Algarve to najbardziej na południe wysunięta kraina Portugalii, wąski pas między Atlantykiem a górami, które odcinają go od Alentejo. Dzieli się na trzy strefy. Litoral to wybrzeże: na zachód od Faro złote wapienne klify z grotami, łukami i samotnymi skałami w morzu, na wschód płaskie laguny Ria Formosa za łańcuchem piaszczystych wysp. Barrocal to pas wapiennych wzgórz z sadami migdałowców, figowców, drzew chleba świętojańskiego i oliwek. Serra to góry: na zachodzie zielona, wilgotna Serra de Monchique ze szczytem Fóia (902 m), na wschodzie łupkowa, pusta Serra do Caldeirão. Granicę z Hiszpanią wyznacza Gwadiana. Przyjmuję administracyjne granice regionu, które pokrywają się tu z historycznymi.

Nazwa pochodzi od arabskiego al-Gharb, „zachód”, bo dla Maurów była to zachodnia część al-Andalus. Ich stolicą był Silves. Afonso III zdobył Faro w 1249 r. i zakończył tym portugalską rekonkwistę. Królowie Portugalii przez wieki tytułowali się też królami Algarve (lub „Algarves”), aż do upadku monarchii w 1910 r. Najdalej na zachód sięga Cabo de São Vicente, przylądek, który według tradycji przechował ciało św. Wincentego, strzeżone przez kruki. W 1173 r. Afonso Henriques przewiózł relikwie statkiem do Lizbony i dlatego okręt z dwoma krukami jest w herbie stolicy.

Z Algarve wiąże się postać księcia Henryka Żeglarza, który mieszkał w Sagres i zmarł w tamtej okolicy w listopadzie 1460 r. Legenda o „szkole w Sagres”, gdzie miał gromadzić kartografów i kapitanów, to w dużej mierze mit, który narastał od XVI w. w kronikach i u późniejszych autorów. Prawdziwym portem wypraw był Lagos. Stamtąd w 1444 r. wróciła wyprawa Lançarote z afrykańskimi jeńcami, a ich sprzedaż, opisaną przez kronikarza Gomesa Eanesa de Zurarę, uważa się za początek atlantyckiego handlu niewolnikami. Przypomina o tym muzeum w budynku Mercado de Escravos, choć nie wiadomo na pewno, czy targ odbywał się właśnie tam.

Przez stulecia Algarve żyło z morza i z sadów: z połowu sardynek i tuńczyka, konserwowni w Portimão i Olhão, z migdałów, fig i chleba świętojańskiego. Wszystko zmieniło lotnisko w Faro, otwarte 11 lipca 1965 r. Dziś turystyka jest silnikiem gospodarki regionu. Wzdłuż wybrzeża biegnie autostrada A22, Via do Infante. Od 1 stycznia 2025 r. przejazd nią jest bezpłatny [do sprawdzenia przed wyjazdem]. Do Hiszpanii prowadzi most na Gwadianie, otwarty 22 sierpnia 1991 r., wcześniej przez rzekę kursował tylko prom.