Region · Francja
Corse / Corsica (Korsyka)
| Stolica | Ajaccio |
|---|---|
| Powierzchnia | ok. 8700 km² |
| Ludność | ok. 350 tys. |
| Status | wspólnota terytorialna o szczególnym statusie (Collectivité de Corse) |
| Języki | francuski i korsykański (corsu), bliski toskańskiemu |
| Najwyższy szczyt | Monte Cinto, 2706 m |
| Historia | Republika Korsykańska Pasquale Paolego 1755–1769; Napoleon urodzony w Ajaccio w 1769 r. |
O regionie
Korsykę nazywa się „górą na morzu”: na wyspie trzy razy mniejszej od Sardynii wznoszą się dziesiątki szczytów powyżej 2000 m [do sprawdzenia], a z najwyższego, Monte Cinto, do morza jest zaledwie kilkadziesiąt kilometrów. Zachód to granit: czerwone urwiska, fiordowe zatoki i Calanche de Piana. Północny wschód, z półwyspem Cap Corse, to łupki i zielone wzgórza, a na samym południu stoi wapienny klif Bonifacio. W głębi rosną lasy sosny korsykańskiej, kasztanowce i wszechobecna makia, której zapach czuć z siodła.
Przez wieki wyspą rządziła Piza, a od XIII w. Genua, która otoczyła wybrzeże pierścieniem kamiennych wież strażniczych przeciw piratom. W XVIII w. Korsykanie zbuntowali się przeciw Genui, a w 1755 r. Pasquale Paoli ogłosił niepodległą Republikę Korsykańską z konstytucją, którą podziwiali oświeceniowi myśliciele, od Rousseau po Amerykanów walczących o niepodległość. W 1768 r. Genua sprzedała prawa do wyspy Francji, a rok później Francuzi rozbili wojska Paolego pod Ponte Novu. W tym samym 1769 r. w Ajaccio urodził się Napoleon Bonaparte, syn korsykańskiego szlachcica, który wcześniej walczył u boku Paolego.
Korsyka pozostała francuska, ale zachowała silne poczucie odrębności. Korsykański (corsu) jest językiem bliskim toskańskiemu, a dwujęzyczne tablice z przekreślonymi francuskimi nazwami są stałym widokiem. Od lat 70. XX w. działał tu zbrojny ruch narodowy; dziś spór toczy się głównie o autonomię. Wyspa żyje z turystyki, hodowli świń i owiec, wina i kasztanów.
Kuchnia i zwyczaje
- Wędliny z półdzikich świń: figatellu (kiełbasa z wątróbki), lonzu, coppa i prisuttu; świnie żywią się kasztanami i żołędziami.
- Brocciu: świeży ser z serwatki owczej albo koziej, do omletów, pierogów i ciasta fiadone.
- Kasztany: mąka kasztanowa do polenty (pulenda), ciastek, a nawet piwa.
- Wino: Patrimonio, Ajaccio i Sartène; na aperitif Cap Corse.
- Polifonia: męskie śpiewy wielogłosowe (paghjella), od 2009 r. na liście UNESCO dziedzictwa wymagającego pilnej ochrony.
Co widać z siodła
- Wieże genueńskie: okrągłe albo kwadratowe kamienne wieże na cyplach, z XVI w.; zachowało się ich kilkadziesiąt.
- Przestrzelone i zamalowane tablice: dwujęzyczne znaki drogowe z zamalowaną nazwą francuską, czasem z dziurami po kulach.
- Świnie i krowy na drodze: półdzikie zwierzęta pasą się swobodnie, także na przełęczach i za zakrętami.
- Wioski na grzbietach: kamienne domy z łupka albo granitu, przyklejone do zboczy wysoko nad wybrzeżem, z kościołem i dzwonnicą.
- Makia: gęste zarośla z mirtem, czystkiem, rozmarynem i drzewem truskawkowym; latem pachnie żywicą.
Źródła: fr.wikipedia.org/wiki/Corse, en.wikipedia.org/wiki/Corsica, en.wikipedia.org/wiki/Corsican_Republic, en.wikipedia.org/wiki/Pasquale_Paoli, en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Versailles_(1768), en.wikipedia.org/wiki/Genoese_towers_in_Corsica, en.wikipedia.org/wiki/Corsican_language