Epicka droga motocyklowa · Włochy
Orientale Sarda: Dorgali – Genna Silana – Baunei (SS125)
| Drogi | SS125 |
|---|---|
| Długość | ok. 48 km, z tego ok. 20 km z Dorgali na Genna Silana i ok. 28 km zjazdu do Baunei (OSRM, szacunkowo) |
| Przełęcze | Genna Silana (1017 m) |
| Charakter | przełęcz, serpentyny |
| Sezon | przez cały rok; najprzyjemniej wiosną i jesienią, latem upał w dolinach, zimą na przełęczy bywa śnieg i lód [do sprawdzenia] |
| Najwyżej | Genna Silana, ok. 1017 m (w OSM 1002 m), km 183 drogi SS125 |
| Bez wsi | ponad 50 km między Baunei a Dorgali |
| Droga krajowa | od 1928 r.; wcześniej droga z drugiej połowy XIX w. |
| Obok | wąwóz Gorropu, ściany do ponad 500 m |
| GPX | ślad drogi (OpenRouteService, sprawdź w nawigacji) |
O drodze
Orientale Sarda, droga krajowa SS125, to najstarsze połączenie wzdłuż wschodniego wybrzeża Sardynii, z Cagliari aż pod Palau. Jako droga państwowa istnieje od 1928 r., ale prowadzi śladem starszego traktu z drugiej połowy XIX w.; jeszcze w 1877 r. kończono odcinek między Orosei a Tortolì. Między Dorgali a Baunei droga odchodzi od morza i ponad 50 km wspina się przez Supramonte bez jednej wioski. Po drodze przechodzi przez kilka siodeł, które w sardyńskim nazywa się genna albo ghenna (brama, przejście), a najwyżej leży Genna Silana, ok. 1017 m, przy 183. kilometrze. Na przełęczy stoi dawny dom dróżnika (cantoniera) i hotel; to jedyne zabudowania na długim odcinku. Od lat 90. ruch dalekobieżny na południe od Tortolì przejęła nowa, szybsza SS125var, ale górska część z Dorgali do Baunei została w starym przebiegu. Włoska encyklopedia wprost zauważa, że droga jest ulubiona przez motocyklistów za niezliczone zakręty i krajobraz.
Supramonte to wapienno-dolomitowy masyw płaskowyżów na pograniczu Barbagii i Ogliastry, o średniej wysokości ok. 900 m. Wapienie z jury i kredy osadziły się na dnie dawnego morza, na podłożu paleozoicznych łupków i granitów; woda wyżłobiła w nich wąwozy, leje krasowe i jaskinie. Z przełęczy widać na zachód dolinę rzeki Flumineddu i wylot wąwozu Gorropu: jego ściany mają miejscami ponad 500 m wysokości, a dno w najwęższym miejscu ok. 4 m szerokości, i uchodzi on za najgłębszy kanion we Włoszech. W ścianach są skamieniałości morskie sprzed 190–60 mln lat, a w zacienionych zakątkach rośnie orlik Aquilegia nuragica, endemit znany tylko stąd. Z parkingu przy przełęczy schodzi do wąwozu ścieżka (ok. 4 km w jedną stronę, ok. 650 m podejścia z powrotem).
Na południu droga opada w stronę Baunei, wsi pasterzy i kozopasów nad morzem, z której wąska boczna szosa prowadzi na płaskowyż Golgo. Na nim otwiera się Su Sterru, krasowa studnia głęboka na 275 m, jedna z najgłębszych jednoprzęsłowych w Europie. Miejscowa legenda mówi, że mieszkał w niej smok Scultone, który zabijał spojrzeniem, aż pokonał go św. Piotr, patrząc na niego tylko w lusterku; obok stoi wiejski kościół San Pietro. Z Golgo schodzi się pieszo do zatoki Cala Goloritzé, a ze stoków nad Santa Maria Navarrese widać wapienną iglicę Pedra Longa (128 m) wyrastającą prosto z morza.
Na drodze
- Dorgali – Genna Silana: długi podjazd szerokimi łukami i serpentynami, asfalt zwykle dobry, droga dwupasmowa bez pobocza. Widoki na wapienne ściany Supramonte i dolinę Flumineddu po prawej stronie.
- Genna Silana – Baunei: płynne łuki przez dąbrowy ostrolistne i makię, kilka mniejszych siodeł i rzadkie zatoczki. Ponad 50 km bez wsi i stacji.
- Zwierzęta: krowy, kozy, owce i półdzikie świnie chodzą luzem i stoją za zakrętami; dziki o zmierzchu.
- Ruch: latem kampery i auta z wypożyczalni, rano i w tygodniu pusto; zakręty kuszą do szybkiej jazdy także miejscowych.
- Kierunek: z północy na południe podjazd jest dłuższy, a za przełęczą otwiera się widok na Ogliastrę i morze. Najlepiej rano, zanim nagrzeją się doliny.
Praktycznie
- Tankowanie: do pełna w Dorgali (z północy) albo w Tortolì, Lotzorai lub Santa Maria Navarrese (z południa); na górskim odcinku stacji nie ma, w Baunei [do sprawdzenia].
- Postoje: parking i bar przy hotelu na Genna Silana (początek ścieżki do Gorropu), zatoczki widokowe na zjeździe w stronę Baunei, płaskowyż Golgo (boczna droga z Baunei, ok. 8 km [do sprawdzenia]).
- Pożary i wiatr: w sezonie pożarowym (zwykle od czerwca do października) obowiązują regionalne przepisy przeciwpożarowe, a przy silnym wietrze drogę mogą zamknąć z powodu ognia (stan na 2026-10, [do sprawdzenia przed wyjazdem]).
- Zima: na przełęczy zdarza się śnieg i gołoledź; drogę się odśnieża, ale wtedy jazda motocyklem traci sens [do sprawdzenia].
- Wąwóz Gorropu: wejście do wąwozu jest płatne i bywa zamykane po ulewach [ceny i zasady do sprawdzenia]; na zejście z przełęczy potrzebne buty trekkingowe, nie motocyklowe.