Typ	miasteczko, zamek, rzeka, widok
Czas	pół dnia
Wstęp	zamek z muzeum płatny [ceny do sprawdzenia]; tyrolka z Hiszpanii od 25 € (stan na 2026-10, źródło: limitezero.com)
Gmina	najrzadziej zaludniona w Portugalii, ok. 4 mieszkańców na km²
Nazwa	według słownika arabizmów A. Alvesa od arabskiego al-qutami, „sokół królewski”
Traktat	w zamku podpisano 31 marca 1371 r. pokój króla Fernanda I z Henrykiem II Kastylijskim
Naprzeciw	Sanlúcar de Guadiana (Hiszpania) z zamkiem San Marcos; przez rzekę łódka, bez promu dla pojazdów
Tyrolka	od 2013 r., 720 m nad Gwadianą z Hiszpanii do Portugalii, 70–80 km/h; po drodze cofa się zegarek o godzinę
Upał	w lipcu średnio ok. 35–36 °C w dzień, jedno z najgorętszych miejsc Portugalii
Wydarzenia	Festival do Contrabando – pod koniec marca, z pływającym mostem przez rzekę

Na miejscu

• Zamek z muzeum i widokiem na rzekę oraz Sanlúcar po drugiej stronie.
• Łódką do Sanlúcar de Guadiana i z powrotem tyrolką nad Gwadianą (od 12 lat, 40–105 kg; rezerwacja przez stronę organizatora).
• Kąpiel na rzecznej plaży Pego Fundo, latem z ratownikiem [sezon kąpielowy do sprawdzenia].
• Tam albo z powrotem wąską drogą wzdłuż rzeki przez Guerreiros do Rio, z widokami na dolinę i sady.

Rys historyczny

Alcoutim to białe miasteczko nad Gwadianą, w najpustszej części Portugalii: gmina ma ok. 2400 mieszkańców na 575 km², ok. 4 osoby na kilometr kwadratowy. Rzeka jest tu szeroka, spokojna i graniczna. Na drugim brzegu, kilkaset metrów dalej, leży hiszpańskie Sanlúcar de Guadiana z zamkiem San Marcos na stożkowatym wzgórzu, a dwa miasteczka patrzą na siebie przez wodę jak w lustrze. Mostu tu nie ma: piechotą przeprawia się łódką, a samochodem trzeba objechać ok. 70 km przez most pod Castro Marim. Do 1832 r. Alcoutim należało do prowincji Alentejo, dopiero potem włączono je do Algarve.

Za Maurów osada broniła się w Castelo Velho, starym zamku ok. 1 km na północ, który opustoszał w XI–XII w. Po rekonkwiście w 1240 r. król Sancho II wybrał dzisiejsze miejsce i zbudował nowy zamek nad ujściem strumienia São Marcos do Gwadiany. W 1304 r. król Dinis nadał osadzie prawa miejskie i otoczył ją murami z trzema bramami: Gwadiany, Taviry i Mértoli. W zamku 31 marca 1371 r. król Portugalii Fernando I i Henryk II Kastylijski zawarli pokój kończący pierwszą z wojen fernandyjskich. Potomkowie Pedra de Menezesa, który po zdobyciu Ceuty w 1415 r. miał powiedzieć królowi, że obroni miasto samym kijem do gry (po portugalsku „aleo”), zostali hrabiami Alcoutim, a gałązka dzikiej oliwki i słowo „Aleo” są do dziś w herbie gminy. Od 2000 r. w zamku działa muzeum archeologiczne, z osobną wystawą islamskich gier planszowych.

Granica na rzece przez wieki sprzyjała przemytowi, z którego żyły rodziny po obu brzegach. Pamięta o tym Festival do Contrabando, przy którym pod koniec marca na trzy dni spina się oba brzegi pływającym mostem dla pieszych. Od kwietnia 2013 r. z Sanlúcar do Alcoutim prowadzi też tyrolka LimiteZero: 720 m liny nad rzeką, zjazd z prędkością 70–80 km/h, a ponieważ Hiszpania ma czas o godzinę późniejszy, ląduje się w Portugalii „godzinę przed startem”. Latem Alcoutim jest bardzo gorące, w lipcu w dzień średnio ok. 35–36 °C, więc po zwiedzaniu przydaje się kąpiel na rzecznej plaży Pego Fundo pod miasteczkiem.

Droga: Serra do Caldeirão: z Barranco do Velho przez Cachopo i Martim Longo do Alcoutim nad Gwadianą (N124)

37.47167, -7.47222 (wikidata:Q2652738)