Katalonia to północno-wschodni róg Hiszpanii między Pirenejami a Morzem Śródziemnym, ale trasa omija Barcelonę i przecina tylko południowo-zachodnią część: płaską deltę Ebro z polami ryżowymi, suche wzgórza Prades i Prioratu z winnicami na czarnym łupku, nawadnianą równinę Lleidy, wreszcie wysokie doliny Ribagorçy z romańskimi kościołami. Opis przyjmuje granicę administracyjną wspólnoty autonomicznej, choć po katalońsku mówi się też po drugiej stronie rzeki Noguera Ribagorçana, we wschodnim pasie Aragonii (tzw. Franja).

Historia zaczyna się nad morzem. Tarraco, dzisiejsza Tarragona, wyrosła z bazy, którą bracia Scypionowie założyli tu na początku wojny z Hannibalem (218 r. p.n.e.), i stała się stolicą rzymskiej prowincji Hispania Citerior; w 27 r. p.n.e. przebywał tu cesarz August. Ruiny Tarraco są od 2000 r. na liście UNESCO. Średniowieczną Katalonię zbudowali hrabiowie Barcelony. Ramon Berenguer IV ożenił się z Petronelą, dziedziczką Aragonii (unia z 1137 r.), a potem odebrał muzułmanom Tortosę (1148), Lleidę (1149) i wreszcie Siuranę (1153), ostatnią muzułmańską twierdzę w Katalonii. Ufundował też klasztor Poblet, późniejszy panteon królów Aragonii. W 1359 r. Kortezy katalońskie, obradujące m.in. w Cervera, powołały stałą Diputació del General, z której wywodzi się Generalitat, dzisiejszy rząd regionu.

Przełomem był rok 1714. 11 września po czternastu miesiącach oblężenia Barcelona poddała się wojskom Filipa V Burbona, a dekret Nueva Planta z 1716 r. zniósł katalońskie instytucje. Tę klęskę Katalończycy obchodzą jako święto narodowe, Diadę: po raz pierwszy w 1886 r., oficjalnie od 1980 r. Generalitat wróciła w 1931 r., po wojnie domowej przetrwała na wygnaniu i odrodziła się w 1977 r. Spór z Madrytem trwa: 1 października 2017 r. odbyło się referendum niepodległościowe, uznane przez państwo za nielegalne.

Kataloński, od 1979 r. znów urzędowy, króluje na znakach i w szkołach, ale na co dzień mówi nim mniej osób, niż można by sądzić. Według badania z 2023 r. tylko kataloński jako język codzienny podaje ok. 25% mieszkańców okolic Barcelony, za to 51% w Ponent (Lleida) i 67% w Terres de l'Ebre. Katalonia wytwarza ok. 19% PKB Hiszpanii i jest jej głównym zagłębiem przemysłowym, ale trasa pokazuje jej rolniczą stronę.