Lleida (Katalonia) · dzień A
Taüll i romańskie kościoły Vall de Boí
| Typ | unesco, romanskie |
|---|---|
| Czas | 1,5 h |
| Wstęp | Sant Climent płatny [do sprawdzenia] |
| UNESCO | od 2000 r. (romańskie kościoły Vall de Boí) |
| Konsekracja | Sant Climent 10 grudnia 1123 r. |
| Wydarzenia | Falles, święto ognia w noc świętojańską (UNESCO 2015) [do sprawdzenia terminów w wioskach] |
Rys historyczny
W XI i XII w. dolinę Boí kontrolowali panowie z Erill, którzy wzbogacili się na walce z Maurami. Za te pieniądze w maleńkich górskich wioskach powstał zespół kamiennych kościołów z wysmukłymi wieżami, zbudowanych przez lombardzkich mistrzów, którzy w tym czasie wędrowali przez Pireneje. Przetrwały prawie nienaruszone, bo dolina leżała na uboczu i nikomu nie opłacało się ich przebudowywać. W 2000 r. zespół trafił na listę UNESCO.
Najsłynniejszy jest Sant Climent de Taüll. Inskrypcja na kolumnie mówi, że 10 grudnia 1123 r. biskup Ramon z Roda-Barbastro konsekrował go na cześć świętego Klemensa męczennika; Santa Maria w tej samej wsi poświęcił dzień później. Ramon (1067–1126), urodzony po francuskiej stronie Pirenejów, dostał biskupstwo w 1104 r. od króla Aragonii Alfonsa I Wojownika, a w 1125 r. ruszył z nim na wyprawę przeciw Maurom w Andaluzji, podczas której zachorował. Wkrótce po śmierci zaczęto go czcić jako świętego i do dziś jest patronem Barbastro. W absydzie nieznany artysta, nazywany dziś Mistrzem z Taüll, namalował Chrystusa Pantokratora: wielkie oczy, otwarta księga z napisem „Ego sum lux mundi” i geometryczne fałdy szat w mocnych kolorach. To jedno z arcydzieł malarstwa romańskiego Europy, porównywane z ikonami bizantyjskimi.
Na miejscu jest jednak kopia. Na początku XX w. amerykańscy kolekcjonerzy wykupywali romańskie freski z Pirenejów, zdejmowali je ze ścian i wywozili za ocean. By to powstrzymać, Katalonia w latach 1919–1923 sama zdjęła malowidła z kościołów doliny i przeniosła je do Barcelony; dziś Pantokrator jest gwiazdą Muzeum Narodowego Sztuki Katalonii (MNAC). W Taüll od 2013 r. pokazuje się projekcję, która „odmalowuje” absydę światłem, krok po kroku, tak jak wyglądała w XII w.
Dolina ma też żywe tradycje. W noc świętojańską młodzi schodzą z gór z płonącymi pochodniami, falles, i zbiegają do wsi. Ten zwyczaj z wielu pirenejskich wiosek trafił w 2015 r. na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Na miejscu
- Sant Climent de Taüll z projekcją w absydzie i wejściem na wieżę.
- Santa Maria de Taüll kilka minut pieszo i Sant Joan de Boí z kopiami fresków.
- Centrum romańszczyzny w Erill la Vall z informacją o wszystkich kościołach.
Praktycznie
- Ok. 20 km w bok od N-260.
- Wodospadu ze zdjęcia z Instagrama nie ma.
- Wspólny bilet na kilka kościołów wychodzi taniej [do sprawdzenia].
Źródła: es.wikipedia.org/wiki/Iglesia_de_San_Clemente..., es.wikipedia.org/wiki/Ram%C3%B3n_de_Roda
42.51722, 0.84833 (wikidata:Q2117586)