średniowiecza, z którego postać Rolanda przeszła do literatury całej Europy.
Na miejscu
- Szlak dnem doliny do Cola de Caballo: ok. 17 km tam i z powrotem, 6–7 h, łagodnie pod górę [do sprawdzenia].
- Dla mocniejszych: powrót górą Faja de Pelay, półką na ścianie kanionu z widokiem na całą dolinę.
- Torla: kamienne miasteczko u wejścia do parku.
Praktycznie
- Latem na łąkę Pradera de Ordesa nie wjedziesz własnym pojazdem, dowozi autobus z Torli.
- W lipcu wodospadów jest mniej niż na zdjęciach.
- Burze po południu są w Pirenejach latem częste: wyruszyć wcześnie rano.
Źródła: es.wikipedia.org/wiki/Parque_nacional_de_Orde..., es.wikipedia.org/wiki/Lucien_Briet, es.wikipedia.org/wiki/Louis_Ramond_de_Carbonn..., es.wikipedia.org/wiki/Rold%C3%A1n
42.62802, -0.11209 (wikidata:Q24013309)