Typ	gory, droga motocyklowa, termy, widok, geologia
Czas	cały dzień; w pojedynkę jako pętla przez góry i zachodnie wybrzeże
Wstęp	bez opłat; kąpiel w uzdrowisku płatna [do sprawdzenia]
Fóia	902 m, najwyższy szczyt Algarve; maszty nadajników i punkt widokowy na szczycie
Geologia	masyw syenitu nefelinowego z późnej kredy (ok. 72 mln lat); od Fói nazwano odmianę tej skały, fojait
Klimat	opady 1000–2000 mm rocznie, „zielona wyspa” południa; dąb Quercus canariensis i różanecznik Rhododendron ponticum subsp. baeticum
Caldas de Monchique	źródła 27–31,5 °C, woda silnie zasadowa (pH ok. 9,5); znane od czasów rzymskich
Pożar 2018	3–10 sierpnia 2018 r., ok. 27 tys. ha; spłonęły 62 domy stałych mieszkańców i 49 domów letnich (pt.wikipedia)
Drogi	N266 z Portimão przez Caldas, Estrada da Fóia (N266-3) na szczyt, N267 do Aljezur i na wschód przez Alferce

Na miejscu

• Estrada da Fóia z Monchique na szczyt (ok. 8 km zakrętów): przy dobrej widoczności widać wybrzeże od Portimão po Lagos i cypel Sagres.
• Monchique: spacer po starym centrum, kieliszek medronho albo melosy w barze.
• Caldas de Monchique: kawa na placu w cieniu, woda ze źródła, krótki spacer wąwozem.
• Pętla w pojedynkę: N266 z Portimão przez Caldas do Monchique, Fóia, potem N267 przez Marmelete do Aljezur i wybrzeżem przez Carrapateirę z powrotem (ok. 150–160 km, szacunkowo).

O miejscu

Serra de Monchique to zielona ściana, która odcina zachodnie Algarve od Alentejo. Z wybrzeża widać ją jako ciemne, zalesione pasmo z masztami nadajników na szczycie, a po wjeździe w góry krajobraz zmienia się całkowicie: zamiast suchej makii są tarasy, gaje korkowych dębów, kasztanowce, strumienie i chłodniejsze powietrze. Masyw wciąga wilgoć znad oceanu i dostaje rocznie 1000–2000 mm deszczu, wielokrotnie więcej niż wybrzeże. W wilgotnych dolinach przetrwały rośliny z dawnych, cieplejszych epok: dąb Quercus canariensis, który w Portugalii rośnie tylko tutaj, i różanecznik z liliowymi kwiatami. Najwyższa jest Fóia (902 m), najwyższy szczyt Algarve, a druga Picota (774 m).

Góry mają niezwykłe pochodzenie. Ok. 72 mln lat temu, w późnej kredzie, z głębi wdarła się tu magma, która zastygła pod powierzchnią jako syenit nefelinowy, rzadka skała głębinowa. Erozja zdarła z niej starsze łupki i dziś szare, okrągłe bloki leżą na zboczach i na samym szczycie. Od Fói geolodzy nazwali odmianę tej skały fojaitem. Spękania w masywie wyprowadzają na powierzchnię ciepłą wodę: w Caldas de Monchique, uzdrowisku w zalesionym wąwozie pod miasteczkiem, wypływa ona z kilku źródeł w temperaturze 27–31,5 °C i jest silnie zasadowa. Leczyli się tu już Rzymianie. W 1495 r. przyjechał do wód schorowany król Jan II; po kilku dniach kąpieli wybrał się na polowanie na Fóię, przeziębił się i wkrótce zmarł w Alvor nad morzem, a kronikarz dopuszczał też, że go otruto. Po jego wizycie źródła na długo popadły w zapomnienie; pierwszy szpital przy nich ufundował dopiero biskup Simão da Gama w 1692 r., a kolejni biskupi Algarve rozbudowywali go w XVIII i XIX w.

Samo Monchique to białe miasteczko na stromych zboczach, z kominami innymi niż na wybrzeżu, wąskimi uliczkami i ruinami klasztoru Nossa Senhora do Desterro nad dachami. Gospodarka gór opierała się dawniej na tkaniu wełny i lnu, drewnie kasztanowca i hodowli świń. Do dziś słynie tu wędlina, a przede wszystkim aguardente de medronho, wódka pędzona z owoców chruściny jagodnej (Arbutus unedo), zbieranych jesienią na zboczach; z niej robi się też słodki likier melosa. Góry płacą jednak wysoką cenę za plantacje eukaliptusa, który zajmuje większość masywu i pali się jak pochodnia. W 2003 r. pożary strawiły ok. 90 % gminy, a w sierpniu 2018 r. ogień płonął przez tydzień i zniszczył ok. 27 tys. ha lasów i pól; spłonęły 62 domy stałych mieszkańców i 49 domów letnich (według portugalskiej Wikipedii; inne źródła podają inne liczby). Zbiory owoców na medronho spadły wtedy o połowę. Ślady pożarów widać z drogi do dziś.

Droga: Serra de Monchique: z Porto de Lagos przez Caldas de Monchique na Fóię i do Aljezur (N266, N266-3, N267)

37.31509, -8.59631 (wikidata:Q913368)