Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Odyseja na zachodzie – Sycylia i Tunezja

8

Tunis (Tunezja) · D10

Kartagina (Qartaj): wzgórze Byrsa i Termy Antoninusa

Kartagina (Qartaj): wzgórze Byrsa i Termy Antoninusa
Fot. Bernard Gagnon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Typantyk, punickie, rzymskie, mitologia, unesco
Czaspół dnia
Wstępjeden bilet na kilka stanowisk [do sprawdzenia]
Założeniewedług tradycji królowa Dydona (Elissa) z Tyru
Nazwapunickie Qart-ḥadašt – „Nowe Miasto”
Zniszczenie146 r. p.n.e., III wojna punicka
UNESCO1979

Przybyli w miejsca, gdzie teraz ujrzysz potężne
mury i wznoszącą się twierdzę nowej Kartaginy,
i kupili ziemi – od tego czynu nazwanej Byrsą –
tyle, ile zdołali otoczyć skórą byka.

— Wergiliusz, „Eneida” I 365–368 · przekład własny · tekst oryginalny

Dēvēnēre locōs, ubi nunc ingentia cernēs
moenia surgentemque novae Karthāginis arcem,
mercātīque solum, factī dē nōmine Byrsam,
taurīnō quantum possent circumdare tergō.

Podziwia Eneasz ogrom budowli, gdzie niegdyś stały szałasy,
podziwia bramy i gwar, i bruk ulic.
Gorliwie pracują Tyryjczycy: jedni ciągną mury,
wznoszą twierdzę i rękami toczą pod górę głazy,
inni wybierają miejsce pod dom i otaczają je bruzdą.

— Wergiliusz, „Eneida” I 421–425 · przekład własny · tekst oryginalny

Mīrātur mōlem Aenēās, māgālia quondam,
mīrātur portās strepitumque et strāta viārum.
Īnstant ārdentēs Tyriī pars dūcere mūrōs,
mōlīrīque arcem et manibus subvolvere saxa,
pars optāre locum tēctō et conclūdere sulcō.

Rys historyczny

Kartaginę założyli Fenicjanie z Tyru, a tradycja przypisuje to królowej Elissie, którą Grecy i Rzymianie nazywali Dydoną. Uciekła z Tyru przed bratem, który zamordował jej męża, i wylądowała nad zatoką koło dzisiejszego Tunisu. Miejscowy wódz zgodził się dać jej tyle ziemi, ile pokryje jedna skóra wołu. Dydona pocięła skórę na cienkie paski i otoczyła nimi całe wzgórze. Stąd nazwa cytadeli, Byrsa, po grecku „skóra wołu”. Nazwa miasta, punickie Qart-ḥadašt, znaczy po prostu „Nowe Miasto”, czyli nowy Tyr.

Ta sama Dydona jest bohaterką IV księgi „Eneidy”. Wergiliusz, piszący na wzór Homera rzymską odpowiedź na „Odyseję”, sprowadza do niej rozbitego Trojańczyka Eneasza. Królowa zakochuje się w nim, a gdy bogowie każą mu płynąć dalej do Italii, rzuca na Trojańczyków klątwę i odbiera sobie życie. Rzymianie widzieli w tym mityczne źródło wojen punickich, w których Kartagina z Hannibalem na czele przez ponad sto lat walczyła z Rzymem o panowanie na Morzu Śródziemnym.

Koniec przyszedł w 146 r. p.n.e. Po prawie trzyletnim oblężeniu wojska Scypiona Emiliana zdobyły miasto, a ostatni obrońcy bronili się właśnie na Byrsie. Kartaginę zrównano z ziemią, ale już Cezar i August założyli na jej miejscu rzymską kolonię, która stała się jednym z największych miast cesarstwa. Z tego okresu pochodzą Termy Antoninusa nad samym morzem, zbudowane za cesarza Antoninusa Piusa w połowie II w. Były największym kompleksem łaźni rzymskich w Afryce i największym poza Italią; dziś stoją z nich głównie podziemia i jedna odbudowana kolumna, która pokazuje skalę dawnej sali.

Na szczycie Byrsy stoi Muzeum Narodowe Kartaginy i dawna katedra św. Ludwika, a obok widać odkopaną dzielnicę punickich domów. Ruiny są rozrzucone po całej dzisiejszej dzielnicy willowej Kartaginy, między ogrodami i rezydencjami, więc zwiedza się je kawałkami.

Na miejscu

Praktycznie. Kartagina leży ok. 15 km od centrum Tunisu, przy drodze do Sidi Bou Saïd, i ok. 10 km od portu promowego La Goulette, więc pasuje na pierwszy dzień po zejściu z promu. Stanowiska są od siebie oddalone o 1–2 km, motocyklem przejeżdża się między nimi szybko. Przy terenach pałacu prezydenckiego obowiązuje zakaz fotografowania [do sprawdzenia]. Na koniec dnia biało-niebieskie Sidi Bou Saïd na klifie nad zatoką.

Źródła: en.wikipedia.org/wiki/Carthage, en.wikipedia.org/wiki/Byrsa, en.wikipedia.org/wiki/Baths_of_Antoninus

36.85788, 10.33084 (wikidata:Q52284968)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium