Tavira to najspokojniejsze z dużych miasteczek Algarve: białe domy i kościelne wieże po obu brzegach rzeki Gilão, która kilka kilometrów dalej wpada do Atlantyku wśród lagun parku Ria Formosa. Jej historia sięga epoki brązu. W VIII w. p.n.e. na wzgórzu Santa Maria powstała jedna z pierwszych osad fenickich na zachodzie Półwyspu Iberyjskiego, z masywnymi murami, sanktuarium i dwoma portami. Fenicjanie porzucili ją pod koniec VI w. p.n.e., gdy delta rzeki zaczęła zamulać port; później wracali tu Tartezyjczycy, a Rzymianie zbudowali port kilka kilometrów dalej.

Najwięcej śladów zostawili Maurowie, którzy rządzili tu od VIII do XIII w. Zbudowali zamek, dwa meczety i pałace, a od nich pochodzą białe ściany, mauretańskie drzwi i charakterystyczne dachy. Siedmioprzęsłowy most na Gilão, nazywany „rzymskim”, okazał się przy badaniach archeologicznych mostem mauretańskim z XII w. W 1242 r. miasto zdobył rycerz Paio Peres Correia (ok. 1205–1275). Według przekazów była to krwawa zemsta za siedmiu jego rycerzy zabitych w czasie rozejmu; większość mieszkańców zginęła, a nielicznych ocalałych zamknięto w dzielnicy zwanej Mouraria. Paio Peres Correia i jego rycerze spoczywają w kościele Santa Maria do Castelo, zbudowanym na ruinach meczetu. Tak głosi tablica z 1751 r., ale grób wielkiego mistrza pokazuje też klasztor Tentudía w Estremadurze, dokąd jego szczątki przeniesiono w 1511 r.

Ten spór o grób ma swoje źródło w życiorysie rycerza. Paio Peres Correia, Portugalczyk spod Barcelos, zrobił karierę w zakonie Santiago i w grudniu 1242 r. został jego wielkim mistrzem, z siedzibą w Kastylii. Walczył dla Ferdynanda III Świętego, króla Kastylii i Leónu, m.in. przy zdobyciu Sewilli w 1248 r., a jego syna, późniejszego Alfonsa X Mądrego, wspierał przy podboju Murcji. Hiszpańska legenda mówi, że w jednej z bitew poprosił Matkę Boską o zatrzymanie słońca, wołając „Santa María, detén tu día”, i od tych słów wziął nazwę klasztor Tentudía. Dla Portugalczyków jest zdobywcą wschodniego Algarve, dla Hiszpanów jednym z wodzów, z którymi rekonkwista doszła do Sewilli i Murcji.

W XVIII w. port Taviry wywoził sól, suszone ryby i wino, ale trzęsienie ziemi i tsunami z 1755 r. zniszczyły niemal całe miasto. Odbudowano je w stylu epoki, stąd dziś eleganckie XVIII-wieczne kamienice i aż 37 kościołów. Tavira jest też jedną z siedmiu wspólnot, na przykładzie których UNESCO wpisało dietę śródziemnomorską na listę niematerialnego dziedzictwa: oliwa, ryby, owoce morza, warzywa i wspólne jedzenie przy stole są tu codziennością. W tawernach nad rzeką warto spróbować kałamarnicy lub mątwy i sałatki z ośmiornicy.