Region · Hiszpania
Región de Murcia (Region Murcji)
| Stolica | Murcja; parlament regionalny obraduje w Kartagenie |
|---|---|
| Powierzchnia | 11 313 km², jedna prowincja |
| Ludność | ok. 1,59 mln (2025) |
| Wybrzeże | Costa Cálida, 258 km nad morzem i 73 km brzegu Mar Menor |
| Święta | 9 czerwca – Dzień Regionu (statut autonomii z 1982 r.) |
| Klimat | półpustynny, ok. 300 mm deszczu rocznie; w Murcji średnie maksimum lipca ok. 34 °C |
O regionie
Region Murcji to najsuchszy zakątek hiszpańskiego wybrzeża: spada tu ok. 300 mm deszczu rocznie, za to w kilku gwałtownych ulewach. Między nagimi pasmami gór Betyckich ciągną się kamieniste koryta okresowych rzek, ramblas, a wzdłuż Segury zielona huerta, ogród nawadniany kanałami z czasów arabskich. Spory o wodę rozstrzyga tu od wieków Consejo de Hombres Buenos, rada siedmiu „dobrych ludzi”, od 2009 r. razem z walenckim Trybunałem Wód na liście niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Od 1979 r. płynie tu też kanałami woda z Tagu (trasvase Tajo-Segura) i dzięki niej suche równiny stały się jednym z największych ogrodów warzywnych i owocowych Europy.
Kartagenę założył ok. 227 r. p.n.e. Kartagińczyk Hazdrubal Piękny jako Qart Hadasht, „Nowe Miasto”; w 209 r. p.n.e. zdobył ją Scypion Afrykański i odtąd była rzymską Carthago Nova. Nazwę regionowi dała epoka arabska: 5 kwietnia 713 r. wizygocki możnowładca Teodomir zawarł z Abd al-Azizem, synem zdobywcy Hiszpanii, układ, który zachował jego ludziom wiarę i majątki za roczny trybut, i kraina nazywała się potem Tudmir. Samą Murcję założono ok. 825 r. Od 1243 r. była lennem Kastylii; bunt muzułmanów z 1264 r. stłumił Jakub I Aragoński, a osadnicy z Aragonii i Katalonii zostali. 12 lipca 1873 r. Kartagena ogłosiła się niezależnym kantonem i broniła przed wojskiem republiki do 12 stycznia 1874 r.; pierwsza flaga na forcie Galeras była według relacji przez pomyłkę turecka, więc ochotnik zamalował półksiężyc własną krwią.
Mówi się tu po hiszpańsku, ale z własnym akcentem i słownictwem. Gwara murcka ma ok. 3 tys. słów arabskiego pochodzenia i wiele aragońskich naleciałości po średniowiecznych osadnikach. Jej wiejska odmiana z huerty, panocho, jest dziś zagrożona, ale wraca raz w roku, gdy podczas wiosennego Bando de la Huerta czyta się w niej żartobliwe obwieszczenia.
Region żyje z rolnictwa, przemysłu i turystyki. Kartagena to baza marynarki wojennej i ośrodek petrochemii, a w górach między nią a La Unión kopano rudy od czasów rzymskich; górnictwo odżyło ok. 1840 r. i ściągnęło tu ludzi z Andaluzji. Ceną intensywnego rolnictwa jest Mar Menor, słona laguna o powierzchni 135 km². Spływające z pól nawozy wywołały w 2016 r. zakwit fitoplanktonu, tzw. „zieloną zupę”, która zabiła ok. 85% podwodnych łąk, a w 2019 i 2021 r. brzegi pokryły śnięte ryby. Mieszkańcy zebrali ponad pół miliona podpisów pod obywatelskim projektem ustawy i 30 września 2022 r. laguna jako pierwszy ekosystem w Europie dostała osobowość prawną.
Kuchnia i zwyczaje
- Kuchnia huerty: zarangollo (jajecznica z cukinią i cebulą), pastel de carne (pieróg mięsny na niedzielę) i deser paparajotes: liście cytryny w cieście, smażone i posypane cukrem z cynamonem (liścia się nie je).
- Od morza caldero, ryż gotowany przez rybaków na wywarze z ryb skalnych, potem asiático, kawa z Campo de Cartagena z likierem 43, koniakiem i mlekiem skondensowanym. Wino z apelacji Jumilla, Yecla i Bullas.
- Wiosenne święta Murcji tydzień po Wielkanocy: we wtorek Bando de la Huerta (stroje ludowe, kramy z jedzeniem), w sobotę Entierro de la Sardina, parada zakończona spaleniem wielkiej sardynki.
- Carthagineses y Romanos w Kartagenie (od 1990 r.): w drugiej połowie września kilkadziesiąt oddziałów kartagińskich i rzymskich odtwarza zdobycie miasta przez Scypiona w 209 r. p.n.e. [termin w 2028 r. do sprawdzenia].
Co widać z siodła
- Morze folii: między Águilas a Mazarrónem równiny i stoki pokrywają szklarnie i tunele foliowe; Mazarrón i Águilas od dziesięcioleci należą do głównych ośrodków uprawy pomidorów w regionie.
- Ramblas: mosty nad szerokimi, suchymi korytami pełnymi żwiru. Po gwałtownej ulewie zamieniają się w rwące rzeki; zalewały już m.in. Los Alcázares nad Mar Menor. Gdy leje, nie wjeżdżaj w zalany bród.
- Przy plaży Bolnuevo pod Mazarrónem żółte grzyby i plastry miodu wyrzeźbione przez wiatr i wodę w piaskowcu (pomnik przyrody od 2019 r.). Między Kartageną a La Unión rdzawe hałdy, kominy pieców i wieże szybów dawnych kopalń, chronione od 2015 r. jako zabytek.
- Mar Menor z drogi wygląda jak płaskie jezioro; po drugiej stronie widać zabudowaną mierzeję La Manga, a z wody wystaje pięć wulkanicznych wysp. Na południe od laguny park Calblanque (1992 r.): wybrzeże bez zabudowy, skamieniałe wydmy i saliny; latem wjazd prywatnymi pojazdami bywa ograniczony [zasady 2028 do sprawdzenia].
Źródła: es.wikipedia.org/wiki/Región_de_Murcia, es.wikipedia.org/wiki/Murcia, es.wikipedia.org/wiki/Pacto_de_Teodomiro, es.wikipedia.org/wiki/Cantón_de_Cartagena, es.wikipedia.org/wiki/Mar_Menor, maldita.es/malditateexplica/20221201/mar-meno..., www.boe.es/eli/es/l/2022/09/30/19, es.wikipedia.org/wiki/Habla_panocha, es.wikipedia.org/wiki/Parque_regional_de_Calb..., ich.unesco.org/es/RL/el-tribunal-de-las-aguas..., es.wikipedia.org/wiki/Gastronomía_de_la_Regió..., www.turismoregiondemurcia.es/en/natural_area/..., www.festivalesdeespana.com/festival/fiestas-d..., www.festivalesdeespana.com/festival/fiestas-d...