Nawarra (dolina Salazar)
Ochagavía (Otsagabia) i sanktuarium Muskilda
| Typ | wies, architektura |
|---|---|
| Czas | 1–1,5 h |
| Wstęp | wieś bez opłat; kościół i Muskilda otwierane w określonych godzinach [do sprawdzenia] |
| Wys. | ok. 760 m |
| Mieszkańcy | 488 (2024) |
| Pierwsza wzmianka | 1284 r. |
| Od Pampeluny | ok. 85 km |
| Wydarzenia | 8 września taniec Danzantes de Otsagabia w Muskildzie; 26 lipca Santa Ana z pielgrzymką |
Rys historyczny
Ochagavía, po baskijsku Otsagabia, to stolica doliny Salazar w Pirenejach nawarskich, ok. 85 km od Pampeluny. Kamienne domy z herbami nad szerokimi portalami stoją po obu brzegach rzeki Anduña, spiętej średniowiecznym kamiennym mostem, a strome dachy ciągną się aż do brzegu wody. W internetowych zestawieniach porównuje się ją z bajkowymi miasteczkami Szwarcwaldu, ale to wieś bardzo pirenejska: wąskie przejścia między domami nazywa się tu etxekarte albo belena, a domy mają podwójne okna i strome, dwu- lub czterospadowe dachy.
Ogień zresztą odcisnął się na jej historii. W 1794 r., w czasie wojny Hiszpanii z rewolucyjną Francją, francuscy żołnierze spalili wieś: 182 domy, 52 zabudowania gospodarcze i kaplicę św. Marcina. Odbudowano ją w tym samym miejscu, a drewniane gonty zastąpiono dachówką; dachy z dębowego gontu zostały tylko na wieży kościoła i w Muskildzie. Kościół San Juan Evangelista ma części z XI w. i trzy renesansowe ołtarze Miguela de Espinala z XVI w. Popularna opowieść, że nazwa wsi pochodzi od „ośmiu domów” ocalałych z pożaru, jest legendą: miejscowość nazywała się tak już w 1284 r. Etymologia jest niepewna, jedna z hipotez łączy ją z baskijskim otso, „wilk”, a w herbie doliny Salazar jest wilk niosący owcę.
Nad wsią, na górze na wysokości ok. 1025 m, stoi romańskie sanktuarium Matki Bożej z Muskildy z XII w., przebudowane w XVII w., z wieżą krytą stożkowym dachem. Pożar z 1794 r. je oszczędził. 8 września ośmiu tancerzy w tradycyjnych strojach doliny tańczy tu tańce z kijami i z chustami, a prowadzi ich „Bobo”, postać w masce z dwiema twarzami. Dolina miała też własną odmianę baskijskiego, salacenco; przekaz w rodzinach urwał się ok. 1900 r., a ostatni mówiący zmarli na przełomie XX i XXI w. Dziś młodzi uczą się w szkole literackiego baskijskiego.
Na miejscu
- Spacer wzdłuż Anduñi przez średniowieczny most i uliczki z pałacami Urrutia, Iriarte i Donamaría.
- Kościół San Juan Evangelista z renesansowymi ołtarzami.
- Sanktuarium Muskilda nad wsią, z widokiem na dolinę.
Praktycznie
- Baza wypadowa do Selva de Irati (ok. 24 km do lasu), dobra też na nocleg.
- Z Ochagavíi NA-140 w górę na przełęcz Larrau i do Francji; zimą i wiosną przełęcz bywa zamknięta [do sprawdzenia].
Źródła: es.wikipedia.org/wiki/Ochagavía, www.wikidata.org/wiki/Q14615841
42.90560, -1.09110 (wikidata:Q1780242)