Cuicocha to jezioro w kalderze u stóp wulkanu Cotacachi, ok. 3 km średnicy i do 200 m głębokości, z taflą na wysokości ok. 3070 m. Krater powstał ok. 3100 lat temu w gwałtownej erupcji, która wyrzuciła ok. 5 km³ materiału piroklastycznego i przysypała okolicę warstwą popiołu grubą na ok. 20 cm; drobniejsza aktywność trwała jeszcze do ok. 650 r. n.e. Na środku jeziora stoją dwie strome, zalesione wyspy, Yerovi i większa Teodoro Wolf, nazwana na cześć niemieckiego geologa, który badał wulkany Ekwadoru. To w rzeczywistości cztery kopuły lawowe, a wstęp na nie jest zabroniony. Laguna leży na południowym skraju rezerwatu Cotacachi-Cayapas, który schodzi stąd aż do lasów deszczowych nad Pacyfikiem.

Nazwę tłumaczy się z keczua na dwa sposoby: Kuychi Kucha, „tęczowe jezioro”, albo „jezioro świnek morskich”, bo największa wyspa ma przypominać kształtem świnkę (cuy), zwierzę hodowane tu na odświętne obiady. Dla Kichwa z okolic Otavalo i Cotacachi laguna jest miejscem świętym: w czasie Inti Raymi, święta przesilenia w czerwcu, szamani przeprowadzają w jej wodzie kąpiele oczyszczające.

Kilkanaście kilometrów dalej leży Otavalo (ok. 2530 m), miasto ludu Otavalo, słynącego z tkactwa, głównie z wełny. W sobotę targ rozlewa się z Plaza de los Ponchos na dużą część miasta; plac z betonowymi „parasolami” w kształcie grzybów zaprojektował w 1970 r. holenderski architekt Tonny Zwollo. Dziś wiele towarów pochodzi z fabryk, a rzemiosło lepszej jakości łatwiej znaleźć w okolicznych wioskach i u samych tkaczy. Czerwcowe Inti Raymi, z muzyką z Otavalo i okolic, to jedno z najważniejszych świąt w dolinie.