Region · Hiszpania
Castilla-La Mancha (Kastylia-La Mancha)
| Stolica | Toledo; na trasie Cuenca, stolica prowincji (ok. 54 tys., 2025) |
|---|---|
| Powierzchnia | 79 409 km², 5 prowincji; prowincja Cuenca 17 141 km² |
| Ludność | ok. 2,13 mln (2025); prowincja Cuenca ok. 200 tys., niecałe 12 osób na km² |
| Święta | 31 maja – Dzień Kastylii-La Manchy; w Cuence San Mateo, 18–21 września |
| UNESCO | Cuenca, stare miasto z wąwozami Júcar i Huécar (1996) |
| Klimat | kontynentalny; latem na równinie często ponad 35 °C, w górach Cuenki chłodne noce |
O regionie
Kastylia-La Mancha to region administracyjny utworzony w 1982 r. z południowej części dawnej Nowej Kastylii, bez Madrytu, za to z Albacete, które wcześniej należało do Murcji. Jest trzecim co do wielkości regionem Hiszpanii, a większość zajmuje płaska Meseta z La Manchą; nazwa pochodzi najpewniej z arabskiego i według najpopularniejszej teorii znaczy „ziemia bez wody”. Trasa przecina tylko jej północno-wschodni róg, prowincję Cuenca, więc ten opis skupia się na niej: na Serranía de Cuenca, czyli górach Iberyjskich na wschodzie prowincji, i na samym mieście. Równina La Manchy pojawia się tylko w wariancie do Belmonte.
Serranía to kraina wapienia, który woda przez miliony lat rozpuszczała i rzeźbiła. Rzeki wcięły się w nią głębokimi wąwozami (hoces), w lasach otwierają się okrągłe zapadliska, torcas, a w Ciudad Encantada, na ok. 1500 m, z dna morza sprzed ok. 90 mln lat zostały skalne grzyby, łuki i „okręty”, chronione od 11 czerwca 1929 r. Najwyższa jest La Mogorrita (1864 m). Rodzą się tu rzeki płynące w dwie strony: Júcar do Morza Śródziemnego, Cuervo i Escabas do Tagu i Atlantyku. Lasy sosnowe dawały kiedyś pracę gancheros, flisakom, którzy od XVI w. do lat 40. XX w. spławiali pnie Tagiem aż do tartaków w Aranjuez, sterując nimi długimi drągami z hakiem; od 2021 r. ich rzemiosło jest chronione jako dziedzictwo niematerialne. Od 2007 r. część gór jest parkiem przyrodniczym.
Cuenca wyrosła z muzułmańskiej twierdzy Kunka, istniejącej już w 784 r., na skalnym grzbiecie między wąwozami Júcar i Huécar. Alfons VIII Kastylijski oblegał ją od 6 stycznia 1177 r. i wszedł do miasta 21 września, w dzień św. Mateusza; stąd wrześniowe święto San Mateo. Katedra, zaczęta jeszcze w XII w., należy do najwcześniejszych budowli gotyckich w Hiszpanii, a nad przepaścią Huécar stoją co najmniej od XV w. Casas Colgadas, „wiszące domy”. W dwóch z nich Fernando Zóbel otworzył w 1966 r. Muzeum Hiszpańskiej Sztuki Abstrakcyjnej. Dziś prowincja zmaga się z pustką: ma ok. 200 tys. mieszkańców, a 74 z 238 gmin liczy mniej niż 100 osób.
Resztę regionu świat zna z jednej książki. W 1605 r. Miguel de Cervantes wydał pierwszą część „Don Kichota”, która zaczyna się od słów „En un lugar de la Mancha, de cuyo nombre no quiero acordarme…” („W pewnej wsi La Manchy, której nazwy nie chcę pamiętać…”), a w rozdziale ósmym rycerz z La Manchy szarżuje na wiatraki. Na równinie rośnie dziś mniej więcej połowa hiszpańskich winnic, a z mleka owiec rasy manchega robi się słynny ser manchego.
Kuchnia i zwyczaje
- Morteruelo: gęsta pasta z dziczyzny, przede wszystkim kuropatwy; ajoarriero, danie z dorsza i czosnku, najlepiej z Las Pedroñeras; zarajos z jagnięciny.
- Alajú, słodycz arabskiego pochodzenia z miodu, migdałów i okruchów chleba, i resolí, likier z wódki, kawy, cynamonu i skórki pomarańczy.
- Queso manchego (chroniona nazwa od 1996 r.): ser tylko z mleka owiec rasy manchega, z jodełką na boku po dawnej formie z esparto i „kwiatem” odciśniętym na obu płaskich stronach.
- Wielki Tydzień w Cuence, ze słynną procesją Camino del Calvario, zwaną Las Turbas, i Tydzień Muzyki Religijnej, oba o międzynarodowym znaczeniu turystycznym [daty w 2028 r. do sprawdzenia]. Pod koniec lata wioski nad górnym Tagiem urządzają Fiesta Ganchera z pokazem spławiania drewna [termin do sprawdzenia].
Co widać z siodła
- Wąwóz Júcar: z Cuenki do Villalba de la Sierra droga CM-2105 biegnie kanionem rzeki, a przy niej, tuż przy Villalbie, 150 m od małego parkingu, jest Ventano del Diablo, grota-okno w skale ok. 200 m nad rzeką.
- Wapienne płaskowyże porośnięte sosnami, z gołymi, popękanymi skałami i lejami krasowymi.
- Przy wjeździe do Cuenki domy przyklejone do krawędzi skały nad Huécarem, a pod nimi rzeka w głębokim wąwozie.
- W wariancie do Belmonte: płaska, płowa równina La Manchy, winnice i rzędy białych wiatraków na grzbietach wzgórz.
Źródła: es.wikipedia.org/wiki/Castilla-La_Mancha, es.wikipedia.org/wiki/Provincia_de_Cuenca, es.wikipedia.org/wiki/Cuenca_(España), es.wikipedia.org/wiki/Serranía_de_Cuenca, es.wikipedia.org/wiki/Ciudad_Encantada, es.wikipedia.org/wiki/Don_Quijote_de_la_Mancha, es.wikipedia.org/wiki/Queso_manchego, www.agronewscastillayleon.com/la-superficie-d..., en.wikipedia.org/wiki/1983_Castilian-Manchega..., www.castillalamancha.es/print/276633, www.festivalesdeespana.com/festival/fiesta-ga..., www.escapadarural.com/blog/mirador-ventano-de...