Palmyra – po aramejsku i arabsku Tadmur – wyrosła w oazie pośrodku Pustyni Syryjskiej, mniej więcej w połowie drogi między wybrzeżem Morza Śródziemnego a Eufratem. Życie dawało jej siarkowe źródło Efka, przy którym czczono boga Jarhibola, a jego kapłani przepowiadali przyszłość. Bogactwo przyniosły karawany: kupcy z Palmyry prowadzili wielbłądy przez pustynię do Mezopotamii i nad Zatokę Perską, mieli swoje faktorie na szlakach do Indii i w całym Cesarstwie Rzymskim, a miasto, formalnie rzymskie, pośredniczyło w handlu z Partami. Złoty wiek przypadł na I–III wiek. Źródło Efka wyschło w 1994 r.; czy woda wróciła po pracach przy nim w 2022 r. – [do sprawdzenia].

Najsłynniejszą postacią miasta jest Zenobia. Po śmierci męża, Odenata, który w latach 260. pobił perskiego króla Szapura I, rządziła w imieniu małoletniego syna Waballata i zbudowała własne państwo: w 270 r. jej wojska zajęły Egipt, rok później doszły w głąb Anatolii, a ona sama przyjęła tytuł Augusty. W 272 r. cesarz Aurelian pokonał ją pod Immae i pod Emesą – dzisiejszym Hims, skąd zaczyna się droga przez pustynię do Palmyry – a uciekającą na wschód królową schwytano. Gdy w 273 r. miasto zbuntowało się ponownie, Aurelian wrócił i je zburzył. Palmyra już nigdy nie odzyskała dawnej pozycji; Dioklecjan urządził w niej obóz wojskowy.

Z miasta karawan zostały ruiny, które wraz z wzgórzem i pustynią dookoła tworzą jeden z najsłynniejszych widoków Bliskiego Wschodu: wielka kolumnada długości ok. 1,1 km z kolumnami wysokości ok. 9,5 m, teatr, agora, obóz Dioklecjana, ogromny dziedziniec świątyni Bela poświęconej w 32 r., a na zachodzie Dolina Grobowców – ponad 50 grobowców, przeważnie wież o kilku kondygnacjach, w których rodziny kupców chowały zmarłych pod portretami rzeźbionymi w kamieniu. UNESCO wpisało stanowisko na listę światowego dziedzictwa w 1980 r., a w czerwcu 2013 r., razem z pozostałymi pięcioma syryjskimi stanowiskami, na listę dziedzictwa zagrożonego.

Nad ruinami, na samotnym stożkowym wzgórzu, stoi zamek. Przez większą część XX w. przypisywano go druzyjskiemu emirowi Fachr ad-Dinowi II z rodu Maʿn, od którego wzięła się nazwa Qalʿat Ibn Maʿn. Badania polskiej misji archeologicznej z lat 90. pokazały jednak, że to budowla starsza: kronika Ibn Nazifa z Hamy z XIII w. mówi, że twierdzę na wysokim wzgórzu w Palmyrze zbudował ok. 1229/1230 r. ajjubidzki władca Hims al-Mudżahid Szirkuh II, a ceramika z wykopów potwierdza użytkowanie głównie w XIII i XIV w. Mamelucy zamek wzmocnili, a Fachr ad-Din w XVII w. go zajął i umocnił. Twierdzę otacza fosa wykuta w skale, a do bramy prowadził most. Z murów widać całe ruiny, gaj palmowy oazy, miasto i pustynię aż po płaskie stoliwa na horyzoncie – najpiękniej o zachodzie słońca, gdy kamień kolumnady robi się złoty.

W maju 2015 r. Palmyrę zajęło tzw. Państwo Islamskie. 18 sierpnia 2015 r. bojownicy zamordowali 82-letniego Chalida al-Asada, który przez ponad pół wieku zajmował się zabytkami Palmyry i podobno mimo tortur nie zdradził, gdzie ukryto zbiory. W ciągu kilku tygodni wysadzono świątynię Baalszamina (23 sierpnia) i celę świątyni Bela (30 sierpnia), potem grobowce-wieże, m.in. wieżę Elahbela, i łuk monumentalny przy kolumnadzie. Wycofując się w marcu 2016 r., bojownicy wysadzili też część zamku, w tym schody do bramy. Podczas drugiej okupacji, w styczniu 2017 r., zburzyli większość kolumn tetrapylonu i uszkodzili fasadę teatru. Stoją m.in. duża część kolumnady, teatr, mury dziedzińca i brama celi świątyni Bela. Lew z Allat, roztrzaskany w 2015 r., po konserwacji stoi od 2017 r. w muzeum w Damaszku. Po upadku władzy Asada w grudniu 2024 r. ruszyły rozmowy UNESCO z władzami i fundacjami o ratowaniu stanowiska, ale według dostępnych relacji do połowy 2026 r. skończyło się na pomiarach i ocenie zniszczeń; stan zamku i ruin w chwili wyjazdu – [do sprawdzenia].