Serra do Caldeirão: z Barranco do Velho przez Cachopo i Martim Longo do Alcoutim nad Gwadianą (N124)

Epicka droga motocyklowa · Portugalia

Drogi	N124, M122-1
Długość	ok. 69 km: Barranco do Velho – Cachopo ok. 22 km, Cachopo – Martim Longo ok. 17 km, Martim Longo – Alcoutim ok. 30 km (OSRM, szacunkowo)
Charakter	serpentyny
Sezon	przez cały rok; latem upał (w Alcoutim w lipcu średnio ok. 35 °C w dzień) i ryzyko pożarów
Najwyżej	ok. 520 m na grzbiecie koło Feiteiry (model terenu EU-DEM, szacunkowo); najwyższy szczyt pasma Pelados, 589 m
Spadek	z ok. 520 m koło Feiteiry do ok. 30 m nad Gwadianą w Alcoutim
Numery	ER 124 z Barranco do Velho do Cachopo, dalej droga gminna EM 124 przez Martim Longo i Pereiro, ostatnie ok. 5 km do Alcoutim M122-1 (OSM); dawna droga krajowa N124 biegnie od Porto de Lagos przez całe Algarve
Ludzie	parafia Cachopo 471 mieszkańców na 198 km² (2021); gmina Alcoutim najrzadziej zaludniona w Portugalii
Pożar	18–22 lipca 2012 r., ok. 25–26 tys. ha w gminach Tavira i São Brás de Alportel
N2	odcinek N2 Barranco do Velho – São Brás de Alportel (km 710) zamknięty od czerwca 2025 r.; otwarcie zapowiadane do końca 2026 r.

O drodze

Serra do Caldeirão to największe pasmo Algarve: ok. 70 km łupkowych i szarogłazowych wzgórz od Almodôvar w Alentejo po São Brás de Alportel. Wysoko nie jest, najwyższy szczyt Pelados ma 589 m, ale okrągłe kopuły, zwane tu cerros, są gęsto pocięte dolinami strumieni, które latem wysychają. Dlatego drogi wiją się tu bez końca. Ziemia jest cienka i jałowa; na zachodzie rosną dęby korkowe i chruściny, bliżej Gwadiany dęby ostrolistne, a wszędzie, gdzie wcześniej zaorano zbocza pod pszenicę albo przeszedł ogień, czystki. Przez wieki mieszkańcy gór, serrenhos, żyli tu w izolacji, w małych osadach zwanych montes. „Algarve” nazywali nizinny pas nad morzem, jakby leżał w innym kraju, a nowiny przywozili im dopiero poganiacze mułów z rybami i solą. W latach trzydziestych XIX w. w tych górach ukrywali się partyzanci Remexida, który walczył po stronie absolutystów przeciw liberałom, aż w 1838 r. rozstrzelano go w Faro.

N124 przecina całe Algarve z zachodu na wschód, od Porto de Lagos nad Portimão. Najlepszy odcinek zaczyna się w Barranco do Velho, gdzie krzyżuje się z N2 (zob. N2 z Chaves do Faro). Stąd do Cachopo droga biegnie grzbietem na wysokości ok. 500 m, z ciągiem ciasnych zakrętów, przy wiatrakach farmy wiatrowej. Te zbocza spłonęły w lipcu 2012 r.: pożar wybuchł 18 lipca w Catraia w gminie Tavira i w pięć dni strawił ok. 25–26 tys. ha, najwięcej w gminie São Brás de Alportel. Czarne pnie dębów korkowych widać do dziś między nowymi krzewami.

Cachopo to wieś na skrzyżowaniu dróg w samym środku gór, do ok. 1836 r. należąca do gminy Alcoutim, dziś do Taviry. Na blisko 200 km² parafii mieszka niespełna 500 osób. W muzeum etnograficznym pokazuje się dawne rzemiosła gór: kowali, siodlarzy, tkaczki. W okolicy stoją okrągłe kamienne palheiros na paszę, kryte niegdyś słomą lub sitowiem, i dolmeny, m.in. Anta da Masmorra. Za Cachopo N124 jako droga gminna schodzi na północny wschód w łagodniejsze, coraz suchsze wzgórza Nordeste Algarvio. Martim Longo był w XVI w. najważniejszą osadą gminy, z warsztatami tkackimi; w okolicy kopano miedź, a żużel w miejscu zwanym Cerro das Ferrarias pochodzi z huty prawdopodobnie z czasów rzymskich. Ostatnie kilometry opadają do Gwadiany, do miasteczka Alcoutim z zamkiem, naprzeciw hiszpańskiego Sanlúcar de Guadiana.

