Mahdia (Tunezja) · D12
El Djem (Al-Dżamm): amfiteatr rzymski
| Typ | antyk, rzymskie, unesco |
|---|---|
| Czas | 1,5–2 h |
| Wstęp | płatny, z muzeum archeologicznym [do sprawdzenia] |
| Budowa | ok. 238 r. n.e., rzymskie Thysdrus |
| Wymiary | 148 × 122 m, ok. 35 000 widzów |
| UNESCO | 1979 |
| Wydarzenia | letni festiwal muzyki symfonicznej [do sprawdzenia] |
Rys historyczny
Wjeżdżając do El Djem, widzi się amfiteatr z daleka: wyrasta nad niskimi domami miasteczka jak statek nad portem. Ma 148 na 122 m i mieścił ok. 35 000 widzów, co czyni go jednym z największych amfiteatrów rzymskich na świecie. Zbudowano go ok. 238 r. n.e. w Thysdrus, mieście, które bogaciło się na oliwie: okolice były wtedy mniej suche niż dziś, a oliwa z Byzaceny płynęła statkami do Rzymu.
Thysdrus ma swoje miejsce w wielkiej historii. W 238 r., w Roku Sześciu Cesarzy, miejscowi właściciele ziemscy zabili znienawidzonego poborcę podatkowego i ogłosili cesarzem prokonsula Afryki Gordiana, mającego wtedy ok. 80 lat. Starzec bronił się podobno ze łzami, ale przyjął purpurę wraz z synem Gordianem II. Ich panowanie trwało tylko 36 dni: syn zginął w bitwie pod Kartaginą, a ojciec się powiesił. Cesarzem został w końcu wnuk, Gordian III, który ok. 244 r. podniósł Thysdrus do rangi kolonii; możliwe, że to on chciał ozdobić amfiteatrem rodzinne strony.
Budowla przetrwała, bo służyła potem jako twierdza. Według tradycji schroniła się w niej w VII w. berberyjska królowa al-Kahina walcząca z Arabami [legenda, do sprawdzenia]. W 1695 r., w czasie walk o władzę w Tunisie, bej Mohamed wybił w ścianie wyłom, żeby wykurzyć ukrywających się tu zwolenników brata; potem mieszkańcy latami brali z amfiteatru kamień na budowę domów. Mimo to arena z podziemiami dla zwierząt i gladiatorów zachowała się bardzo dobrze. Od 1979 r. jest na liście UNESCO, występowała w filmach (m.in. w „Żywocie Briana” Monty Pythona), a latem odbywa się w niej festiwal muzyki symfonicznej.
Na miejscu
- Arena i podziemne korytarze pod nią, w których czekały zwierzęta i gladiatorzy.
- Najwyższe piętro widowni: widok na miasteczko i gaje oliwne aż po horyzont.
- Muzeum archeologiczne ok. 1 km dalej, z mozaikami z willi Thysdrus (w cenie biletu) [do sprawdzenia].
Praktycznie. El Djem leży przy autostradzie A1 Tunis–Sfaks, ok. 200 km od Tunisu i ok. 65 km od Sfaksu, więc to naturalny przystanek w drodze na południe. Motocykl można zostawić tuż przy amfiteatrze. W lipcu w południe kamienna widownia nagrzewa się do granic, najlepiej przyjechać rano.
Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Amphitheatre_of_El_Jem, en.wikipedia.org/wiki/Thysdrus, en.wikipedia.org/wiki/Gordian_I
35.29639, 10.70694 (wikidata:Q2914326)