Typ	miasteczko, kultura
Czas	2 h
Wstęp	bez opłat
Murale	ok. 150–200 malowideł na ścianach domów, od 1969 r.
Film	„Banditi a Orgosolo” Vittoria De Sety (1961)
Pratobello	protest mieszkańców przeciw poligonowi wojskowemu w 1969 r.

…bo Barbagia na Sardynii o wiele
wstydliwsza jest w swoich kobietach
niż ta Barbagia, w której ją zostawiłem.

— Dante Alighieri, „Boska Komedia, Czyściec” XXIII 94–96 · przekład własny · tekst oryginalny

ché la Barbagia di Sardigna assai
ne le femmine sue più è pudica
che la Barbagia dov'io la lasciai.

Na miejscu

• Spacer Corso Repubblica i bocznymi uliczkami między muralami.
• Lokalne sery pecorino i chleb pane carasau w sklepach przy głównej ulicy.
• Na powrót postój w Mamoiada, wsi słynnej z karnawałowych masek Mamuthones (muzeum masek).

Rys historyczny

Orgosolo leży w sercu Barbagii, górzystej krainy w środku Sardynii, której nazwa pochodzi od łacińskiego barbaria. Rzymianie tak nazywali ziemie plemion, których nigdy w pełni nie podbili. Barbagia długo żyła własnym prawem pasterzy: wypas owiec na górskich pastwiskach, zemsta rodowa (disamistade), porwania dla okupu i bandyci ukrywający się w górach Supramonte. Dla Dantego Barbagia była synonimem dzikości: w „Czyśćcu” Forese Donati mówi, że nawet kobiety Barbagii są skromniejsze niż florenckie damy. Orgosolo w XX w. stało się symbolem tego świata. W 1961 r. Vittorio De Seta nakręcił tu z miejscowymi pasterzami film „Banditi a Orgosolo” o pasterzu, który ucieka w góry, by uniknąć niesłusznego oskarżenia.

Dziś Orgosolo słynie z murali. Pierwsze pojawiły się w 1969 r., gdy mieszkańcy zablokowali pastwiska Pratobello, na których państwo chciało urządzić poligon, i wygrali. Od 1975 r. nauczyciel plastyki ze Sieny Francesco Del Casino z uczniami malował na ścianach domów sceny z życia pasterzy, walki o ziemię, wielkie wydarzenia polityczne XX w. i komentarze do bieżących spraw. Dziś jest ich ok. 150–200, a nowe wciąż powstają [liczba do sprawdzenia]. Spacer główną ulicą Corso Repubblica to lekcja historii Sardynii i świata widzianej oczami wsi z gór.

Orgosolo zachowało też silną tradycję: kobiety w czarnych chustach, pasterskie śpiewy a tenore (wpisane przez UNESCO na listę niematerialnego dziedzictwa), a przede wszystkim gościnność pasterzy, którzy w lecie zapraszają turystów na obiady w lesie (pranzo con i pastori) z pieczonym prosięciem, serami i winem [do sprawdzenia].

Źródła: it.wikipedia.org/wiki/Orgosolo, it.wikipedia.org/wiki/Murales_di_Orgosolo, it.wikipedia.org/wiki/Banditi_a_Orgosolo

40.20471, 9.35263 (wikidata:Q295423)