Turbina farmy wiatrowej na grzbiecie Caldeirão, tuż przy drodze między Barranco do Velho a Cachopo. Fot. mat's eye, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Palheiro w Mealha, kilka kilometrów od Cachopo: okrągły kamienny budynek na paszę, dawniej kryty słomą. Fot. Wilrooij, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Na drodze

Barranco do Velho – Cachopo (ER 124): ok. 22 km zakrętów, jakich tylko dusza zapragnie: zmiany wysokości, złożone sekwencje łuków, część z dobrą widocznością, część ślepych. Wąsko i bez pobocza.
Cachopo – Martim Longo – Alcoutim (EM 124): bardziej otwarte łuki po falistych wzgórzach, droga gminna o zmiennej nawierzchni [do sprawdzenia przed wyjazdem]. Na końcu zjazd do doliny Gwadiany.
Nawierzchnia: na zakrętach piasek i kamienie, zwłaszcza po deszczach, gdy woda znosi je z wypalonych zboczy.
Ruch i zwierzęta: mały ruch nawet jak na Portugalię; w górach pasie się głównie kozy, więc zwierzęta za zakrętem to realne ryzyko [do sprawdzenia]. Na zachód od Barranco do Velho, w stronę Salir i Loulé, N124 jest objazdem zamkniętego odcinka N2 i jeździ nią więcej aut, także śmieciarki.
Upał: północny wschód Algarve to jeden z najgorętszych zakątków Portugalii; w lipcu jechać rano.
Kierunek: z bazy na wschodzie najlepiej pętlą Tavira – Cachopo – Martim Longo – Alcoutim i z powrotem wzdłuż Gwadiany. Odcinek Cachopo – Barranco do Velho, najbardziej kręty, można dołożyć jako jazdę tam i z powrotem.

Praktycznie

Tankowanie: stacje koło Barranco do Velho, w Cachopo, w Martim Longo i przy skrzyżowaniu z N122 przed Alcoutim; między nimi nic (stan OSM na 2026-10, [godziny otwarcia do sprawdzenia]).
Postoje: przydrożne kawiarnie w Cachopo, Martim Longo, nabrzeże w Alcoutim z barami nad rzeką.
Zamknięcia: N2 między Barranco do Velho a São Brás de Alportel (km 710) jest zamknięta od 2 czerwca 2025 r. po osunięciu skarpy; roboty przekazano wykonawcy 30 czerwca 2026 r., a otwarcie zapowiadano do końca 2026 r. (stan na 2026-07, źródło: Barlavento, Postal do Algarve) [do sprawdzenia przed wyjazdem]. Samej N124 zamknięcia nie dotyczą.
Pożary: w sezonie pożarowym obowiązują ograniczenia wstępu do lasów, a podczas pożaru służby zamykają drogi w górach [zasady na rok wyjazdu do sprawdzenia].
Z Caceli Velhy: do Cachopo przez Tavirę i krętą drogę gminną M397 ok. 57 km, ok. 1 h 5 min; pętla Cacela Velha – Tavira – Cachopo – Martim Longo – Alcoutim – Cacela Velha ok. 152 km, ok. 2,5 h samej jazdy, a z dodatkiem Cachopo – Barranco do Velho i z powrotem ok. 198 km (OSRM, szacunkowo). To wypad na pół dnia lub dłużej, raczej w pojedynkę.

Źródła (13)

www.openstreetmap.org/node/1975135800, pt.wikipedia.org/wiki/Serra_do_Caldeir%C3%A3o, pt.wikipedia.org/wiki/Cachopo, pt.wikipedia.org/wiki/Martim_Longo, pt.wikipedia.org/wiki/Alcoutim, pt.wikipedia.org/wiki/Remexido, www.bestbikingroads.com/motorcycle-roads/port..., postal.pt/algarve/conheca-a-aldeia-do-algarve..., www.sulinformacao.pt/en/2012/10/lpn-algarve-p..., postal.pt/nacional/lesados-do-incendio-de-201..., postal.pt/algarve/uma-vergonha-estrada-nacion..., www.barlavento.pt/?p=403527, commons.wikimedia.org/wiki/File:Martim_Longo_...