Coimbra (Arganil), Serra do Açor · dzień C
Piódão i Foz d'Égua, łupkowe wioski Serra do Açor
| Typ | wioska, przyroda, droga motocyklowa |
|---|---|
| Czas | 2–3 h z kąpielą w Foz d'Égua |
| Wstęp | bezpłatny |
| Mieszkańcy | 120 w całej parafii Piódão (2021) |
| Ochrona | zespół zabudowy wioski chroniony jako Imóvel de Interesse Público od 1978 r.; sieć Aldeias Históricas de Portugal |
| Przydomek | „Aldeia Presépio”, wioska-szopka |
| Foz d'Égua | kąpielisko w miejscu połączenia potoków Piódão i Chãs, ok. 2 km od Piódão (szacunkowo) |
Rys historyczny
Piódão leży na stromym zboczu Serra do Açor, w miejscu, do którego przez stulecia prawie nikt nie docierał. Domy wspinają się tarasami jeden nad drugim, wszystkie z ciemnego łupku, kryte płytami z tego samego kamienia, z drewnianymi drzwiami i okiennicami pomalowanymi na niebiesko. Wieczorem, gdy zapalają się światła, wioska na zboczu wygląda jak bożonarodzeniowa szopka; stąd jej przydomek „Aldeia Presépio”. Nad dachami wyróżnia się jedynie bielona fasada kościoła parafialnego.
Pierwszy spis ludności Portugalii z 1527 r. notuje tu „casall do piodam” z zaledwie dwoma mieszkańcami. Osobną parafią Piódão zostało w 1676 r., a w 1855 r. trafiło do gminy Arganil. Odcięcie od świata było jego losem i zarazem ocaleniem: bez dróg nie przyszła tu betonowa przebudowa, więc wioska zachowała się w całości. W 1978 r. jej zabudowę objęto ochroną, a w latach 80. XX w. dostała srebrnego koguta (Galo de Prata) dla „najbardziej typowej wioski Portugalii”. Dziś należy do sieci Aldeias Históricas. Mieszkańców ubywa: w 2021 r. cała parafia liczyła 120 osób, które żyją z kukurydzy, ziemniaków, winorośli, owiec, kóz i pszczół, a młodzi wracają głównie na święta.
Z odludziem w Serra do Açor łączy się legenda o jednej z najsłynniejszych zbrodni średniowiecznej Portugalii. 7 stycznia 1355 r. w Coimbrze, na rozkaz króla Alfonsa IV, trzej dworzanie zamordowali Inês de Castro (ok. 1325–1355), hiszpańską szlachciankę i ukochaną następcy tronu Piotra. Gdy Piotr I (1320–1367) w 1357 r. został królem, dwóch zabójców schwytał i kazał wyrwać im serca, a trzeci, Diogo Lopes Pacheco, zdążył uciec do Kastylii. Według miejscowej tradycji to on miał osiąść później w Piódão, a nazwiska Lopes i Pacheco przetrwały we wsi do dziś; kronikarze tego nie potwierdzają, a pierwsza wzmianka o wsi jest o półtora wieku późniejsza. Historia Piotra i Inês, opowiedziana przez Luísa de Camõesa (ok. 1524–1580) w narodowej epopei „Luzjady” (1572), dała początek dziesiątkom dramatów, powieści i oper w całej Europie, a grobowce kochanków stoją w klasztorze w Alcobaça.
Ok. 2 km niżej, w miejscu, gdzie potok Piódão spotyka się z potokiem Chãs, leży maleńka Foz d'Égua. Łupkowe domy, kamienne mostki i wiszący most nad wodą otaczają naturalny basen, spiętrzony niewielką zaporą. Woda jest zimna i czysta, a w lipcu kąpiel tutaj po jeździe w upale to nagroda. Okolica to kasztanowce, oliwki, sosny, wrzosy i janowce; w lasach żyją dziki, lisy i orły.
Sama droga jest powodem, by tu przyjechać. Do Piódão prowadzą kręte, wąskie asfalty przez Serra do Açor, te same góry, przez które biegnie EN112, jedna z najbardziej zakręconych dróg kraju. Z Coimbry przez Arganil i Piódão można dojechać do Seii pod Serra da Estrela zamiast szybszą, nudniejszą drogą przez Oliveira do Hospital.
Na miejscu
- Spacer zaułkami Piódão do kościoła parafialnego; wieczorny widok na „szopkę” z drogi nad wioską.
- Krótki szlak lub zjazd do Foz d'Égua: wiszący most, kamienne mostki, kąpiel w naturalnym basenie.
- Muzeum etnograficzne w Piódão [godziny do sprawdzenia].
Praktycznie
- Drogi w Serra do Açor są wąskie, kręte i bywają z piaskiem lub żwirem na zakrętach; jedź spokojnie i pilnuj paliwa, stacji jest mało [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Motocykl zostaw na parkingu przy wjeździe do Piódão; do Foz d'Égua latem też bywa tłoczno.
- Pasuje na przejazd Coimbra → Serra da Estrela; nocleg w Piódão albo dalej w Seii.
Źródła: pt.wikipedia.org/wiki/Pi%C3%B3d%C3%A3o, pt.wikipedia.org/wiki/Foz_d%27%C3%89gua, www.wikidata.org/wiki/Q136089274, www.wikidata.org/wiki/Q25430562, aldeiashistoricasdeportugal.com/en/aldeia/piodao/, en.wikipedia.org/wiki/In%C3%AAs_de_Castro, fernaolopes.fcsh.unl.pt/people/diogo-lopes-pacheco
40.22955, -7.82476 (wikidata:Q136089274)