Andy równikowe: Ekwador i południe Kolumbii

Andy na równiku wyglądają inaczej niż na północy Argentyny czy w Patagonii. Zamiast pustyń i solnisk jest páramo, wilgotna wysokogórska łąka, a na niej lasy frailejones, olbrzymich roślin z rozetą srebrzystych liści. Nad nimi stoją ośnieżone wulkany: Cotopaxi, Chimborazo, Tungurahua. Między dwoma pasmami gór biegnie dolina, którą nazywa się Avenida de los Volcanes, czyli Aleją Wulkanów; jedzie nią Panamericana z Quito na południe, a boczne drogi, często szutrowe, prowadzą do kraterów z jeziorami i wiosek na stromych zboczach. Na północy Ekwadoru, tuż przy granicy, leży rezerwat El Ángel, od którego zaczął się ten pomysł. Za mostem granicznym Rumichaca zaczyna się Kolumbia: sanktuarium Las Lajas w wąwozie, a dalej na północ dolina Magdaleny z posągami San Agustín i gorącą Tatacoą. Po ustaleniu terminu katalog dostanie nazwę z rokiem.

Inne pomysły na Amerykę Południową to Północ Argentyny i Chile i Patagonia.

Kiedy jechać i jak tu jest zimno

Na równiku nie ma lata i zimy. Temperatura zależy od wysokości, a nie od miesiąca, i przez cały rok jest prawie taka sama. Zmienia się tylko ilość deszczu. W Andach Ekwadoru i południowej Kolumbii najsuchsze są miesiące od czerwca do września; wyjątkiem jest wschodnie zbocze Andów, zwrócone ku Amazonii, gdzie latem pada najwięcej.

Średnie wieloletnie za tabelami klimatycznymi w Wikipedii (stan na 2026-10-21): Quito 1991–2020 (Światowa Organizacja Meteorologiczna, WMO); Ibarra, Tulcán i Baños 1971–2000 (baza CLIMWAT, FAO); Puyo 1984–2013 (INAMHI); Pasto 1991–2020 i Neiva 1981–2010 (IDEAM). [Średnie dla Quito, Ibarry, Tulcánu i Baños do porównania z tabelami INAMHI.]

Wniosek: w górach jest chłodno przez cały rok i to się nie zmieni z żadnym terminem. W miastach na 2200–2900 m jest w dzień ok. 16–22°C, a w nocy 5–11°C. Na páramo powyżej 3500 m (El Ángel, Quilotoa, Cotopaxi, Chimborazo) jest ok. 5–10°C, z wiatrem, mgłą i mżawką, a w nocy bywa mróz. Ciepło jest dopiero niżej: w dolinach (np. Chota pod El Ángel, ok. 1600 m), w Baños i na skraju Amazonii (Puyo, Tena), na wybrzeżu i w Kolumbii w dolinie Magdaleny, na pustyni Tatacoa ponad 30°C. Dlatego trasę warto układać tak, żeby wysoko jeździć w dzień, a nocować możliwie nisko, i mieć ciepłą warstwę pod kurtką i podgrzewane rękawice także w lipcu. Czerwiec–wrzesień to najlepszy wybór dla gór i dla Tatacoi; zjazd do Baños i Puyo wypada wtedy w ich najbardziej deszczowych miesiącach.

Szkic kierunku (do dyskusji)

Bez dni i kilometrów, tylko kolejność, którą warto sprawdzić.

1. Quito na południe Aleją Wulkanów: park Cotopaxi, pętla Quilotoa (asfalt i szutry), Baños i zjazd drogą wodospadów do Puyo, dookoła Chimborazo do Riobamby.
2. Na północ przez Quito do Sierra Norte: Otavalo i laguna Cuicocha, cieplejsza dolina Chota, rezerwat El Ángel i stara droga przez páramo do Tulcánu.
3. Granica Rumichaca i południe Kolumbii: Las Lajas, Pasto, laguna La Cocha, droga Pasto – Mocoa przez góry do Putumayo.
4. Dolina Magdaleny: San Agustín, pustynia Tatacoa, dalej do Bogoty (koniec trasy) albo powrót na południe do Quito.

Wariant odwrotny, z Bogoty do Quito, zmienia tylko kolejność. Sposób przewiezienia albo wypożyczenia motocykla i miasto startu [do ustalenia].

Punkty

Mapa: punkty.geojson, waypointy: gpx/punkty.gpx. Współrzędne pochodzą z Wikidata (CC0); źródło jest podane przy współrzędnych na karcie każdego miejsca (stan na 2026-10-21). Zdjęcia z Wikimedia Commons na licencjach CC0, domeny publicznej, CC BY i CC BY-SA; autorów podaje przewodnik.

Do rozważenia: Cuenca (stare miasto na liście UNESCO) i ruiny Ingapirca na południu Ekwadoru; laguna La Cocha koło Pasto; droga Pasto – Mocoa zwana „Trampolín de la Muerte”, wąska i w dużej części gruntowa (budowa obwodnicy San Francisco – Mocoa trwa, stan prac i drogi do sprawdzenia przed wyjazdem); wybrzeże Pacyfiku w Ekwadorze, gdzie jest ciepło; wjazd na skraj Amazonii do Tena.

Do rozstrzygnięcia

1. Termin i długość: który rok, ile tygodni na miejscu; czy zjazd do Baños i Puyo w porze ich deszczów jest do przyjęcia.
2. Motocykl: własny wysłany statkiem albo samolotem, czy wypożyczony w Quito albo w Bogocie (wtedy trasa w jedną stronę z oddaniem motocykla w drugim kraju [czy wypożyczalnie na to pozwalają – do sprawdzenia]). Trasa jest zaplanowana pod lekki motocykl, który dobrze radzi sobie na szutrze.
3. Formalności: czasowy wwóz motocykla w Ekwadorze i w Kolumbii, obowiązkowe OC w obu krajach (w Kolumbii SOAT), przejście Rumichaca (Tulcán – Ipiales) [wszystko do sprawdzenia przed wyjazdem].
4. Bezpieczeństwo: w Ekwadorze od 2024 r. kolejne stany wyjątkowe i godziny policyjne w części prowincji (wiosną 2026 r. m.in. Pichincha z Quito; stan na 2026-10, źródło: komunikaty Ambasady RP w Limie na gov.pl). Ostrzeżenia MSZ dla Ekwadoru i Kolumbii, zwłaszcza dla pogranicza Carchi, Nariño i Putumayo, sprawdzić przed wyjazdem i jeszcze raz w trakcie.
5. Wysokość: dużo jazdy na 3000–4500 m (páramo, Cotopaxi, Chimborazo): aklimatyzacja, chłód, słabszy silnik.
6. Paliwo: w Ekwadorze benzyna Extra i Ecopaís (85 oktanów) oraz droższa Súper (stan na 2026-10, źródło: primicias.ec); jakość i dostępność Súper poza miastami [do sprawdzenia]. W Kolumbii corriente i extra.