Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Odyseja na zachodzie – Sycylia i Tunezja

6

Agrigento, Sycylia (Włochy) · D7

Agrigento (Agrygent): Dolina Świątyń (Valle dei Templi)

Agrigento (Agrygent): Dolina Świątyń (Valle dei Templi)
Fot. Ludvig14, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Typantyk, unesco, widok
Czas3–4 h
Wstęppłatny; bywa otwarte wieczorem latem [do sprawdzenia]
MiastoAkragas, założone ok. 582–580 r. p.n.e. przez kolonistów z Geli
Świątyniesiedem doryckich, m.in. Zgody (ok. 440–430 r. p.n.e.) i Zeusa Olimpijskiego
Parkok. 1300 ha, największy park archeologiczny w basenie Morza Śródziemnego
UNESCO1997

Przyjaciele, którzy mieszkacie w wielkim mieście nad płowym Akragasem,
na szczycie grodu, troskliwi o dobre uczynki,
witajcie! Ja zaś chodzę między wami jako bóg nieśmiertelny, już nie śmiertelnik,
czczony przez wszystkich, jak przystoi,
uwieńczony przepaskami i kwitnącymi wieńcami.

— Empedokles, „Oczyszczenia” fr. 112, w. 1–5 (wg Diogenesa Laertiosa VIII 62) · przekład własny · tekst oryginalny

ὦ φίλοι, οἳ μέγα ἄστυ κατὰ ξανθοῦ Ἀκράγαντος
ναίετ’ ἀν’ ἄκρα πόλεος, ἀγαθῶν μελεδήμονες ἔργων,
χαίρετ’· ἐγὼ δ’ ὑμῖν θεὸς ἄμβροτος, οὐκέτι θνητὸς
πωλεῦμαι μετὰ πᾶσι τετιμένος, ὥσπερ ἔοικα,
ταινίαις τε περίστεπτος στέφεσίν τε θαλείοις·

Akragantyjczycy ucztują, jakby jutro mieli umrzeć,
a domy budują, jakby mieli żyć wiecznie.

— Empedokles według Diogenesa Laertiosa, „Żywoty filozofów” VIII 63 · przekład własny · tekst oryginalny

Ἀκραγαντῖνοι τρυφῶσι μὲν ὡς αὔριον ἀποθανούμενοι,
οἰκίας δὲ κατασκευάζονται ὡς πάντα τὸν χρόνον βιωσόμενοι.

Rys historyczny

Greckie Akragas założyli ok. 582–580 r. p.n.e. koloniści z Geli, a według Tukidydesa dołączyli do nich osadnicy z Krety i Rodos. Miasto szybko się wzbogaciło na handlu z Kartaginą i uprawie oliwek. Około 570 r. p.n.e. rządził tu Falaris, wzorcowy tyran starożytnej legendy: miał palić przeciwników żywcem w spiżowym byku, z którego krzyki skazańców brzmiały jak ryk zwierzęcia. Złoty wiek przyszedł w V w. p.n.e., po zwycięstwie Greków nad Kartagińczykami pod Himerą w 480 r. p.n.e. Pindar sławił w odach zwycięstwa tutejszych arystokratów w igrzyskach, a z Akragas pochodził filozof Empedokles, który według legendy zginął, skacząc do krateru Etny.

Wtedy powstał rząd świątyń na grzbiecie nad morzem (nazwa „dolina” jest myląca). Imiona bóstw nadano im w większości dopiero w renesansie. Najlepiej zachowana jest świątynia Zgody z ok. 440–430 r. p.n.e., jedna z najlepiej zachowanych świątyń doryckich w ogóle. Przetrwała, bo w VI w. biskup Grzegorz zamienił ją w bazylikę Piotra i Pawła; nazwę „Zgody” dostała od łacińskiej inskrypcji znalezionej w pobliżu, która nie ma z nią nic wspólnego. W 406 r. p.n.e. Kartagińczycy zdobyli i złupili miasto, a ślady pożaru do dziś widać na świątyni zwanej świątynią Hery.

Z największej budowli, świątyni Zeusa Olimpijskiego, została gigantyczne rumowisko. Była to największa świątynia dorycka, jaką kiedykolwiek zaczęto budować, prawdopodobnie jako wotum za Himerę, i nigdy jej nie ukończono. Między półkolumnami stały kamienne atlasy wysokie na ok. 7,5 m, które podtrzymywały górną część ściany; jeden złożono z fragmentów w pobliskim muzeum, a jego kopia leży na ziemi wśród ruin.

Cały park ma ok. 1300 ha i jest największym parkiem archeologicznym w basenie Morza Śródziemnego. Od 1997 r. jest na liście UNESCO. Między świątyniami rosną stare drzewa oliwne i migdałowce, a w lutym, gdy kwitną migdały, w Agrigento odbywa się festiwal folklorystyczny Mandorlo in Fiore [termin do sprawdzenia].

Na miejscu

Praktycznie. Do parku prowadzą dwa wejścia (od strony świątyni Junony i od świątyni Zeusa); motocykl zostaw na parkingu przy jednym z nich. W lipcu najlepiej przyjść o świcie albo pod wieczór, gdy kamień świeci złotem; latem park bywa otwarty także po zmroku z podświetlonymi świątyniami [do sprawdzenia przed wyjazdem].

Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Valle_dei_Templi, en.wikipedia.org/wiki/Agrigento, en.wikipedia.org/wiki/Temple_of_Concordia,_Agrigento, en.wikipedia.org/wiki/Temple_of_Olympian_Zeus...

37.28972, 13.59000 (wikidata:Q636774)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium