Na północ od doliny Oaxaki wypiętrza się Sierra Norte, nazywana też Sierra Juárez: pasmo gór przekraczających 3000 m, z którego po jednej stronie widać suche doliny Zapoteków, a po drugiej spadające ku Zatoce Meksykańskiej grzbiety, z których popołudniami podnoszą się chmury. Grzbiet porastają lasy sosnowo-dębowe z jodłą oyamel, madroño (drzewem truskawkowym) i olszą; w miejscu zwanym Los Pinabetes rosną sosny liczące 250–300 lat i sięgające 30 m. Według danych WWF, na które powołuje się Mongabay, żyje tu co najmniej 26 zagrożonych gatunków, m.in. tigrillo (mały kot cętkowany), lis szary, kakomiksl i jeleń wirginijski. Wioska Benito Juárez leży na ok. 3050 m, a sąsiednie Cuajimoloyas na prawie 3200 m: to jedne z najwyżej położonych osad w stanie. Przy dobrej widoczności z punktu widokowego nad Benito Juárez widać ponoć Pico de Orizaba, najwyższy szczyt Meksyku, odległy o ponad 200 km.

Pueblos Mancomunados, „wsie połączone wspólną ziemią”, to osiem zapoteckich osad z trzech gmin: do Santa Catarina Lachatao należą też Benito Juárez, La Nevería i Latuvi, do San Miguel Amatlán – Cuajimoloyas i Llano Grande, a Santa María Yavesía stoi sama. Dekret prezydencki z 1961-10-20 uznał ich ziemie za jeden niepodzielny majątek gminny, „el mancomún”. Lasy Sierra Juárez długo jednak należały do kogo innego: w 1956 r. rząd oddał je w koncesję papierni w Tuxtepec (FAPATUX) i spółce Bosques de Oaxaca, a w latach 70. prywatna firma wycinała tu najlepsze drzewa i rozorała góry drogami zrywkowymi. W 1979 r. czternaście wspólnot z regionu założyło organizację ODRENASIJ, żeby nie dopuścić do przedłużenia koncesji, i w latach 80. lasy wróciły do mieszkańców. Na początku lat 90. wsie uruchomiły własne przedsiębiorstwa: tartak, butelkowanie wody źródlanej i turystykę. Pierwszą własną wycinkę wstrzymano w 1995 r., bo sprzeciwiła się jej Yavesía; od tamtej pory tartak kupuje drewno od sąsiadów, m.in. z Ixtlán, a własny las jest głównie chroniony. W 1999 r. wspólnota dostała krajową nagrodę za gospodarkę leśną.

Wszystkim rządzi zgromadzenie i system cargos: każdy członek wspólnoty przez pewien czas pełni nieodpłatnie funkcję na jej rzecz, także w turystyce. Ze wspólnych przedsiębiorstw korzysta ok. 1200 comuneros, czyli członków wspólnoty z prawem do ziemi, na ok. 2800 mieszkańców. Turystykę prowadzi gminne biuro Expediciones Sierra Norte: w 1994 r. przyjęło 20 gości, w 2018 r. ponad 20 tys., a daje ponad 120 stałych i sezonowych miejsc pracy. Między wsiami biegną dawne ścieżki i drogi leśne, którymi chodzi się od godziny do kilku dni, z miejscowym przewodnikiem albo samemu; w 2016 r. projekt dostał niemiecką nagrodę TO DO za turystykę odpowiedzialną. W Benito Juárez wspólnota zbudowała na skale nad urwiskiem punkt widokowy z wieżą, długą kładkę wiszącą (źródła podają od ponad 100 do 150 m) i tyrolkę.

Wsie żyją z lasu, pól i grzybów. Cuajimoloyas słynie z grzybów leśnych, a co roku pod koniec lipca albo na początku sierpnia, w środku pory deszczowej, urządza Regionalne Targi Grzybów Leśnych (Feria Regional de Hongos Silvestres) [termin do sprawdzenia]. W przydrożnych jadłodajniach je się mole, tasajo (suszoną wołowinę), quesillo (ser oaxacki zwijany w kłębek) i pije tejate, napój z kukurydzy i kakao. W domach mówi się po zapotecku.

Dojeżdżając szosą 175, mija się dwa miejsca ważne dla tych gór. Guelatao, ok. 62 km od Oaxaki, to wioska, w której 1806-03-21 urodził się Benito Juárez: zapotecki sierota, który do dwunastego roku życia pasł owce wuja, nie mówiąc po hiszpańsku, w grudniu 1818 r. odszedł pieszo do Oaxaki, a w 1858 r. został prezydentem Meksyku i prowadził kraj przez wojnę z interwencją francuską. Od niego pochodzi nazwa Sierra Juárez. W centrum wsi jest pomnik i okrągła Laguna Encantada („zaczarowane jeziorko”, ok. 60 m średnicy, 12 m głębokości); w rocznicę urodzin, 21 marca, przyjeżdża tu w ostatnich latach prezydent kraju. Kilka kilometrów dalej leży Ixtlán de Juárez, wspólnota, która w latach 80. odzyskała ok. 19 300 ha lasu i jako jedna z pierwszych w Meksyku dostała certyfikat FSC za jego gospodarkę.