Bizkaia (Kraj Basków)
Hayedo de Otzarreta (park Gorbeia)
| Typ | przyroda, las |
|---|---|
| Czas | 1 h |
| Wstęp | bez opłat i rezerwacji |
| Wys. | ok. 606 m (przełęcz Barazar) |
| Park | Park Przyrodniczy Gorbeia, 20 016 ha, od 1994 r. |
| Najpiękniej | koniec października i listopad, rano we mgle |
O miejscu
Stare, powykręcane buki ogławiane przez pokolenia pasterzy, nad strumieniem, z mchem i mgłą. Przy przełęczy Barazar (N-240), między Bilbao a Vitorią. Otzarreta (bask. Otzarretako pagadia) to niewielki las, nieco ponad sto dużych buków w gminie Zeanuri, na samej granicy Bizkai i Álavy. Środkiem płynie meandrami potok Zubizabala, a pnie i korzenie porasta gruby mech. Te drzewa nie wyglądają jak zwykłe buki: z grubego pnia na wysokości dwóch, trzech metrów wyrasta naraz kilka konarów pnących się pionowo w górę, jak ramiona świecznika. To trasmochos, drzewa ogławiane. Co kilkanaście lat ścinano im wszystkie gałęzie nad pniem, a z blizn wyrastały nowe, proste pędy. Robili to węglarze: drewno szło do mielerzy, a węgiel drzewny do kuźni i hut, z których od średniowiecza słynął Kraj Basków. Cięcie wysoko nad ziemią miało też sens pasterski, bo młode pędy były poza zasięgiem krów, owiec i koni pasących się w lesie, więc jeden las dawał jednocześnie opał i pastwisko.
Gdy przemysł przeszedł na węgiel kamienny i koks, a zawód węglarza zanikł, ogławianie się skończyło. Od kilkudziesięciu lat gałęzie rosną bez przycinania i zamieniły się w ciężkie, poskręcane konary, które z wiekiem mogą rozłamać pień, dlatego w niektórych baskijskich lasach znów się je ostrożnie przycina. Stare dziuplaste ogławiane buki są dziś cenne przyrodniczo: w ich martwym drewnie żyją rzadkie chrząszcze, jak błękitno-czarna nadobnica alpejska (Rosalia alpina), której ochronie służyły unijne projekty LIFE. Najbardziej bajkowo jest pod koniec października i w listopadzie, gdy ściółka robi się rdzawoczerwona, a rano w dolince stoi mgła. Latem las jest soczyście zielony i chłodny.
Otzarreta leży w Parku Przyrodniczym Gorbeia, największym w Kraju Basków (20 016 ha, utworzonym 1994-06-21). Buki zajmują w nim ok. 5500 ha. Szczyt Gorbeia (1481 m) wieńczy krzyż z początku XX w.; dzisiejszy ma 17 m, pierwszy miał 33,33 m. Dla Biskajczyków to jedna z gór „bocineras”, z których dawniej dźwiękiem rogu (bocina) zwoływano Juntas Generales, zgromadzenie prowincji. Na północ od szczytu leży wapienny labirynt Itxiny, dawna rafa koralowa sprzed ok. 110 mln lat, z jaskiniami, Okiem Atxular (skalnym oknem) i legendami o Basajaunie, włochatym „panu lasu” z baskijskich podań. W całym parku zostały ślady dawnej gospodarki: kręgi po mielerzach, pasterskie szałasy i studnie do przechowywania śniegu. Kilka kilometrów od lasu, na mokradle Saldropo, przez tysiące lat narastał torf; w XX w. go wydobywano, a dziś teren odtworzono jako mokradło ze ścieżką dookoła.
Na miejscu
- Spacer po lesie wzdłuż potoku (ok. 15 minut), najlepiej trzymając się jednego brzegu, bo kamienie w nurcie są śliskie.
- Dłuższy spacer do mokradła Saldropo i z powrotem (ok. 7 km, 1,5–2 h, łatwy, ale błotnisty).
- N-240 przez przełęcz Barazar to kręta droga łącząca Bilbao z Vitorią; z doliny Arratia warto zboczyć na przełęcz Urkiola w sąsiednim parku przyrodniczym.
Praktycznie
- Najbardziej bajkowo jesienią.
- Na przełęczy Barazar przy barze Bengoetxea odchodzi wąska betonowa dróżka do lasu, przy którym jest mały parking; większy parking jest na przełęczy i przy Saldropo (stan na 2026-10, źródło: sensacionrural.es). W jesienne weekendy przyjeżdża tłum fotografów, więc lepiej być rano w dzień powszedni. Po deszczu ścieżki są błotniste, a po okolicy chodzi wolno pasące się bydło i konie.
Źródła: eu.wikipedia.org/wiki/Otzarreta, es.wikipedia.org/wiki/Parque_natural_del_Gorbea, www.sensacionrural.es/blog/hayedo-otzarreta/, www.euskalmemoriadigitala.eus/bitstream/10357...
43.04917, -2.71307 (osm:node/7660431851)