Epicka droga motocyklowa · Bułgaria
Przełęcz Petrochan: Sofia – Ginci – Petrochan – Berkowica (II-81)
| Drogi | II-81 |
|---|---|
| Długość | ok. 87 km Sofia – Berkowica, z tego ok. 32 km górskiego odcinka Ginci – przełęcz – Berkowica (OSRM, szacunkowo) |
| Przełęcze | Petrochan (1444 m) |
| Charakter | przełęcz, serpentyny |
| Sezon | przejezdna przez cały rok; zimą śnieg, gołoledź i zakazy dla ciężarówek [do sprawdzenia] |
| Najwyżej | Petrochan, 1444 m (OSM; część źródeł podaje 1409 m) |
| Przełęcz | ok. 24 km od Ginci do Byrziji, po południowej stronie ok. 6 km podjazdu, po północnej ok. 17 km zjazdu |
| Szosa | od 1868 r., wtedy też zajazd „Petrow chan”, od którego wzięła się nazwa |
| Ruch ciężki | od 4 lipca 2025 r. tylko pojazdy do 12 t |
| Rzeki | Nyszawa na południu (do Niszu w Serbii), Byrzija na północy |
| GPX | ślad drogi (OpenRouteService, sprawdź w nawigacji) |
O drodze
Petrochan to najkrótsza droga z Sofii na północny zachód Bułgarii, nad Dunaj do Widynia i Łomu. Przełęcz leży w zachodniej Starej Płaninie, na siodle między masywem Koznica na wschodzie a Berkowską Płaniną na zachodzie. Przejście znali już Rzymianie, ale szosę poprowadzono tu dopiero w 1868 r., jeszcze za panowania tureckiego. Tego samego roku Petyr Angełow z Berkowicy postawił na siodle zajazd i od „Petrowego chanu” cała przełęcz wzięła nazwę. Inne jej nazwy to Ginski, Berkowski i Klisurski prohod. Na starym zdjęciu z bułgarskiego archiwum państwowego na siodle stoi parterowa stacja pocztowa.
Droga II-81 wychodzi z Sofii jako Łomskie Szose, czyli dawny trakt do portu w Łomie, i przez pagórki na północ od stolicy dochodzi do wsi Ginci. Spod niej wypływa Nyszawa, która po 218 km, już w Serbii, przepływa przez Pirot i Nisz i wpada do Morawy. Z Ginci zaczyna się właściwa przełęcz: krótki podjazd przez buczyny na siodło (1444 m według OSM, w części źródeł 1409 m). Na górze stoją stacja meteorologiczna, restauracja i motel, a obok leży zbiornik wyrównawczy elektrowni wodnej Petrochan. Na północny zachód odchodzi stąd droga pod szczyt Kom (2016 m), na którym zaczyna się Kom – Emine, ok. 650-kilometrowy grzbietowy szlak przez całą Starą Płaninę do przylądka Emine nad Morzem Czarnym, pierwszy raz przebyty w 1933 r. przez Pawła Deliradewa.
Po północnej stronie droga przez ok. 17 km schodzi w dolinę rzeki Byrzija, do wsi o tej samej nazwie, a potem do Berkowicy u stóp Komu. W miasteczku w latach 1879–1880 był sędzią Iwan Wazow, autor „Pod jarzmem”, i jego dom jest dziś muzeum. Kilka kilometrów od drogi, boczną drogą z Byrziji, leży Klisurski monastyr świętych Cyryla i Metodego, odbudowany w XIX w. przez archimandrytę Antima z Berkowicy. Od lat rozważa się tunel pod przełęczą, który skróciłby drogę z Sofii do Widynia, ale do dziś go nie zbudowano.
Na drodze
- Sofia – Ginci: szeroka, szybka II-81 przez pagórki i wsie; w Sofii i na wylocie gęsty ruch.
- Ginci – Petrochan – Byrzija: wąska, kręta droga przez buczyny, z ciasnymi zakrętami na północnym zjeździe. Nawierzchnia bywa połatana i nierówna [do sprawdzenia]. To główna droga regionu, więc jeżdżą tędy także autobusy i ciężarówki do 12 t.
- Pogoda: na siodle często mgła i kilka stopni mniej niż w Sofii; zimą śnieg i oblodzenie.
- Zwierzęta i drzewa: w lesie zdarzają się zwierzęta na jezdni i gałęzie po wichurach; w grudniu 2024 r. przełęcz zamknięto na kilka godzin do wycinki niebezpiecznych drzew przy drodze.
- Kierunek: od Sofii krótki podjazd i długi, widokowy zjazd w stronę Niziny Naddunajskiej.
Zobacz na filmie
- ▶ Północna strona Petrochanu: z Byrziji na przełęcz
Огин По Пато · YouTube - ▶ Przejazd przez przełęcz Petrochan
Moto Pass · YouTube
Praktycznie
- Na trasie: dzień R1 Grecji 2027 jedzie tą drogą w całości, z Sofii do Berkowicy, pod koniec długiego dnia.
- Tankowanie: w Sofii albo w Berkowicy; stacja na siodle jest wymieniana w opisach przełęczy, ale czy działa, nie wiadomo [do sprawdzenia].
- Postoje: siodło Petrochan (restauracja, motel, punkt widokowy), schronisko Petrochan ok. 2 km od siodła, Berkowica.
- Zamknięcia i ograniczenia: od 4 lipca 2025 r. przez przełęcz mogą jechać tylko pojazdy do 12 t, cięższe kierowane są na drogę I-1 (stan na 2026-10, źródło: BNT). Przy wycinkach, remontach i śnieżycach drogę zamyka się na kilka godzin; aktualny stan dróg podaje bułgarska Agencja Infrastruktury Drogowej na api.bg [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Opłaty: motocykle są zwolnione z bułgarskiej e-winiety [do sprawdzenia przed wyjazdem].
Źródła (10)
bg.wikipedia.org/wiki/Петрохан, en.wikipedia.org/wiki/Petrohan_Pass, geography.bg/images/conference/ekskurziya.pdf, www.openstreetmap.org/node/1871680924, en.wikipedia.org/wiki/Nišava, en.wikipedia.org/wiki/Berkovitsa, bg.wikipedia.org/wiki/Берковица, en.wikipedia.org/wiki/Kom–Emine, bntnews.bg/news/from-july-4-only-vehicles-up-..., bntnews.bg/news/petrohan-mountain-pass-tempor...